Oº°SANCAK°ºO

(Eşrâtu's-Saa) âhir zamanda (zamanın sonları) ortaya çıkarak Kıyâmet'in yaklaştığını kopmak üzere olduğunu gösteren belirtiler. Bu belirtiler genellikle Küçük Alametler (Alâmât-ı Suğra) ve Büyük Alametler (Alâmât-ı Kübrâ) olmak üzere iki bölüm halinde incelenir.
Kur'an Kıyâmet'in zamanını Allah'tan başka kimsenin bilemeyeceğini belirtir (el-A'raf 7/187; Lokmun 31/34; el-Ahzab 33/63). Buna karşılık yaklaştığını (el-Zümer 54/1) yakın olduğunu (en-Nahl 16/77) ansızın geleceğini (el-A'raf 7/187) bildirir. Kıyâmet alametlerinin belirdiğini (Muhammed 47/18) ifade etmekle birlikte bunlar hakkında bilgi vermez. Ancak "Saat yaklaştı ay yarıldı yarılacak" (el-Kamer 54/1) âyetinin ikinci bölümünün "ay yarılacak" biçimde anlaşılması durumunda bu olay Kur'an'da anılan tek Kıyâmet alameti olma özelliği kazanır.
Hadis külliyâtları ise Kıyâmet'ten önce ortaya çıkacak alametlerden söz eden çok sayıda hadis ihtiva eder. İslâm bilginleri hadislerde dile getirilen alametleri nitelikleri açısından değerlendirerek bunları Küçük Alametler (Alâmât-ı Suğrâ) ve Büyük Alametler (Alâmât-ı Kübrâ) olmak üzere iki başlık altında toplamışlardır. Âhir zaman olarak tanımlanan Kıyâmet öncesi donemde dini duygu düşünce ve davranışların zayıflaması dini kurallara gereken önemin verilmemesi ibadetlerin terkedilmesi ahlaksızlığın çoğalması biçiminde kendini gösteren Küçük Alametler'in başlıcaları şu şekilde sıralanabilir:
a) İnsanların bina yapmakta birbiriyle yarışmaları (Buhârî Fiten 25; bk. Tecrid-i Sarih Terc; 1/58).
b) İnsanların ölümü temenni etmeleri (Buharî Fifen 25; Müslim Fiten 53-54)
c) Câriyenin efendisini doğurması (Müslim İmân 1).
d) Hicaz'da bir ateşin çıkarak Busra'da (Şam yakınlarında bir yer) develerin ayaklarını aydınlatması (Buhârî Fiten 24; Müslim Fiten 42).
e) Fırat nehrinin sularının çekilerek nehir yatağından altın çıkması (Müslim Filen 29-31).
f) İkisi de hak iddiasında bulunan iki büyük İslâm ordusunun birbiriyle savaşması (Buhârı Fiten 25; Müslim Fiten 17).
g) İslâmî ilimlerin ortadan kalkması cehaletin artması (Buhârî Fiten 4).
h) Depremlerin çoğalması (Buhârî Fiten 25).
ı) Zamanın yaklaşması gece ile gündüzün eşit olması (Buhârî Fiten 25).
i) Cinâyetlerin çoğalması fitnelerin zuhur etmesi (Buhârî Fiten 4; Müslim Fiten 18).
j) Yahudilerle Müslümanların savaşmaları Müslümanların Yahudileri öldürmesi (Tecrid-i Sarih Tercümesi VIII 341; Müslim Fiten 79-82).
k) Zinanın açıkça işlenmesi içki tüketiminin artması kadınların çoğalıp erkeklerin azalması (el-Ali en-Nâsif Tac 5/335).
l) Kahtân'dan bir kişinin çıkarak insanları asâsı ile sevketmesi Buhârî Fiten 23).
Kıyâmetin büyük alâmetleri ise şu hadis-i şerifte toplu olarak zikredilir: Huzeyfetu'l-Gifarı (r.a)'den rivayet edilmiştir: Biz bir gün kendi aramızda konuşurken Hazreti Peygamber yanımıza çıkageldi. Bize "Ne konuşuyorsunuz?" dedi. Biz de "Kıyâmet gününden konuşuyoruz" diye cevap verdik. Hazreti Peygamber" Şüphesiz on alâmet görülmedikçe kıyamet kopmayacaktır" dedi ve "Deccâl'i dumanı(duhan) Dâbbetü'l-arz'ı güneşin batıdan doğmasını İsa (a.s.)'ın yere inmesini Ye'cûc ve Me'cuc'u doğuda batıda ve Arap yarımadasında olmak üzere üç yer çöküntüsünü son olarak da Yemen'den çıkarak insanları Mahşere sürecek ateşin vuku bulacağını söyledi" (Müslim Fiten 39).
Kıyâmetin bu on büyük alameti başka hadislerce ya da İslâm bilginlerince şu şekilde açıklanır:
1. Deccal'in ortaya çıkışı: Deccâl kıyâmette zuhur edecek yalancı bir kişidir İslâm Dini'ni ve müslümanları ifsad edip kötülüğe ve bozgunculuğa sevketmek isteyecektir. Deccal'in sağ gözünün kör olduğu iki gözünün arasında "kâfir" yazdığı çocuğunun olmadığı Medine'ye ve Mekke'ye giremeyeceği ortaya çıktıktan sonra yeryüzünde kırk gün kalacağı bu süre içerisinde istidrac türünden bazı olağanüstü olaylar göstereceği daha sonra da yine kıyâmetin büyük alametlerinden olan Hz. İsa'nın yeryüzüne inmesiyle onun tarafından öldürüleceği sahih hadislerde belirtilmiştir (Buhârı Fiten 26; Müslim Fiten 37 39 40 91 101 110 112).
2. Duhan'ın çıkışı: Duman anlamına gelen duhan da kıyâmetin büyük alametlerinden biridir (Müslim Fiten 39). Kıyâmetin vukuundan önce dünyayı bir duman bulutu kaplayarak kırk gün ve kırk gece kalacak mü'minler nezleye tutulmuş gibi kâfirler ise sarhoş gibi olacaklardır.
3. Dabbetü'l-arz'ın çıkışı: Kıyâmet'ten önce çıkacağı bildirilen bir yaratıktır. Kelime anlamı "yer hayvanı" demektir. Kur'an-ı Kerim'de "Kendilerine söylenmiş olan başlarına geldiği zaman yerden bir çeşit hayvan (dâbbe) çıkarırız ki o onlara insanların âyetlerimize kesin olarak inanmadıklarını söyler" (en-Neml 27/82) buyurulmaktadır. Hz. Peygamber Dâbbetü'l-arz hakkında "Çıkacak olan kıyâmet alametlerinden ilki güneşin batı tarafından doğması ile bir kuşluk vakti insanlara karşı bir dâbbenin (hayvanın) zuhurudur. Bu iki alametten biri arkadaşından evvel olur. Akabinde diğeri de onun izi üzerinde yakın olarak meydana gelir" (Müslim Fiten 118) buyurmuştur.
4) Güneşin Batıdan doğması: Güneş batıdan doğacak insanlar topluca iman edecek ancak daha önce iman etmemiş olanların imanları kendilerine bir yarar sağlamayacaktır (Tecrid-i Sarih Tercümesi XII 307; Müslim Fiten 118).
5. Hazreti İsa (a.s)'ın inmesi: Ehl-i sünnet itikadına göre Kıyâmetin vukuundan önce Hazreti İsa yeryüzüne inecek hristiyanları İslâm'a davet edecek Deccâl'i öldürecek Hazreti Peygamber (s.a.s)'in şerîati ile hükmedecektir (Buhârî Büyû 102; Müslim İmân 242-247).
6. Ye'cûc ve Me'cûc'ün çıkışı: Kıyâmetin vukuundan önce çıkarak "yeryüzünde bozgunculuk yapacak" (el-Kehf 18/94) olan asılları ve soyları belirsiz iki insan topluluğudur (Muhammed Hamdi Yazır Hak Dini Kur'an Dili IV 3288). Hz. ZülKarneyn'in önlerine yaptığı seddin yıkılarak (el-Enbiya 21/96) açılması ile yeryüzüne dağılacaklar insanlara saldıracak kentleri yakıp-yıkarak harabe haline getireceklerdir. Bazı rivayetlerde bu seddin Çin seddi olduğu zikredilir (Muhammed Hamdi Yazır a.g.e. IV 3291 3374; Buhârı Enbiyâ 7; Müslim Fiten 12).
7.8.9. Doğuda Batıda Arap Yarımadasında olmak üzere üç bölgede yer çöküntülerinin meydana gelmesi de Kıyâmet'in büyük alametlerindendir (Müslim Fiten 39).
10. Yemen'den çıkacak olan büyük bir ateşin insanları önüne katarak sürmesi (Müslim Fiten 39).
Ebu Davud ve Tirmizi'nin Sünen'lerinde yeralan bazı hadislere göre Mehdî'nin çıkması da Kıyâmet'in büyük alametlerindendir (Sünen-i Tirmizî IV s.1-93: Sünen-i Ebu Davud N. Şr. M.Abdul Hamid IV 100 106).
Hz. Peygamber (s.a.s) Kıyâmetin kötü insanlar ve kâfirler üzerine kopacağını bildirmiştir. Bu hadislere göre Kıyâmet kopmadan önce mü'minlerin ruhları alınacak ve onların âhirete göçmeleri sağlanacaktır (Buhari Fiten 5; Müslim imare 53).
Ahmet ÖZGEN (Samil Islam Ans.)


_______________