Demir (Fe)

**тuzLu FıŜтıк** · 07-07-2007, 15:47

DEMİR METALİNİN ÖZELLİKLERİ Arı halde gümüşsü beyaz renkli bir metal olan demir (Fe)

dünyada ki metaller içinde en bol bulunanların ikincisi

elementler arasında ise dördüncüsüdür. Yeryüzünün çekirdeği

büyük miktarda metal demirden yapılmıştır. Ancak

yeryüzü kabuğunda demir

öteki maddelerle tepkimeye girmiş durumdadır. Arı durumda çok seyrek bulunur: Yalnızca bazı göktaşlarında ve bazaltlı kayalarda.
Tüm bitkilerin

hayvanların ve insanların

yaşamak için demire ihtiyaçları vardır. İnsanlarda en büyük demir yüzdesi

kırmızı kan hücrelerinde bulunur. Hemoglobinin temel bölümlerinden birini oluşturur. Kasalarda ve dokularda

küçük miktarlar halinde bulunur.
Demirin kimyasal simgesi olan Fe

latince “demir” anl¤¤¤¤¤ gelen ferrum’ dan türetilmiştir. Demirin atom numarası 26

atom ağırlığı 55

85 ve özgül ağırlığı 7

86’ dır.
Demir

küçük iğnelerden dev yapılara kadar

binlerce işlenmiş ürünün ana maddesidir. Kükürt ve oksijen gibi metallerle kolayca birleşir. Başka herhangi bir metalden çok daha büyük miktarlarda

alaşımlarda kullanılır. En yararlı ve ucuz metallerden biri olan çelik

demire küçük bir miktar karbon katılmasıyla elde edilir.
Topaz

turkuvaz ve lal taşı dahil

çeşitli değerli taşların kapsamında deri vardır.
DEMİR FİLİZLERİ
Demir

yer kabuğunda büyük miktarlarda bulunan birçok yükseltgenmiş minerallerden ergitilir. Bu mineraller arasında hematit

magnetit

limonit ve karbonat sideriti sayabiliriz.
Hematit (Fe 2 O 3 )

yüzde 70 demir

yüzde 30 oksijen kapsayan bir filizdir. Adı

kan kırmızısı renginden ötürü yunanca “kan” sözcüğünden türetilmiştir. Hematit

bazen eşkenar paralel yüzlü biçiminde

bazen bir gül yapraklarına benzeyen ince tabakalar halinde

bazen de boya maddesi olarak kullanılan ve topraklı kırmızı bakır filizi diye adlandırılan bir toz halinde bulunur.
Magnetit (Fe 3 O 4 )

adını magnetit özelliklerinden alan ve yüzde 72 demir kapsayan en zengin demir filizidir. Eşkenar paralel yüzlü ve sekiz yüzlü sistemlerde billurlaşır. Magnetit su ve çözelti halindeki gazların kimyasal olarak aşındırmaya uğrattığı olivin ve biyotit gibi kayaların değişiminden de oluşur.
Limonit filizi

dünya demir üretiminde oldukça önemli bir yüzde oluşturur. Her bir limonit örneğinde ki demir yüzdesi

bulunan su molekülleri sayısına bağlıdır. Öteki demir filizlerinin değişimiyle oluşan limonit çoğunlukla demirli su çözeltileri yataklarındadır. Demir bakterisi adıyla bilinen küçük organizmaların hareketi de büyük miktarlarda limonit yatakları oluşumuna yol açmaktadır. Avrupa’ daki en büyük yataklar olan Alsace-Lorraine yatakları böyle oluşmuştur.
Siderit

FeCO 3 formülüyle gösterilen ve yüzde 43 demir kapsayan bir demir II karbonattır. Billurları eşkenar paralel yüzlüdür. Siderit değişimi uğramadığı sürece beyazdır; ama yükseltgenliğinde (oksitlendiğinde)

rengi sarı ile ya da kahverengiyle dönüşür. Siderit

çeşitli türlerde tortul kayalarda birleşme ya da kayaların kimyasal değişmeleri sonucu oluşur.
Mika

formülü FeO(OH) olan bir demir hidroksittir. Limonit ile birlikte bulunur. İğne biçiminde billurlar ya da tabakalar halinde rastlanır.
Prittien de (demir disülfür

FeS 2 büyük miktarlarda demir çıkarılır. Prit

kavurma denilen bir süreçle

kükürt dioksit yapmak için bol hava ile yakılır. Kükürt dioksit

daha sonra

demir çıkarılmasına elverişli olan sülfürik asit ve demir oksitler oluşturmadan kullanılır.
DEMİR YATAKLARI
A.B.D. en büyük demir üreticisidir. Hemen her eyalette demir bulunur. Ancak

en önemli yataklar Michigan

Minnessota ve Wisconsin’ deki hematit filizleridir. Dünya yüzeyindeki insan yapısı en geniş delik

Minnessota’ da Hibbing yakınlarındadır ve bir de demir madeni yüzünden açılmıştır. Lorraine’ deki büyük limonit yatakları

Fransa için zengin ve ekonomik bir demir kaynağı oluşturur. Rusya’ daki başlıca yataklar Urallar’ da Perm’ de ve Ukrayna’ da dır. Britanya’ da demir filizi yatakları

Midlands ve Kuzey İngiltere kömür havzaları arasında yer alır. İsveç

Almanya

İspanya

Lüksemburg

Kanada ve Hindistan’ da geniş yataklar vardır. Son yıllarda Afrika’ da da geniş demir yatakları ortaya çıkarılmıştır.
Birçok demir filizi yatağının geçmişi

bir yükselme ve düşüş öyküsüdür: Birçoğu

yüzyıllarca işletildikten sonra bırakılmış

ötekiler

yüzyıllarca ilgi çekmedikten sonra gün ışığına çıkarılmıştır. Geçmişte çıkarma teknikleri

yüksek nitelikli metalin yalnızca çok arı haldeki filizlerden çıkarılmasına olanak sağlayacak düzeydeydi
Bugün metal işleme tekniklerindeki gelişme nedeniyle bir yatağın kazanç getirici sayılabilmesi için büyük olması ve açık tavanlı madenciliğe elverişli olması gerekir.
DEMİR BİLEŞİKLERİ
Demirin başlıca bileşiklerindeki yükseltgenme sayıları +2 ve +3’ tür. Havada oksijenle demir oksit oluşturacak biçimde bileşir. Oldukça kararsız olan bu bileşiğin demir (III) oksit denilen ferrik oksit’ e (Fe 2 O 3 ) dönüşme eğilimi vardır. Ferrik oksit

demirin havası bol bir ortamda yakılmasıyla elde edilir. Ferro sülfür’ ü (FeS) de kapsayan sülfürleri

hidrojen sülfürün (H 2 S) amonyaklı ortamda demir tuzları ile etkileşiminden oluşur.
Demirin sülfürik asitte çözünmesiyle

soluk yeşil renkli ferrosülfat [Fe 2 (SO 4 ) 3 ] oluşur. Ferrosülfat hava ile temas ettiğinde hızla

kahverengi ferrik sülfata dönüşür. Demir hidroklorik asit (HCI) ile birleşince

susuz halde beyaz renkli

dört hidrojenli haldeyse yeşil renkli ferro klorür (FeCI 2 ) oluşur. Demir klorla tepkiyince yer yer yeşile çalan ve siyahımsı-kırmızı renkli bir bileşik olan ferrik klorür oluşur.
TEDAVİDE KULLANILIŞI

Demirin tıptaki en önemli kullanım yeri

hipokromik kansızlıkların tedavisindedir. Demir eksikliği durumu

hemoglobin oluşumunu engeller ve kırmızı kan hücrelerinin öteki işlevlerini yerine getirmesini de güçleştirir. Çok sayıdaki demir bileşiklerinden herhangi biri tedavide kullanılabilir. İnorganik tuzlar da

bu konuda aynı derecede etkilidirler.

Konu Seçenekleri
Yazdırılabilir Sümü Göster Sayfayı E-Mail'le gönder
Modları Göster
Normal Mod Ağaç Modununa Geç Otomatik Konu Moduna Geç

Okuduğunuz Konuya Benzer Konular
Konu	Konuyu Açan	Forum	Cevaplar	Son Mesaj
Tıp sözlügü	VeYSeL	Sağlık	147	12-04-2008 20:58
Demir elementinin özellikleri	O'NEAL	Kimyacı	0	30-09-2007 11:01
Demir Elementinin Özellikleri	CaRéMéŁénq	Biyoloji	1	13-07-2007 18:43
Demir Elementinin Özellikleri	..:: DoN_JuAn::..	Kimyacı	1	27-05-2007 09:49
Dahiliye ..ErAy'dan sagLık bıLgıLerı	ErAy	Sağlık	1303	28-01-2007 12:19

07-07-2007, 15:47	#1 (permalink)
тuzLu FıŜтıк	Demir (Fe) DEMİR METALİNİN ÖZELLİKLERİ Arı halde gümüşsü beyaz renkli bir metal olan demir (Fe) dünyada ki metaller içinde en bol bulunanların ikincisi elementler arasında ise dördüncüsüdür. Yeryüzünün çekirdeği büyük miktarda metal demirden yapılmıştır. Ancak yeryüzü kabuğunda demir öteki maddelerle tepkimeye girmiş durumdadır. Arı durumda çok seyrek bulunur: Yalnızca bazı göktaşlarında ve bazaltlı kayalarda. Tüm bitkilerin hayvanların ve insanların yaşamak için demire ihtiyaçları vardır. İnsanlarda en büyük demir yüzdesi kırmızı kan hücrelerinde bulunur. Hemoglobinin temel bölümlerinden birini oluşturur. Kasalarda ve dokularda küçük miktarlar halinde bulunur. Demirin kimyasal simgesi olan Fe latince “demir” anl¤¤¤¤¤ gelen ferrum’ dan türetilmiştir. Demirin atom numarası 26 atom ağırlığı 5585 ve özgül ağırlığı 786’ dır. Demir küçük iğnelerden dev yapılara kadar binlerce işlenmiş ürünün ana maddesidir. Kükürt ve oksijen gibi metallerle kolayca birleşir. Başka herhangi bir metalden çok daha büyük miktarlarda alaşımlarda kullanılır. En yararlı ve ucuz metallerden biri olan çelik demire küçük bir miktar karbon katılmasıyla elde edilir. Topaz turkuvaz ve lal taşı dahil çeşitli değerli taşların kapsamında deri vardır. DEMİR FİLİZLERİ Demir yer kabuğunda büyük miktarlarda bulunan birçok yükseltgenmiş minerallerden ergitilir. Bu mineraller arasında hematit magnetit limonit ve karbonat sideriti sayabiliriz. Hematit (Fe 2 O 3 ) yüzde 70 demir yüzde 30 oksijen kapsayan bir filizdir. Adı kan kırmızısı renginden ötürü yunanca “kan” sözcüğünden türetilmiştir. Hematit bazen eşkenar paralel yüzlü biçiminde bazen bir gül yapraklarına benzeyen ince tabakalar halinde bazen de boya maddesi olarak kullanılan ve topraklı kırmızı bakır filizi diye adlandırılan bir toz halinde bulunur. Magnetit (Fe 3 O 4 ) adını magnetit özelliklerinden alan ve yüzde 72 demir kapsayan en zengin demir filizidir. Eşkenar paralel yüzlü ve sekiz yüzlü sistemlerde billurlaşır. Magnetit su ve çözelti halindeki gazların kimyasal olarak aşındırmaya uğrattığı olivin ve biyotit gibi kayaların değişiminden de oluşur. Limonit filizi dünya demir üretiminde oldukça önemli bir yüzde oluşturur. Her bir limonit örneğinde ki demir yüzdesi bulunan su molekülleri sayısına bağlıdır. Öteki demir filizlerinin değişimiyle oluşan limonit çoğunlukla demirli su çözeltileri yataklarındadır. Demir bakterisi adıyla bilinen küçük organizmaların hareketi de büyük miktarlarda limonit yatakları oluşumuna yol açmaktadır. Avrupa’ daki en büyük yataklar olan Alsace-Lorraine yatakları böyle oluşmuştur. Siderit FeCO 3 formülüyle gösterilen ve yüzde 43 demir kapsayan bir demir II karbonattır. Billurları eşkenar paralel yüzlüdür. Siderit değişimi uğramadığı sürece beyazdır; ama yükseltgenliğinde (oksitlendiğinde) rengi sarı ile ya da kahverengiyle dönüşür. Siderit çeşitli türlerde tortul kayalarda birleşme ya da kayaların kimyasal değişmeleri sonucu oluşur. Mika formülü FeO(OH) olan bir demir hidroksittir. Limonit ile birlikte bulunur. İğne biçiminde billurlar ya da tabakalar halinde rastlanır. Prittien de (demir disülfür FeS 2 büyük miktarlarda demir çıkarılır. Prit kavurma denilen bir süreçle kükürt dioksit yapmak için bol hava ile yakılır. Kükürt dioksit daha sonra demir çıkarılmasına elverişli olan sülfürik asit ve demir oksitler oluşturmadan kullanılır. DEMİR YATAKLARI A.B.D. en büyük demir üreticisidir. Hemen her eyalette demir bulunur. Ancak en önemli yataklar Michigan Minnessota ve Wisconsin’ deki hematit filizleridir. Dünya yüzeyindeki insan yapısı en geniş delik Minnessota’ da Hibbing yakınlarındadır ve bir de demir madeni yüzünden açılmıştır. Lorraine’ deki büyük limonit yatakları Fransa için zengin ve ekonomik bir demir kaynağı oluşturur. Rusya’ daki başlıca yataklar Urallar’ da Perm’ de ve Ukrayna’ da dır. Britanya’ da demir filizi yatakları Midlands ve Kuzey İngiltere kömür havzaları arasında yer alır. İsveç Almanya İspanya Lüksemburg Kanada ve Hindistan’ da geniş yataklar vardır. Son yıllarda Afrika’ da da geniş demir yatakları ortaya çıkarılmıştır. Birçok demir filizi yatağının geçmişi bir yükselme ve düşüş öyküsüdür: Birçoğu yüzyıllarca işletildikten sonra bırakılmış ötekileryüzyıllarca ilgi çekmedikten sonra gün ışığına çıkarılmıştır. Geçmişte çıkarma teknikleri yüksek nitelikli metalin yalnızca çok arı haldeki filizlerden çıkarılmasına olanak sağlayacak düzeydeydi Bugün metal işleme tekniklerindeki gelişme nedeniyle bir yatağın kazanç getirici sayılabilmesi için büyük olması ve açık tavanlı madenciliğe elverişli olması gerekir. DEMİR BİLEŞİKLERİ Demirin başlıca bileşiklerindeki yükseltgenme sayıları +2 ve +3’ tür. Havada oksijenle demir oksit oluşturacak biçimde bileşir. Oldukça kararsız olan bu bileşiğin demir (III) oksit denilen ferrik oksit’ e (Fe 2 O 3 ) dönüşme eğilimi vardır. Ferrik oksit demirin havası bol bir ortamda yakılmasıyla elde edilir. Ferro sülfür’ ü (FeS) de kapsayan sülfürleri hidrojen sülfürün (H 2 S) amonyaklı ortamda demir tuzları ile etkileşiminden oluşur. Demirin sülfürik asitte çözünmesiyle soluk yeşil renkli ferrosülfat [Fe 2 (SO 4 ) 3 ] oluşur. Ferrosülfat hava ile temas ettiğinde hızla kahverengi ferrik sülfata dönüşür. Demir hidroklorik asit (HCI) ile birleşince susuz halde beyaz renkli dört hidrojenli haldeyse yeşil renkli ferro klorür (FeCI 2 ) oluşur. Demir klorla tepkiyince yer yer yeşile çalan ve siyahımsı-kırmızı renkli bir bileşik olan ferrik klorür oluşur. TEDAVİDE KULLANILIŞI Demirin tıptaki en önemli kullanım yeri hipokromik kansızlıkların tedavisindedir. Demir eksikliği durumu hemoglobin oluşumunu engeller ve kırmızı kan hücrelerinin öteki işlevlerini yerine getirmesini de güçleştirir. Çok sayıdaki demir bileşiklerinden herhangi biri tedavide kullanılabilir. İnorganik tuzlar da bu konuda aynı derecede etkilidirler.