Hattatlar ve ressamlar - Beşir Ayvazoğlu

**..::ŞeHZaDe::..** · 03-06-2007, 09:24

Sultanahmet'teki Türk ve İslâm Eserleri Müzesi'nde geçen pazartesi günü ilgi çekici bir sergi açıldı: "Hattat Portreleri Sergisi". Öteden beri resimle de uğraştığını bildiğim Hattat Turan Sevgili üşenmemiş Yakutü'l-Musta'sımî'den geçen yıl kaybettiğimiz Prof. Dr. Ali Alpaslan'a kadar tam yetmiş hattatın yağlıboya portresini yapmış. Kimini fotoğraflarından kimini hayal ettiği gibi sımsıcak...
Doğrusu çok büyük bir emekle ve sevgiyle vücuda getirilmiş benzersiz bir koleksiyonla karşı karşıyayız. İlâhiyat Fakültesi ve Mimar Sinan Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Tekstil Bölümü mezunu olan Turan Sevgili Hâmid Aytaç'tan tam altı çeşit yazıda icazet almış bir hattattır; sergide ta'lik divani sülüs ve nesih stillerinde otuz kadar yazısı da yer alıyor. Bunlardan on altısının Hilye olduğunu özellikle belirtmek istiyorum. Hilye'lerden biri de çiniye uygulanmış.

Turan Sevgili'nin sergisini gezerken ister istemez resim sanatıyla ilgilenen diğer hattatları da düşündüm. Aklıma ilk gelen isim Mustafa Râkım oldu. Tuğraya o şuh formunu kazandıran büyük hattat Sultan III. Selim'in bir portresini yapmış ve bundan dolayı ödüllendirilmiştir. Kazasker Mustafa İzzet'in talebelerinden Abdullah Zühdî de ressamdı. Tuğrakeş İsmail Hakkı Altunbezer ise Sanayi-i Nefise mektebinin ilk mezunlarından biriydi ve akademik üslûpta nefis resimler yapardı. Halim Özyazıcı Macid Ayral ve Hâmid Aytaç'ın iyi resim yaptıkları bilinir. Turan Sevgili hocası Hâmid'in karakalem resimlerini gördüğünü söylüyor.

Türk resminde önemli yerleri olan hattat çocukları da vardır. Namık İsmail'in babası İsmail Zühdî Efendi nesih ve sülüste usta bir hattattı. Reisülhattatin Hacı Kâmil Akdik'in resimle ilişkisinin derecesini bilmiyorum ama oğlu Şeref Akdik önemli bir ressamdır.

Hat sanatıyla yakından ilgilenen ressamlar ayrı bir bahistir: Osman Hamdi ve Şevket Dağ resimlerinde hat levhalarını bir hattat titizliğiyle işlemişlerdir. Kûfi yazıyla istifler yapmayı seven Hoca Ali Rıza'nın karalama defterlerinde kûfi istiflere ve güzel ta'lik yazılara rastlamak mümkündür. Portre ressamlığında büyük bir isim olan Feyhaman Duran -icazetli olmamakla beraber- Sami Efendi gibi kudretli hattatlardan meşk etmiş ve ömrünün sonuna kadar bu sanatla ilgilenmişti. Zengin bir hat koleksiyonu vardı ve Kâmil Akdik Rıfat Efendi Hacı Yahya Hilmi Efendi gibi hattatların portrelerini yapmıştı. İbrahim Çallı da hat sanatına meraklı ressamlardandı; onun bu merakı Mevleviler tablosunda açık seçik görünür. Türk ve İslâm Eserleri Müzesi müdürlüğü sırasında hat sanatıyla yakından ilgilenen Elif Naci ise bazı resimlerinde eski harfleri kompozisyonun temel unsurlarından biri olarak kullanmıştır. Esasen Elif Naci İslâm kaligrafisini resimde bu mânâda kullanan ilk ressamın kendisi olduğu iddiasındadır.

Doğrusunu söylemek gerekirse çağdaş Türk ressamları hat sanatına Picasso Paul Klee Kandinsky Hans Hartung gibi modern Batılı ressamların bu sanatla ilgilendiklerini fark ettikten sonra yönelirler. Cevat Dereli Bedri Rahmi Eyüboğlu Nurullah Berk Sabri Berkel Şemsi Arel Adnan Çoker Süleyman Saim Tekcan Ergin İnan gibi birçok ressamın eserlerinde hat sanatı farklı şekillerde ve farklı duyarlıklarla yansımasını bulmuştur.

Erol Akyavaş'a gelince... Hat sanatının soyut plastik değerlerini resminin ayrılmaz bir parçası haline getiren Akyavaş'ın yaklaşımı böyle bir yazıda kısaca geçiştirilemeyecek kadar önemli ve anlamlıdır.

Aslında yazı ve resim aynı kökten gelir; daha doğrusu yazı resimden doğmuştur. Bu bakımdan resimle ilgilenen hattatlar ve hat sanatıyla ilgilenen ressamlar kendi sanatlarına aykırı düşen bir iş yapmıyorlar. Köklerini arıyorlar bile diyebiliriz. Esasen eski hattatlar da böyle bir arayış içindeydiler; yazıyla resim de yaparlardı. İnanmazsanız Malik Aksel'in Türklerde Dinî Resimler adlı kitabına bakınız.

**★ λ®ES ★** · 03-06-2007, 09:31

PaYLaŞıM içiN teŞEkKürLeR

Konu Seçenekleri
Yazdırılabilir Sümü Göster Sayfayı E-Mail'le gönder
Modları Göster
Normal Mod Ağaç Modununa Geç Otomatik Konu Moduna Geç

Okuduğunuz Konuya Benzer Konular
Konu	Konuyu Açan	Forum	Cevaplar	Son Mesaj
Hattatlar ve ressamlar - Beşir Ayvazoğlu	¢üяüĸ Vi$né ~	Süper Cafe	2	20-07-2008 18:47
Sudan Cumhurbaşkanı El Beşir Anıtkabir'i ziyaret etti	●MIПΣЯVΛ●	Güncel Haberler	0	21-01-2008 21:04
Sudan Cumhurbaşkanı El Beşir Türkiye'ye geldi	●MIПΣЯVΛ●	Güncel Haberler	0	21-01-2008 20:53
Beşir Ağa	PirincßurgéR	Tarihimiz	0	28-11-2007 20:36
Beşir Esat TBMM'yi ziyaret ederek Toptan ile görüştü	●MIПΣЯVΛ●	Güncel Haberler	1	19-10-2007 02:21

03-06-2007, 09:24	#1 (permalink)
..::ŞeHZaDe::..	Hattatlar ve ressamlar - Beşir Ayvazoğlu Sultanahmet'teki Türk ve İslâm Eserleri Müzesi'nde geçen pazartesi günü ilgi çekici bir sergi açıldı: "Hattat Portreleri Sergisi". Öteden beri resimle de uğraştığını bildiğim Hattat Turan Sevgili üşenmemiş Yakutü'l-Musta'sımî'den geçen yıl kaybettiğimiz Prof. Dr. Ali Alpaslan'a kadar tam yetmiş hattatın yağlıboya portresini yapmış. Kimini fotoğraflarından kimini hayal ettiği gibi sımsıcak... Doğrusu çok büyük bir emekle ve sevgiyle vücuda getirilmiş benzersiz bir koleksiyonla karşı karşıyayız. İlâhiyat Fakültesi ve Mimar Sinan Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Tekstil Bölümü mezunu olan Turan Sevgili Hâmid Aytaç'tan tam altı çeşit yazıda icazet almış bir hattattır; sergide ta'lik divani sülüs ve nesih stillerinde otuz kadar yazısı da yer alıyor. Bunlardan on altısının Hilye olduğunu özellikle belirtmek istiyorum. Hilye'lerden biri de çiniye uygulanmış. Turan Sevgili'nin sergisini gezerken ister istemez resim sanatıyla ilgilenen diğer hattatları da düşündüm. Aklıma ilk gelen isim Mustafa Râkım oldu. Tuğraya o şuh formunu kazandıran büyük hattat Sultan III. Selim'in bir portresini yapmış ve bundan dolayı ödüllendirilmiştir. Kazasker Mustafa İzzet'in talebelerinden Abdullah Zühdî de ressamdı. Tuğrakeş İsmail Hakkı Altunbezer ise Sanayi-i Nefise mektebinin ilk mezunlarından biriydi ve akademik üslûpta nefis resimler yapardı. Halim Özyazıcı Macid Ayral ve Hâmid Aytaç'ın iyi resim yaptıkları bilinir. Turan Sevgili hocası Hâmid'in karakalem resimlerini gördüğünü söylüyor. Türk resminde önemli yerleri olan hattat çocukları da vardır. Namık İsmail'in babası İsmail Zühdî Efendi nesih ve sülüste usta bir hattattı. Reisülhattatin Hacı Kâmil Akdik'in resimle ilişkisinin derecesini bilmiyorum ama oğlu Şeref Akdik önemli bir ressamdır. Hat sanatıyla yakından ilgilenen ressamlar ayrı bir bahistir: Osman Hamdi ve Şevket Dağ resimlerinde hat levhalarını bir hattat titizliğiyle işlemişlerdir. Kûfi yazıyla istifler yapmayı seven Hoca Ali Rıza'nın karalama defterlerinde kûfi istiflere ve güzel ta'lik yazılara rastlamak mümkündür. Portre ressamlığında büyük bir isim olan Feyhaman Duran -icazetli olmamakla beraber- Sami Efendi gibi kudretli hattatlardan meşk etmiş ve ömrünün sonuna kadar bu sanatla ilgilenmişti. Zengin bir hat koleksiyonu vardı ve Kâmil Akdik Rıfat Efendi Hacı Yahya Hilmi Efendi gibi hattatların portrelerini yapmıştı. İbrahim Çallı da hat sanatına meraklı ressamlardandı; onun bu merakı Mevleviler tablosunda açık seçik görünür. Türk ve İslâm Eserleri Müzesi müdürlüğü sırasında hat sanatıyla yakından ilgilenen Elif Naci ise bazı resimlerinde eski harfleri kompozisyonun temel unsurlarından biri olarak kullanmıştır. Esasen Elif Naci İslâm kaligrafisini resimde bu mânâda kullanan ilk ressamın kendisi olduğu iddiasındadır. Doğrusunu söylemek gerekirse çağdaş Türk ressamları hat sanatına Picasso Paul Klee Kandinsky Hans Hartung gibi modern Batılı ressamların bu sanatla ilgilendiklerini fark ettikten sonra yönelirler. Cevat Dereli Bedri Rahmi Eyüboğlu Nurullah Berk Sabri Berkel Şemsi Arel Adnan Çoker Süleyman Saim Tekcan Ergin İnan gibi birçok ressamın eserlerinde hat sanatı farklı şekillerde ve farklı duyarlıklarla yansımasını bulmuştur. Erol Akyavaş'a gelince... Hat sanatının soyut plastik değerlerini resminin ayrılmaz bir parçası haline getiren Akyavaş'ın yaklaşımı böyle bir yazıda kısaca geçiştirilemeyecek kadar önemli ve anlamlıdır. Aslında yazı ve resim aynı kökten gelir; daha doğrusu yazı resimden doğmuştur. Bu bakımdan resimle ilgilenen hattatlar ve hat sanatıyla ilgilenen ressamlar kendi sanatlarına aykırı düşen bir iş yapmıyorlar. Köklerini arıyorlar bile diyebiliriz. Esasen eski hattatlar da böyle bir arayış içindeydiler; yazıyla resim de yaparlardı. İnanmazsanız Malik Aksel'in Türklerde Dinî Resimler adlı kitabına bakınız.

03-06-2007, 09:31	#2 (permalink)
★ λ®ES ★	Cevap: Hattatlar ve ressamlar - Beşir Ayvazoğlu PaYLaŞıM içiN teŞEkKürLeR