★ λ®ES ★

Sual: En iyi ibadet nedir?
CEVAP
Her zaman doğru iman sahibi olmaya farzları yapıp haramlardan kaçmaya tevbe edip farz borçlarını ödemeye çalışmalıdır! Bunları doğru yapabilmek de ancak ilimle mümkündür. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:
(Gece bir müddet ilim öğrenmek bütün gece ibadet etmekten sevaptır.) [R. Nasıhin]

(Sabah-akşam ilimle meşgul olmak cihaddan efdaldir.) [Deylemi]

(İlimden bir mesele öğrenmek yüz rekat [nafile] namaz kılmaktan daha kıymetlidir.) [İ. Abdilber]

İlimsiz amelin kıymeti olmaz. Günümüzde ilmin önemi daha büyüktür. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:
(Siz fakihleri çok hatipleri az isteyeni az vereni çok bir zamandasınız. Böyle zamanda amel ilimden hayırlıdır. Bir zaman gelir ki fakihleri az hatipleri çok isteyeni çok vereni az olur. O zamanda ise ilim amelden hayırlıdır.) [Taberani]

★ λ®ES ★

Faydalı ve faydasız ilimler
Sual: Faydalı ve faydasız ilimler nelerdir?
CEVAP
Faydalı ve faydasız ilimlere birkaç örnek verelim:

1- İman ibadet ve kazanç ilimlerini öğrenmek farzdır. (Hindiyye)

2- Fıkıh öğrenmeyip hadis tefsir ile meşgul olmak çok yanlış olur. (Berika)

3- Matematik ve geometri astronomi gibi ilimler eğer Allahü teâlânın gösterdiği yerlerde yani insanlara hizmet etmek için kullanılmazsa bunlarla uğraşmak boşuna vakit öldürmek olur.Kıble ve namaz vakitleri için ve dine hizmet için bu ilimleri öğrenmekte mahzur yoktur. (M. Rabbani Hindiyye)

4- Falcılık bilgileri öğrenmek haramdır. (Hindiyye)

5- Kelam yani iman bilgilerini ihtiyaçtan fazla öğrenmek caiz değildir. (Hadika)

İlmi Allah rızası için ve Müslümanlara hizmet için öğrenmelidir. Mal mevki kazanmak kibir ve şöhret için öğrenmemelidir. İlmi de ancak Ehl-i sünnet âlimlerinin yazdıkları kitaplardan öğrenmelidir. (İslam Ahlakı)

★ λ®ES ★

Önce lazım olan
Sual: Bir Müslümanın önce bilmesi lüzumlu bilgiler nelerdir?
CEVAP
Her Müslümanın (İlmihal) öğrenmesi farz-ı ayndır. Allahü teâlâ (Bilenlerden sorup öğreniniz) buyuruyor. Bilmeyenlerin âlimlerden ve bunların kitaplarından öğrenmeleri gerekir. Bunun için hadis-i şerifte (İlim öğrenmek kadın-erkek herkese farzdır) buyuruldu. Yapılması ve sakınılması gereken bilgileri doğru yazılmış ilmihal kitaplarından öğrenmek lazımdır.

Âlimler sözbirliği ile bildirdiler ki her Müslümanın Ehl-i sünnet itikadını kısa olarak ve günlük işlerindeki ve ibadetlerdeki farzları ve haramları iyice öğrenmeleri farz-ı ayndır. Bunları ilmihal kitaplarından öğrenmezse bid'at sahibi veya mülhid yani kâfir olur. Bunların fazlasını ve Arabi lisanının oniki âlet ilmini öğrenmek ve tefsir ve hadis-i şerif ve fen ve tıb bilgilerini hesap yani matematik öğrenmek farz-ı kifayedir. Bu farz-ı kifayeyi bir şehirde bir kişi öğrenirse bu şehirde bulunanların öğrenmeleri farz olmaz müstehap olur.

Şehirde fıkıh kitaplarının bulunması da İslam âlimlerinin bulunması gibidir. Böyle şehirde fıkıh bilgilerinin fazlasını ve tefsir ve hadis öğrenmek hiç kimseye farz olmaz. Müstehap olur.

İhtiyaç halinde bilmeyenler bilenlerden sormalı bilenler de bilgisini gizlememelidir!

Hadis-i şerifte buyuruldu ki:
(Âlimin ilmini gizlemesi cahilin bilmediğini sormaması caiz değildir. Çünkü Allahü teâlâ "Bilmediğinizi âlimlere sorun!" buyuruyor.) [Taberani]

Dünya işlerini yaparken ahireti unutmak çok kötüdür. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:
(Ahir zamanda insanlar camileri süsler kalblerini viran ederler. Dinden çok elbiseye değer verirler. Dünyaları selamet ise ahireti düşünmezler.) [Hakim]

Hep nafile namaz kılmak yerine namazın nasıl kılınacağını öğrenmek daha kıymetlidir. Bilerek yapılan az amel bilmeden yapılan çok amelden kıymetlidir. Bir şeyi iyi yapmak ancak ilimle mümkündür. Her şeyden önce ilim öğrenmeye çalışmalıdır!
Hadis-i şerifte buyuruldu ki:
(Allah indinde ilim talebi namaz oruç hac ve cihaddan efdaldir.) [Deylemi]

★ λ®ES ★

Âlimin dindeki yeriSual: (Kur’an herkes için inmiştir. Onun için âlime ilim sahibi olmaya ihtiyaç yoktur) diyenler çıkıyor. Âlim olmasa Kur’an anlaşılmaz mı?
CEVAP
Anayasa da herkes içindir; ama kanunlar tüzükler olmadan anayasa ile memleket idare edilebilir mi? Kanunları da ancak hukukçular anlayabilir. Hasta olan avukata değil doktora gider. İlmin âlimin önemi nasıl inkâr edilebilir. Kur'an-ı kerimi herkes kolayca anlasa idi Peygambere ihtiyaç kalmazdı. Hadis-i şerifler Kur'an-ı kerimin açıklaması mahiyetindedir. Hakiki âlimler de hadis-i şerifleri açıklamışlardır. Arapça bilen herkese âlim denmez. Hakiki âlim Kur'an-ı kerimi hadis-i şerifleri açıklayan yetkili yüksek insandır. Çok ilmi olduğu halde hakkı bâtıldan ayıramayan hakiki âlim değildir. Yetmiş iki sapık fırkanın önderleri de derin âlim idi hakkı bâtıldan ayıramadıkları için dalalete düşmüşlerdir.Şu halde âlim çok bilen değil hakkı bâtıldan ayıran din uzmanlarıdır. Bunlar Peygamberlerin vârisleri vekilleridir. İctihadlarında isabet etmeseler de yine sevap alırlar. Bunlara uyanlar da kurtulur. Dinimiz âlimleri övmektedir.

Kur’an-ı kerimde mealen buyuruluyor ki:
(Bilmiyorsanız ehl-i zikre [âlimlere] sorun!) [Nahl 43]
Demek ki bilmeyen insanlar da var ki Allahü teâlâ bilenlere sormamızı emrediyor.

(Bu örnekleri ancak âlimler anlar.) [Ankebut 43]
Herkes her örnekten anlamaz. Âlimler kıymetli insanlar ki ancak âlimler anlar deniyor.

(Gökleri ve yeri yaratması dil ve renklerinizin farklı olması da Onun [kudretini gösteren] alametlerindendir. Elbette bunda âlimler için ibretler vardır.) [Rum 22]
Ancak âlimler ibretle bakıp yaratılıştaki hikmetleri anlayabilir.

(Hiç bilenle bilmeyen bir olur mu?) [Zümer 9]
Şu halde bilenler [âlimler] kıymetlidir.

(Allah’tan en çok korkan ancak âlimlerdir.) [Fatır 28]
(Allah’tan en çok korkan benim) hadis-i şerifi Allah’tan korkmanın derecesini gösteriyor. (Buhari)

(Kendilerine güven veya korku ile ilgili bir haber geldiğinde onu hemen yayıverirler. Halbuki onu Peygambere ve aralarındaki yetkililere [âlimlere] götürselerdi onlardan sonuç çıkarmaya gücü yetenler onu anlarlardı.) [Nisa 83] Âyette geçen ülül-emrin = yetkilinin âlim demek olduğu tefsirlerde yazılı. Peygamber efendimiz de (Ülül-emr fıkıh âlimleridir) buyurdu. (Darimi)

Hadis-i şeriflerde de buyuruldu ki:
(Âlimin mürekkebi şehidin kanı ile tartılır âlimin mürekkebi ağır gelir.) [İ. Neccar]
(Âlimler Peygamberlerin vârisidir.) [Ebu Davud İbni Mace Tirmizi]

(Âlimler [hak yolu gösteren] birer rehberdir.) [İ. Neccar]
(Âlimlere uyun! Onlar dünya ve ahiretin ışıklarıdır.) [Deylemi]

(Âlimler olmasaydı insanlar helak olurdu.) [İ. Maverdi]
(Bilmediklerinizi salih âlimlerden sorup öğrenin!) [Taberani]

(Âlim Allahü teâlânın güvendiği kimsedir.) [Deylemi]
(Salih âlim ile nebi arasında bir derece fark vardır. O da nebilik makamıdır.) [R. Nasıhin]

İlim ve âlim kıymetlidir
İnsanı kötü yoldan ilim ve âlimler kurtarır. Rehber olmadan doğru yol bulunamaz. Büyük bir Peygamber olan Hazret-i Musa Allahü teâlâ ile konuşmak şerefine kavuştuğu halde Hazret-i Hızır’dan ilim öğrenmeye gelmiştir. İmam-ı Ebu Yusuf’un çok sevdiği oğlu vefat edince talebelerine (Defin işini siz yapın. Ben hocam imam-ı a’zamın dersine gidiyorum. Dersimi kaçırmayayım) dedi. Kendisini vefatından sonra rüyada gördüler. Cennette çok ihtişamlı büyük bir köşkte idi. Buna nasıl kavuştuğu sorulunca (İlim öğrenmeye ve öğretmeye olan sevgim ile) buyurdu.

İlim ve âlim kıymetlidir. Hadis-i şeriflerde buyuruluyor ki:
(Âlime hürmet eden bana hürmet etmiş onu ziyaret eden beni ziyaret etmiş olur.) [İ. Rafii]
(Âlim olmayan veya ilim öğrenmeye çalışmayan bizden değildir.) [Deylemi]

(Ya âlim ya öğrenci ya dinleyici veya bunları seven olun. Yoksa helak olursunuz.) [Beyheki]
(Âlim ile oturmak yüzüne bakmak ibadettir.) [Hakim]

(Âlim ile beraber olun diz dize oturun. Çünkü Allahü teâlâ yağmurla ölü toprağı dirilttiği gibi ölü kalbleri de ilim nuru ile diriltir.) [Taberani]

(Kıyamette Peygamberler âlimler ve şehidler şefaat eder.) [İbni Mace]

(Cennette de âlime ihtiyaç olur. Cennet ehline "Ne arzunuz varsa isteyin" diye sorunca ne isteyeceklerini şaşırıp âlimlere bakarlar. Âlimler de "Şunu isteyin" derler.) [Deylemi]

(Âlimin âlim olmayana üstünlüğü Peygamberin ümmetine üstünlüğü gibidir.) [Hatib]
(Âlimin âbide üstünlüğü dolunayın yıldızlara olan parlaklığı gibidir.) [Ebu Nuaym]

(Âlim âbidden yetmiş derece üstündür. Bid’at ortaya çıkınca âlim halkı ikaz eder. Âbid bid’atten habersiz ibadetle meşgul olur. Bu bakımdan da âlim âbidden kıymetlidir.) [Deylemi]

(Şeytanın bir âlimden korkması cahil olan bin âbidden korkmasından daha çoktur.) [Beyheki]
(Kıyamette âbide Cennete gir âlime ise halka şefaat için bekle denir.) [İ Maverdi]

(Bir âlim bir şehirden gelip geçse onun ayak basmasının hürmetine oradaki kabristandan kırk gün azap kaldırılır.) [R.Nasıhin]

İşte böyle kıymetli olan âlimin vefatı büyük kayıptır. Hadis-i şeriflerde buyuruluyor ki:
(Allahü teâlâ sizden ilmi almak için ilmi ile amil olan âlimleri kaldırır. Cahiller kalır. Dinden sual edenlere kendi akılları ile cevap verip insanları doğru yoldan ayırırlar.) [Buhari]

(Bir âlim ölünce İslam’da bir gedik açılmış olur ve kıyamete kadar kapanmaz.) [İ. Süyuti]

(Âlimin ölümüne üzülmeyen münafıktır. Bir âlimin ölümünden daha büyük musibet yoktur. Bir âlim ölünce gökler ve göklerde olanlar yetmiş gün ağlarlar.) [R. Nasıhin]

(Âlim ölünce denizdeki balıklar bile kıyamete kadar ona istiğfar ederler.) [Deylemi]
(Bir âlimin ölmesi bir şehir halkının ölümünden daha büyük ziyandır.) [Taberani]

(Ahir zamanda âlimler ölür cahiller din adamı yerine geçirilir. Onlar da bilmeden yanlış fetva verir kendisi sapar başkalarını da saptırır.) [Buhari]

Büyük bir âlim vefat edince feyz vermesi kesilmez daha da artar. Kınından çıkmış kılıç gibi olur. (İrşad-üt-talibin)

★ λ®ES ★

Âlimlere saygının önemi
Sual: Hoca hakkı hocaya hürmetin önemi hakkında bilgi verir misiniz?
CEVAP
Saygı ibadetten önemlidir. Mesela ibadet etmeyen günah işleyen kâfir olmaz. Fakat Allahü teâlânın emir ve yasaklarını küçümseyen beğenmeyen saygısızlık yapan kâfir olur. [Tâlim-ül-müteallim]

İmam-ı Maverdi hazretleri de buyurdu ki:
(Talebe hocasının gösterdiği yakınlığa güvenerek naz etmemelidir! Çünkü cahilin yanında susmaya mahkum olan bir âlim zelil ve hakir duruma düşmüş olur. Esirler arasındaki bir cariyenin cömertliği ile meşhur Hatim-i Tai’nin kızı olduğunu öğrenen Peygamber efendimiz (Bir kavim içinde aziz iken zelil olana zengin iken fakir düşene âlim iken cahiller arasında kalmış olana acıyın) buyurup kızı serbest bıraktırdı. (Edeb-üd-dünya)

Tevazunun aşırı şekline temelluk denir. Nefsini zelil etmek demektir.
Temelluk hocaya üstada âlime karşı caizdir. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:
(Üstad hariç temelluk mümin ahlakından değildir.) [İ. Maverdi]
(Âlime hürmet eden Rabbine hürmet etmiş olur.) [İ. Maverdi]
(İlim öğrendiğiniz zata tevazu gösterin!) [Taberani]
Hazret-i Ali’nin Bana ilimden bir harf öğretenin kölesiyim buyurması hocaya hürmetin önemini göstermektedir. Bir harften maksat ilimden bir meseledir.

İmam-ı Şafii hazretleri bir çobanı görünce ayağa kalkar. Yanındakiler (Bu çobana hürmetinizin sebebi nedir?) diye sual edince Bu zat bana kitaplarda bulamadığım ilimden bir meseleyi öğrettiği için yani benim hocam olduğu için hürmet ediyorum buyurdu.

Doğru yolu bulmamıza sebep olanlara bize çok lüzumlu ilimleri öğretenlere gösterilecek hürmetin önemini idrak etmeye çalışmalıyız! (R. Nasıhin)

[Mezhep ve itikad imamlarımıza imam-ı Gazali Seyyid Abdülkadir-i Geylani ve imam-ı Rabbani hazretleri gibi din büyüklerimize saygı ve hürmetin önemini buradan da anlamalıyız.]

★ λ®ES ★

Sual: Bir âlimin sohbetinde bulunmak faydalı mıdır?
CEVAP
Ehl-i sünnet âliminin bulunduğu zamanlarda sohbetinde bulunmak elbette büyük nimet idi. Çünkü hadis-i şerifte buyuruldu ki:
(Âlimin sohbetinde bulunmak bin rekat nafile namazdan üstündür.) [İ. Gazali]
Âlim bulunmadığı zaman eskiden yaşamış Ehl-i sünnet âlimlerinin kitaplarını okumak gerekir.
Bir âlimin kitabını okuyan az da olsa onunla sohbet etmiş sayılır.

★ λ®ES ★

İslam âlimi kime denirSual: Resulullahın vârisi olduğu bildirilen İslam âlimleri kimlerdir?
CEVAP
Resulullah efendimizin vârisi olan ve kendilerine Ulema-i rasıhin denilen âlimler eskiden çok idi. Şimdi yeryüzünde böyle âlim yoktur. Mutlak müctehid bulunmadığı gibi mezhepte müctehid de yoktur.

Şevahid-ül-hakta buyuruluyor ki:
Hicri dördüncü asırdan sonra dünyada ictihad edebilecek âlim hiç kalmadı. Şimdi bütün müslümanların bilinen dört mezhepten birine uymaları gerekir.

Din âlimi olmak için 8 yüksek din bilgisini bütün inceliğiyle öğrenmek fen bilgisinde de kâfi ilme sahip olmak gerekir.

İslam âlimlerinden müfessir muhaddis mütekellim mutasavvıf ve fakih denilen zatlar din imamıdır. Bunların her sözü her beyanı Kur’an-ı kerimin ve hadis-i şeriflerin açıklamasıdır. Her sözleri sabit ve müsellem ve muhakkak doğrudur. Müfessir tefsir kitabı yazan demek değildir. Müfessir kelam-ı ilahiden murad-ı ilahiyi anlayandır. Tefsir ancak Fahr-i âlem efendimizin mübarek lisanından Sahabe-i kiram ve onlardan Tabiin ve Tebe-i tabiine ve böylece sağlam kıymetli insanların söylemesi ile tefsir kitabı yazanlara daha doğrusu fıkıh ve kelam âlimlerine gelen haberlerdir

★ λ®ES ★

Müctehid olmak için
Sual: Müctehid olmak için hangi kitapları okumak lazımdır?
CEVAP
Eshab-ı kiram kitabında buyuruluyor ki:
Müctehid olmak için Arabi ilimleri ve Kur’an-ı kerimi ezbere bilmek her âyet-i kerimenin manay-ı müradisini manay-ı zımni ve iltizamisini bilmek ve âyet-i kerimelerin geldikleri zamanları ve gelme sebeplerini ve ne hakkında geldiklerini külli ve cüzi olduklarını nasih veya mensuh olduklarını mukayyed veya mutlak olduklarını ve kıraet-i seba ve aşereden ve kıraet-i şazzeden nasıl çıkarıldıklarını bilmek hadis kitaplarındaki yüz binlerce hadisi ezberden bilmek ve her hadisin ne zaman ve ne için irad buyurulduğunu ve manasının ne kadar genişlediğini ve hangi hadisin diğerinden önce veya sonra olduğunu ve bağlı bulunduğu olayları ve hangi vaka üzerine buyurulduğunu ve kimler tarafından nakil ve rivayet olunduğunu ve nakledenlerin ne halde ve ne ahlakta olduklarını bilmek fıkıh ilminin üsul ve kaidelerini tanımak 12 ilmi ve Kur’an-ı kerimin ve hadis-i şeriflerin işaretlerini rumuzlarını ve açık ve kapalı manalarını kavramak ve bu manalar kalbinde yer etmiş olmak kuvvetli iman sahibi olmak ve itminan ile dolu nurlu ve saf bir kalbe ve vicdana malik olmak gerekir.

Bütün bu üstünlükler ancak Eshab-ı kiramda ve sonra 200 yıl içinde yetişen bazı büyüklerde bulunabildi. Daha sonraları fikirler reyler dağılıp bid’atler çıkıp yayıldı. Böyle üstün zatlar azala azala 400 yıl sonra bu şartlara haiz olan yani mutlak müctehid olarak meşhur olan görülmedi.

Yüksek din bilgileri tefsir usul-i kelam kelam usul-i hadis ilm-i hadis usul-i fıkıh fıkıh ilm-i tasavvuftur. Bu 8 ilmi öğrenebilmek için gerekli alet ilimleri ise 12 dir. Bunlar sarf iştikak nahv kitabet iştikak-ı kebir lügat metni lügat beyan meani bedi belagat inşa ilimleridir. (Hadika)

Mevduat-ül ilim kitabının (Tefsir İlminin Dalları) bölümünde Kur’an-ı kerim ilmi içinde şaşılacak akıllara durgunluk verecek sayısız acayip haller bulunan engin bir denizdir. Öyle yüksek ve metin bir dağdır ki ondaki hayret veren şeyleri öğrenmek her sırrına erişmek imkansızdır. Bu ilmin sayılmayacak kadar dalı vardır denilerek altmışın üstünde tefsir ilminin kolları bildirilmiştir.

★ λ®ES ★

Sual: Niçin günümüzdeki insanların yazdıkları kitapları değil de eski âlimlerin kitaplarını tavsiye ediyorsunuz?
CEVAP
İslam âlimlerinin en büyüklerinden olan imam-ı Rabbani hazretleri dört yüz sene önce buyurdu ki:
(İslam âlimleri bugün garip oldu azaldı. Şimdiki tarikatçıların yoluna bid'atler karıştığı ve bu yolu bozdukları için Resulullahın sünnetine sarılmış olan büyük âlimleri bu millet tanımaz oldu. Bu bilgisiz kimseler milletin kalbini bu bid'atleri ile kazanmaya çalıştılar. Böyle yapmakla dini yayacaklarını hatta İslamiyet’i olgunlaştıracaklarını sandılar. Hâşâ öyle değildir. Bunlar dini yıkmaya çalışıyorlar. Allahü teâlâ bunları doğru yola kavuştursun! Şimdi büyük âlimlerden bu ülkede pek az kalmıştır. İslamiyet’i sevenlerin bu âlimlerin kitaplarının bildirdiği yolda gitmeleri gerekir.) [c.2 m.62]

Hadis-i şeriflerde (Kıyamete yakın ilim azalır cehalet artar) (İlmin azalması âlimlerin azalması ile olur. Cahil din adamları kendi görüşleri ile fetva vererek fitne çıkarırlar halkı yoldan saptırırlar) ve (Her asır önceki asırdan daha bozuk olur. Böylece kıyamete kadar hep bozulur) buyuruldu. İnsanların en iyileri olan âlimlerin yazdıkları kitapları beğenmeyip bozuk asrın bozuk insanların kitaplarına aldanmaktan sakınmalıdır! (Hadika)

Din yeni gelmedi. Hem de kâmil olarak geldi. Eksik olarak gelmedi. İslamiyet saf berrak şekildedir. İslami ilimler nakli ve akli ilimler olmak üzere ikiye ayrılır. Nakli ilimler yani din bilgileri zamanla değişmez kıyamete kadar hep aynıdır. Zamanla değişen âdetler ve fen bilgileridir. Nakli ilimlerin saf berrak bid’atsiz şekli geridedir. Akli ilimlerin ise en gelişmiş şekli ileridedir. Zamanla gelişirler. Fende değişiklik olur dinde değişiklik olmaz. Nakli ilimleri yani din bilgilerini fen bilgileri ile karıştırmak cahillik değilse nedir? Din düşmanlarının oyunlarını anlayalım tuzaklarına düşmeyelim.

★ λ®ES ★

Sual: Dini yönden "O kitap o yazı muteber değildir. O yazar dini bilmez" deniyor. Bir yazının muteber olmadığı veya bir yazarın dini bilmediği nasıl anlaşılır?
CEVAP
Bir yazı Ehl-i sünnet âlimlerinin ekserisinin muteber olarak bildirdiği eserlere aykırı değilse o yazı muteber demektir. Bir yazarın yazısı bu eserlere uygunsa o yazarın dini bildiği anlaşılır. Bu eserlere uymuyorsa o yazarın dini bilmediği ve yazısının da muteber olmadığı anlaşılır.

Kur'an-ı kerimi kendi görüşüne göre yorumlayanların yazıları da muteber değildir. Bu bakımdan nakli esas almayanların yazılarına sözlerine itibar edilmez.