Yapısalcılık

**O'NEAL** · 03-01-2008, 18:47

YAPISALCILIK 1-a- YAPISALCILIĞIN TANIMI ORTAYA ÇIKIŞI

Yapısalcılık 20 yy başında ortaya çıkan dil ve dilbilim kökenli bir akımdır. Araştırmacılar yapısalcılığın kökenini oluşturan ilk kaynağın İsviçreli dilbilimci Ferdinand de Saussure’ün 191 yılında yayımlanan Genel Dilbilim Dersleri adlı kitabı olduğu konusunda ortak bir yargıya varmışlardır. Saussure’ün bu kitabı 1907-1911 yılları arasında Cenevre Üniversitesinde yaptığı dilbilim derslerinin notlarına dayanılarak oluşturulmuş ve dilbilim alanında devrim olarak nitelenen yeni bir dilbilimsel yaklaşımı getirmiştir. Yirminci yüzyılın genel dilbilim anlayışına gelinceye kadar dil olgusu dilbilimciler tarafından yalnızca bir sözcükler dizisi olarak anlaşılıyordu. On dokuzuncu yüzyılın dilbilim araştırmaları da sözcüklerin bir dilden başka bir dile geçişi sözcüklerin tarihçesi gibi konular üzerinde yoğunlaşıyordu. Soussure ise dilin “tarihsel” boyutunun yanı sıra dilin “dizgesel” boyutu olduğunu öne sürerek dizge anlayışının içerdiği ve çağdaş dilbilim dil olgusuna yaklaşımının temel taşlarını oluşturacak ana ilkeleri belirlemiştir. Saussureün dil bilimsel çalışmaları sonradan yapısal dilbilim adını alır ve “yapısalcı kuram” ve “yapısalcı uygulama” bağlamında geçerliliğini sürdürür sonrasında ise gerek dilbilim alanında gerek başka alanlarda yapılan yapısal çalışmaların yöntemsel çıkış noktalarını oluşturur. Yapısalcılığın ana ilkelerinden ve bu ilkelerden yola çıkılarak gösterge bilim dilbilim budanbilim gibi araştırma konuları oluşturulmuştur. Yapısalcılık akımı da bir yöntem bir düşünce dizgesi olarak sonuçlara ulaşıp yaygınlaşırken pek çok kişi tarafından aynı biçimde anlaşılmamış aynı ölçülerle değerlendirilmemiştir. Yapısalcılığı yorumlamaya çalışanlar çoğu kez ilk izlenimlerle yetinerek düşüncelerini değişken ve çelişkin gözlemlere dayandırmışlar konuya dışarıdan bakmışlar ayırıcı özelliklerinden çok çarpıcı özellikleri üzerinde durmuşlardır bazıları ise ayrıntılar arasında pek çok şeyi gözden kaçırmış sapmalara uğramıştır. Yapısalcılık alanında çalışanlarda bu akımı pek çok şekilde yorumlamıştır. Örnek verecek olursak Jeon Piaget’e göre “Yapısalcılık temel özellikleriyle belirli bir öğreti yada felsefe değil yalnızca bir yöntemdir.” F. Chatalet’e göre ise “Yapısalcılık insan bilimlerindeki bugünkü biçimiyle bir öğreti olmadığı gibi bir yöntemde değildir; bugün için yalnızca bir araştırma yönelimidir.” Önde gelen uygulayıcıların yapısalcılığı her şeyden önce bir bilimsel yöntem olarak tanımlamasının yanı sıra kimi yazarlar onu bir felsefe öğretisi hatta Jeon Paul Santre yada Simone de Beovir’in var oluşçuluğu gibi felsefe kökenli bir sanat akımı olarak görmüşlerdir. 1-b - YAPISALCILIĞIN TEMEL YÖNELİMLERİ Saussure’den itibaren tüm yapısalcıların yapıtlarında kolayca saptanabilen özellikler şu şekilde özetlenmiştir. 1- Ele alınan nesnenin “kendi başına ve kendi kendisi için” incelenmesi 2- Nesnenin kendi öğeleri arasındaki bağlantılardan oluşan bir “dizge” olarak ele alınması 3- Söz konusu dizge içinde her zaman işlevi göz önünde bulundurma ve her olguyu dizgeye dayandırma zorunluluğunun sonucu olarak nesnenin artsüremlilik içinde değil eş süremlilik içinde ele alınması; 4- Bunun sonucu olarak köken gelişim etkileşim vb türünden artsüremsel sorunlara ancak nesnenin elden geldiğince eksiksiz bir çözümlemesi yapıldıktan sonra ve bunlarında dizgesel olarak ele alınmalarını sağlayacak yöntemler geliştirilebileceği ölçüde yer verilmesi; 5- Nesnenin “kendi başına ve kendi kendisi için” incelenmesinin sonucu olarak “doğa ötesel” değil “özdekçi” bir tutum izlenmesi; 6- Bu yaklaşımın felsefesel siyasal yada sanatsal bir öğreti değil tutarlı bir çözümleme yöntemi olmaya yönelmesi dolayısıyla düşüngüsel yaklaşımla bir ilgisi bulunmaması gibi özellikler görülmektedir. Yapısalcılık iç bilim dalında en etkin şekilde kullanılmıştır. Bunlar; dilbilim budunbilim ve göstergebilimdir.

Konu Seçenekleri
Yazdırılabilir Sümü Göster Sayfayı E-Mail'le gönder
Modları Göster
Normal Mod Ağaç Modununa Geç Otomatik Konu Moduna Geç

Okuduğunuz Konuya Benzer Konular
Konu	Konuyu Açan	Forum	Cevaplar	Son Mesaj
Felsefe Akımları	O'NEAL	Felsefeci	50	28-01-2008 14:36
Yapısalcılık	O'NEAL	Psikoloji	0	13-01-2008 10:23
Yapısalcılık « Yaklaşımlar	! Қ Â ĺ Π !	Psikoloji	3	25-11-2007 15:40
Post Yapısalcılık - Postyapısalcılık-1	! Қ Â ĺ Π !	Felsefeci	0	12-11-2007 15:35
Post Yapısalcılık - Postyapısalcılık-2	! Қ Â ĺ Π !	Felsefeci	0	12-11-2007 15:34

03-01-2008, 18:47	#1 (permalink)
O'NEAL	Yapısalcılık YAPISALCILIK 1-a- YAPISALCILIĞIN TANIMI ORTAYA ÇIKIŞI Yapısalcılık 20 yy başında ortaya çıkan dil ve dilbilim kökenli bir akımdır. Araştırmacılar yapısalcılığın kökenini oluşturan ilk kaynağın İsviçreli dilbilimci Ferdinand de Saussure’ün 191 yılında yayımlanan Genel Dilbilim Dersleri adlı kitabı olduğu konusunda ortak bir yargıya varmışlardır. Saussure’ün bu kitabı 1907-1911 yılları arasında Cenevre Üniversitesinde yaptığı dilbilim derslerinin notlarına dayanılarak oluşturulmuş ve dilbilim alanında devrim olarak nitelenen yeni bir dilbilimsel yaklaşımı getirmiştir. Yirminci yüzyılın genel dilbilim anlayışına gelinceye kadar dil olgusu dilbilimciler tarafından yalnızca bir sözcükler dizisi olarak anlaşılıyordu. On dokuzuncu yüzyılın dilbilim araştırmaları da sözcüklerin bir dilden başka bir dile geçişi sözcüklerin tarihçesi gibi konular üzerinde yoğunlaşıyordu. Soussure ise dilin “tarihsel” boyutunun yanı sıra dilin “dizgesel” boyutu olduğunu öne sürerek dizge anlayışının içerdiği ve çağdaş dilbilim dil olgusuna yaklaşımının temel taşlarını oluşturacak ana ilkeleri belirlemiştir. Saussureün dil bilimsel çalışmaları sonradan yapısal dilbilim adını alır ve “yapısalcı kuram” ve “yapısalcı uygulama” bağlamında geçerliliğini sürdürür sonrasında ise gerek dilbilim alanında gerek başka alanlarda yapılan yapısal çalışmaların yöntemsel çıkış noktalarını oluşturur. Yapısalcılığın ana ilkelerinden ve bu ilkelerden yola çıkılarak gösterge bilim dilbilim budanbilim gibi araştırma konuları oluşturulmuştur. Yapısalcılık akımı da bir yöntem bir düşünce dizgesi olarak sonuçlara ulaşıp yaygınlaşırken pek çok kişi tarafından aynı biçimde anlaşılmamış aynı ölçülerle değerlendirilmemiştir. Yapısalcılığı yorumlamaya çalışanlar çoğu kez ilk izlenimlerle yetinerek düşüncelerini değişken ve çelişkin gözlemlere dayandırmışlar konuya dışarıdan bakmışlar ayırıcı özelliklerinden çok çarpıcı özellikleri üzerinde durmuşlardır bazıları ise ayrıntılar arasında pek çok şeyi gözden kaçırmış sapmalara uğramıştır. Yapısalcılık alanında çalışanlarda bu akımı pek çok şekilde yorumlamıştır. Örnek verecek olursak Jeon Piaget’e göre “Yapısalcılık temel özellikleriyle belirli bir öğreti yada felsefe değil yalnızca bir yöntemdir.” F. Chatalet’e göre ise “Yapısalcılık insan bilimlerindeki bugünkü biçimiyle bir öğreti olmadığı gibi bir yöntemde değildir; bugün için yalnızca bir araştırma yönelimidir.” Önde gelen uygulayıcıların yapısalcılığı her şeyden önce bir bilimsel yöntem olarak tanımlamasının yanı sıra kimi yazarlar onu bir felsefe öğretisi hatta Jeon Paul Santre yada Simone de Beovir’in var oluşçuluğu gibi felsefe kökenli bir sanat akımı olarak görmüşlerdir. 1-b - YAPISALCILIĞIN TEMEL YÖNELİMLERİ Saussure’den itibaren tüm yapısalcıların yapıtlarında kolayca saptanabilen özellikler şu şekilde özetlenmiştir. 1- Ele alınan nesnenin “kendi başına ve kendi kendisi için” incelenmesi 2- Nesnenin kendi öğeleri arasındaki bağlantılardan oluşan bir “dizge” olarak ele alınması 3- Söz konusu dizge içinde her zaman işlevi göz önünde bulundurma ve her olguyu dizgeye dayandırma zorunluluğunun sonucu olarak nesnenin artsüremlilik içinde değil eş süremlilik içinde ele alınması; 4- Bunun sonucu olarak köken gelişim etkileşim vb türünden artsüremsel sorunlara ancak nesnenin elden geldiğince eksiksiz bir çözümlemesi yapıldıktan sonra ve bunlarında dizgesel olarak ele alınmalarını sağlayacak yöntemler geliştirilebileceği ölçüde yer verilmesi; 5- Nesnenin “kendi başına ve kendi kendisi için” incelenmesinin sonucu olarak “doğa ötesel” değil “özdekçi” bir tutum izlenmesi; 6- Bu yaklaşımın felsefesel siyasal yada sanatsal bir öğreti değil tutarlı bir çözümleme yöntemi olmaya yönelmesi dolayısıyla düşüngüsel yaklaşımla bir ilgisi bulunmaması gibi özellikler görülmektedir. Yapısalcılık iç bilim dalında en etkin şekilde kullanılmıştır. Bunlar; dilbilim budunbilim ve göstergebilimdir.