O'NEAL

1. FTP Nedir?
FTP (File Transfer Protocol) Internete bağlı bir bilgisayardan diğerine (her iki yönde de) dosya aktarımı yapmak için geliştirilen bir internet protokolü ve bu işi yapan uygulama programlarına verilen genel addır. İlk geliştirilen internet protokollerinden biridir. FTP protokolü ile bir başka bilgisayardan bir başka bilgisayara dosya aktarımı yapılırken o bilgisayar ile etkileşimli-aynı anda (on-line) bağlantı kurulur ve protokol ile sağlanan bir dizi komutlar yardımıyla iki bilgisayar arasında dosya alma/gönderme işlemleri yapılır.

2. FTP yapmak ne demektir?
FTP yapmak için nelere ihtiyacım var?
FTP yapmak bir bilgisayara FTP protokolü ile bağlanmak eylemini anlatan yarı Türkçe yarı İngilizce bir deyimdir. FTP yapmak için
· Bağlanacağımız bilgisayarın internet adresi (nümerik ya da sembolik formatta)
· Bağlanacağımız bilgisayarda dosyalarına ulaşmak istediğimiz hesapla ilgili kullanıcı numarası ve varsa şifresi
· Internet erişimi olan üzerinde FTP yazılımı bulunan bir bilgisayar
· Bağlanacağımız bilgisayarda FTP protokol komutlarını yorumlayacak çalışır durumda bir FTP Servis programı (FTP Sitesi) gereklidir.

3. FTP nasıl yapılır? Temel FTP komutları nelerdir?
Genel kullanım : ftp şeklindedir.
Bundan sonra ilgili bilgisayara bağlanıldığında kullanıcı numarası ve parola (password) sorulur. Daha sonra da o kullanıcının makinesına baglanılmış olur. Bu şekilde etkileşimli bir ortamda (genellikle ftp> ile gösterilir) bazı komutlar verilerek iki makine arasında dosya işlemleri ayrıca bağlanılan makineda bazı temel dosya/disk işlemleri (dizin açma dosya silme vb) yapılabilir. Bazı temel FTP komutları ve kısa tanımları aşağıda listelenmiştir.: Standart FTP komutları :

cd : Dizin değiştirme (cd ) (cd .. : bulunulan dizinden bir öndekine geçme)
pwd : Bulunulan dizinin ismini verir
dir : Bulunulan dizindeki dosyaları listeleme
ls : Bulunulan dizindeki dosyaları kısa olarak listeleme (Örnek kullanımlar : ls -lr : ayrıntılı tersten alfabetik listeleme; ls -lr |more : sayfa sayfa listeleme (dizin içinde cok fazla sayıda dosya varsa bu kullanım oldukça yararlıdır)
get : Dosya alma (get (). ( seçimliktir kullanılmayabilir. Bu durumda dosya_adı aynen kullanılacaktır.
put : Dosya gönderme (put ()
mget : Birden fazla dosya almak istendiğinde kullanılır.
Örnek kullanımlar: mget *.zip mget a*.* vb..
mput : Birden fazla dosya göndermek istendiğinde kullanılır.
ascii : Dosya aktarımlarında aktarım modu olarak ASCII kullanılacağını belirtme.
binary : Dosya aktarımlarında aktarım modu olarak BINARY kullanılacağını belirtme. Arşiv dosyaları (zip arj z zoo hqx vb) calıştırılabilir programlar (.exe .com) resim formatlı programlar (gif jpeg vb) FTP ile alınmadan/ya da gönderilmeden önce mutlaka bu komut verilmelidir.
delete : FTP yapılan yerde bir dosyayı silme (delete eğer yetkiniz varsa kullanabileceğiniz bir komuttur)
mkdir : FTP yapilan yerde yeni bir dizin oluşturma (mkdir eğer yetkiniz varsa kullanabileceğiniz bir komuttur)
rmdir : FTP yapılan yerde boş bir dizini silme (rmdir eğer yetkiniz varsa kullanabileceğiniz bir komuttur) help : Kullanılabilecek komutlar ile ilgili bir yardım ekranı çıkarır.
lcd : FTP ortamından çıkmadan kendi makinenizda dizin değiştirmenizi olanaklı kılar.
close : FTP ortamından çıkmadan sadece ilgili bağlantıyı kapatmak için kullanılır.
quit : FTP ortamından çıkmak ve bağlantıyı kapatmak için kullanılır (bye komutu da aynı işi görür). Bazı FTP merkezleri tüm bir dizini sıkıştırarak gönderme kabiliyetine sahiptir. Söz gelimi linux isimli bir alt dizini GET linux linux.zip şeklinde sıkıştırılmış olarak alabiliriz. Ancak bu özellik her FTP merkezinde olmayabilir.

4. ANONYMOUS FTP nedir?

FTP işlemi sırasında güvenlik olarak bağlanacağımız makinedeki kullanıcı numarası (User Name) ve parola (Password) bilgilerini bilmemiz gerekir (Program bunları bize sorar). Bağlanılan makine kişiye özel ve parolasını sadece bizim bildiğimiz bir makine olabileceği gibi herkese açık bir arşiv merkezi de olabilir. Böyle merkezlere herkesin kolayca erişip dosya almasını sağlamak için tek tip bir kullanıcı numarası tanımlanmıştır:
Bu merkezlere ftp yapıldığında kullanıcı ismi olarak anonymous (ya da ftp) girildiğinde bizden parola olarak Kendi e-posta adresimizi girmemiz istenir. Parola yazılırken görülmez. Bu sizi sakın şaşırtmasın !!! Şifre olarak kesinlikle kullandığınız bilgisayarın şifresini girmeyin!
Örnek olarak; ftp ftp.kocbey.com user ftp password mehmet@kocbey.com (yazarken görünmez) Burada şifre olarak e-mail adresinin girilmesi genellikle istatistiksel amaçlar içindir. Web üzerinden yapılan anonymous FTP'lerde şifre girilmesine gerek kalmaz. Yukarıda ftp.kocbey.com 'a yapılan örnek bir anonymous ftp görülmektedir. Kullanıcının yazdığı komutlar koyu renk diğerleri açık renk verilmiştir.

5. Web üzerinden FTP nasıl yapılır?

Son zamanlardaki genel gidiş tüm Internet servislerine daha becerikli ve etkileşimli ortamlardan erişilmesi ve farklı servislerin etkileşimli olarak kullanılması şekilde kendini göstermektedir. Bu ortamlardan en popüler'dir. FTP de dahil olmak üzere pek çok internet servisi ve ilave pek çok özellik bu ortamlar üzerinden kullanılabilir. Dolayısıyla FTP yapmanın bir diğer yolu da Web üzerinden FTP yapmaktır. Bu yöntem hem kullanım açısından daha kolaydır (komutları ezberlemek /bilmek zorunda değilsiniz) hem de daha efektif sonuçlar alırsınız. Binary bir dosyayı yanlışlıkla standart FTP programları ile kolayca ASCII modda almanız mümkün. Bu gibi sakıncalar Web üzerinden yapılan FTP'lerde ortadan kalkmaktadır. Ayrıca Bookmark ve cache gibi faydalı özelliklerinden dolayı da bu ortamların sağladıkları bazı kolaylıklar vardır. Çoğu Web istemcisinin sağladığı grafik ara birim özelliğini de unutmamak gerek. Böylelikle sözgelimi standart resim formatlarında olan bir resim dosyasını aldığınız anda görüntüyü ekrana da gönderebilirsiniz.

6. VM/CMS üzerinden FTP yapıldığında hata veriyor. GET komutuyla nasıl alabiliriz?
Bu problem VM/CMS'in dosya isimlendirme sisteminin farklılığından kaynaklanıyor. Örnek olarak bağlandığımız FTP arşivinden INDEX isimli bir dosyayı almak istersek GET INDEX INDEX.TXT diyebiliriz. Bu durumda dosya A diskinde INDEX TXT isminde saklanacaktır. sample-index.tar.Z isimli bir dosyayı da geçici olarak oluşturduğumuz T diskine almak isteyelim. Bu durumda uygun GET komutu; GET sample-index.tar.Z S_INDEX.TARZ.T olabilir. (Binary transfer etmeyi ve dosyanın orijinal formatının biçimini unutmayın!!!). Böylece ilgili dosya T diskine S_INDEX TARZ olarak kopyalanacaktır.

7. FTP yaparken bir dosyayı nasıl almadan okuyabilirim ?

Bunu yapamazsınız. Bir dosyayı görüntülemek için onu transfer etmelisiniz. FTP ortamından çıkmadan aldığınız bir dosyayı listeleyebilirsiniz. Bunun için unix'te '!cat ' vm/cms'te 'CMS type ' dos için '!type ' kullanılır. Bu komutları FTP ortamından çıkmadan verin. Eğer Netscape Mosaic vb gibi bir Web istemcisi ile FTP yapıyorsanız programın "setup"ından transfer edilecek dosya tipi için bir listeleyici (viewer) program tanımlayarak (bu txt dosya (metin dosyası) için bir editör) dosya transferini doğrudan ekrana yönlendirebilirsiniz. Web sadece TXT dosyaların değil diğer formatlardaki dosyaların da (ses görüntü video vb) transfer edilirken ekrana yönlendirilmesini sağlar.

8. İsmini bilinen bir dosyanın hangi FTP merkezinde olduğunu nasıl bulabiliriz?

Bu işi yapan sistem ARCHIE olarak adlandırılır. Archie ile binlerce herkese açık (anonymous) FTP merkezindeki milyonlarca dosyanın kayıtlı olduğu veri tabanları taranır ve aranan dosyanın (eğer varsa) hangi FTP merkezlerinde olduğu ilgili alt dizinleriyle birlikte sorgulayan kişiye bildirilir. ARCHIE dünyada bulunan değişik Archie servislerine (Archie Servers) ARCHIE programı ile doğrudan yine bu servis sağlayıcılarına Telnet ile doğrudan bağlanarak kullanılabilir ve sorgulama yapılır. Archie sorgulaması e-mail ile de yapılabilir. Kullanımı özetlemek gerekirse
· Yerel bir Archie programı ile ARCHIE kullanımı :ARCHIE eudora --> isminde eudora olan tum dosyaları/alt dizinleri bulundukları FTP merkez isimleri ile birlikte listeler.
· Gopher içinden Archie : Gopher içinden ilgili Menüyü bulur gelen tarama menüsünde ilgili kelimeyi girerek tarama yaptırırsınız. Tarama sonucunda ilgili nesneler bir menü olarak sunulur. Menüden seçilen dosyalar ftp ile alınır.
· Web içinden Archie : Bir kaç tane archie'yi destekleyen CGI formu var. Web icinden biraz daha yeteneklidir; archie sunucusunu taramanın türünü seçebilirsiniz. tarama sonucunda gene ftp ile istediğiniz dosyayı alabilirsiniz.
· e-mail ile Archie kullanımı : Archie servis sağlayıcısına bir e-mail mesajı içinde 'help' komutu gönderilirse e-mail erişimi ile kullanılabilen komutlar hakkında bilgi alınabilir.
· Telnet ile ARCHIE kullanımı : Archie servis sağlayıcısına Telnet yaptıktan sonra kullanıcı ismi olarak 'archie' girilmesi gerekir. Daha sonra help komutu ile kullanılan komutlar hakkında bilgi alınabilir.
Bazı archie servisleri şunlardır : archie.internic.net archie.rutgers.edu archie.sura.net archie.doc.ic.ac.uk archie.funet.fi archie.th-darmstadt.de archie.uqam.ca archie.ans.net
Ayrıca web üzerinden de benzeri taramalar yapabileceğiniz iyi bir servis var: FTP Search. . Bu servis iyi bir kullanıcı arayüzü ve zengin seçenekleri ile aradığımız programların bulunduğu siteleri ve dizin bilgilerini bize vermektedir.
. servisi de benzer amaçlar için kullanılabilir.

9. FTP ile bir dosyayı alırken bağlantı kesilirse tekrar aktarıma devam edilebilir mi?
Özellikle düşük hızlı bağlantılarda ve modem ile yapılan bağlantılarda karşılaştığımız bir problem!. Dosya aktarımı yarım kalmışsa kaldığınız yerden aktarıma devam etme şansınız her zaman olmayabilir. Standart FTP buna izin vermez. Ancak bazı ftp siteleri "bu tip yarım aktarımlara" izin verebilir. Bu durumda kullandığınız FTP programında da (reget resume vb) benzeri komutlar varsa aktarıma kaldığınız yerden devam edebilirsiniz. Eğer win95/nt altından bağlantı yapıyorsanız CuteFTP ( .) bu tip sorunlarınızı çözecektir. Ayrıca BulletProof FTP de benzer işi yapar. Aynı zamanda web (http) transferlerinizi de doğrudan bu program üzerinde yapabilirsiniz. Daha fazla bilgi için Raksnet Tucows arşivinden alınabilir ( .)

10. FTP yaparken dikkat edilmesi gereken hususlar var mı?
Tabii ki var!! Aşağıdaki hususlara dikkat etmemek çoğunlukla bir sürü boşa giden zamana mal olacaktır.
· n> EXE ZIP vb gibi dosyaları BINARY aktarın (transfer edin). FTP'de (genellikle) varsayılan aktarım biçimi ASCII dir.
· Anonymous FTP'de bir directory içine girdiğinizde genellikle oradaki dosyaların isim byte olarak büyüklük tarih ve içeriğini belirten kısa açıklama satırlarının olduğu 'okubeni (readme)' dosyaları (bazen de INDEX dosyaları) vardır. Öncelikle bu ASCII dosyaları alıp okumak size çok yardımcı olacaktır.
· Anonymous FTP'de şifre olarak Lütfen e-mail adresinizi doğru olarak girin. Bazı FTP merkezleri e-mail adresinin uygunsuz girilmesi (ya da girilmeyip boş geçilmesi) durumunda FTP yapmanıza izin vermemektedir.
· Unix'te küçük/büyük harf ayrımı olduğunu her zaman akılda bulundurun. Özellikle aktaracağınız dosyaların isimlerini tam yazın ve küçük/büyük harf ayrımlarına dikkat edip aynısını yazın.
· Kullandığınız bilgisayarın işletim sistemine özgü kısıt/özellikleri de bilmekte fayda var. (yerel dosya adı vermeler dosya içeriği görme vb gibi özellikleri kullanabilmeniz için -sözgelimi DOS işletim sisteminde dosya adı ve uzantısı için birtakım kısıtlamalar var).

11. Anonymous FTP'de dosya gönderilmesi ve incoming dizininin kullanımı
FTP'de bağlandığımız makineye dosya göndermek istersek bunu PUT komutu kullanarak yapıyoruz. Anonymous FTP'lerde bağlandığımız makineye bir dosya gönderme (yani yazma) hakkımız -genellikle- yoktur. FTP siteleri kullanıcıların belli bir süre dosyalarını koyabilmeleri için bir dizin açmışlardır : bu dizinin adı incoming. genellikle kök (root) dizininde ya da pub'ın altında (pub/incoming) olarak bulunur. Anonymous FTP lerde sadece incoming dizinine yazma yetkimiz vardır. Buraya alt dizin açabilir program kopyalayabiliriz (PUT ile). incoming özellikle kullanıcıların internet'te buldukları ilginç programları başkaları ile paylaşabilmeleri için güzel bir ortam. Bazı sitelerde incoming kullanımı kısıtlanmış olabilir. Bu kısıtlamalar değişiktir. Dizin açma dosya upload etme (gönderme) dosya silme incoming içindeki dosyaları görme incoming içindeki dosya sayısı ve uzunluk limitleri vb gibi özelliklerden bir kısmı ya da tamamı iptal edilmiş olabilir.

Incoming kullanımında uymamız gereken bazı kurallar var :

•FALCURTİ•