Aydınlanma ve Fransız Devrimi

**Siγaн Mєlєк** · 05-05-2008, 17:00

Aydinlanma ve Fransiz Devrimi

"Monarsi Tapinakçilar örgütünün torunlarindan öldürücü bir darbe aldi."

— Comte de Mirabeau'nun Fransa Krali'nin giyotine yollanmasinin ardindan yaptigi bir yorum.

Bir önceki bölümde yahudi önde gelenleri ve Tapinakçi gelenegin temsilcisi olan masonlar arasinda kurulan Ittifak'in Bati tarihi üzerindeki büyük etkisini inceledik. Gördügümüz gibi siyasi egemenlik pesinde olan Ittifak Katolik dininin ve bu dinin temsilcisi olan Kilise'nin gözetiminde kurulmus olan Avrupa düzenini yikmak ve onun yerine kendi düzenini yerlestirmek amacindaydi.

Kurulu Avrupa düzeni kendisini ilahi temellere dayandiran bir düzendi. Insanlar bu dünyayi Allah tarafindan yaratilan geçici bir yurt olarak görüyorlardi. Bu geçici yurtta tek mesru otorite ise ilahi kökenli otoriteydi. Insanlar bir baskasina ilahi nizama itaat ettiklerini düsünerek itaat ediyorlardi. Insanlarin kimliklerini belirlemelerindeki tek kistaslari ise dindi. Irkçilik bir ulusun digerinden farkli ya da üstün oldugu gibi düsünceler insanlara yabanciydi. Insanlar ekonomik hayatlarini da dine göre belirliyor ve dinin yasak saydigi ekonomik uygulamalardan—ki bunlarin en basinda faiz geliyordu—kaçiniyorlardi. Iktidar kendisine ilahi kaynaklardan mesruiyet saglamaya çalisiyordu. Gerçi iktidar monarsilerin ya da derebeylerin elindeydi ve iktidarin babadan ogula aktarilmasi prensibi yürürlükteydi. Bu aristokrasi sistemi ise dini bir kaynaga dayanmiyordu ama yine de iktidar sahipleri hiçbir zaman dini otoriteye karsi gelmiyor ve ilahi kaynakli düzene uyma sözü veriyorlardi.

Bu sözkonusu Avrupa düzeni belirli ölçülerde Islam'a da benzerlik göstermektedir. Çünkü Islam'da da insanlar hayatlarini ilahi nizama göre belirlerler. Dinin kurallari ekonomik ve sosyal konulari da içerir ve saglikli bir müslüman toplum ekonomisini de sosyal hayatini da dini kurallara göre düzenler. Otoritenin mesruiyeti ise yine dinden kaynaklanir. Halife yetkisini herhangi bir dünyevi kistastan—yani parasindan söhretinden soyundan vb.—degil yalnizca dinden alir. Insanlar da ona dini temsil ettigi için uyarlar. (Kuskusuz Katolik dini en basta Teslis inanci olmak üzere Islam'a göre sapkin olan pek çok düsünce de içermektedir. Ancak kurdugu toplumsal düzenin taassup özelligi hariç Islam'la önemli benzerlikler tasidigina kusku yok.)

Yahudi önde gelenleri ve masonlar arasinda kurulmus olan Ittifak ise önceki bölümde de ayrintili olarak gördügümüz gibi sözkonusu Avrupa düzeninden memnun degildi. Çünkü bu düzen siyasi otoritenin kendisini ilahi kaynaklarla mesrulastirmasini öngörüyordu ve Ittifak'in da bu sekilde kendini mesrulastirma sansi yoktu. Kilise tarafindan her iki taraf da—yani yahudiler de Tapinakçilar ve onlarin devami olan masonlar da—dislanmislardi. Aristokrasiye sizip iktidari ele geçirme sanslari da yüksek degildi. Çünkü hanedandan bir kisi onlari desteklese bile onun yerine bir baskasi geçecekti ve bu yeni yöneticinin kendilerinden olmasini garantileyecek bir imkan yoktu.

Bu noktada Ittifak için tek çikis yolu kurulu Avrupa düzenini kökünden degistirmekti. Politik sosyal ve ekonomik yönden Bati yeniden sekillendirilmeli ve Ittifak'in düsmani olan dini otoriteden koparilmaliydi. Insanlarin zihnine dini otoriteyi güçlü kilan düsünceler yerine Ittifak'in kendi dünya anlayisi yerlestirilmeliydi. Vatikan Papalik Kutsal Kitap Enstitüsü'nde profesör olan—ve önceki bölümde Kabala ile Hümanizm akimi arasindaki iliskiyi konu eden satirlarini alintiladigimiz—Malachi Martin de bu noktaya dikkat çekerek "Kabalaci hümanistlerin amaci her zaman sosyopolitik degisim olmustur" diyor.1

Önceki bölümde "Kabalaci hümanistler"in masonlarin ve bizzat gerçek Kabalacilar'in Avrupa'nin geçirdigi büyük sosyopolitik degisimdeki rollerini ayrintili olarak inceledik. Bu güçlerin olusturdugu Ittifak'in önce Protestanlik sonra da Aydinlanma hareketleri ile Avrupa'nin dinden kopmasinin öncülügünü yaptigini dini otoriteyi ve monarsileri politik yönden zayiflattigini gördük. Ancak Ittifak yalnizca politik bir degisim yapmakla kalmadi toplumu ve bireyleri de degistirdi. Dini otoriteyi zayiflatirken insanlara da yeni kimlikler vermeye çalisti. Aydinlanma ile birlikte insanlar bir dini cemaatin mensubu olmaktan çikip birer "yurttas" haline getirildiler. ("Yurttas" tanimi zamanla yeni bir ideolojik düzenlemeyle "yoldas"a da dönüsecektir.)

Yahudi önde gelenlerinin yönettigi Ittifak'in insanlari bu sekilde dinden koparmasi Kuran'in "yahudilerin yaptiklari zulüm ve birçok kisiyi Allah'in yolundan alikoymalari nedeniyle" (Nisa 160) lanetlendikleri seklindeki ilahi hükmüne de uygundu kuskusuz.

Önceki bölümde konunun akisini yavaslatmamak için Avrupa'nin yasadigi bu sosyo-politik degisimin en önemli iki asamasi olan Aydinlanma süreci ile Fransiz Devrimi'ne ayrintili olarak girmemistik. Oysa ki bu iki hareket de son derece önemli ve bunlarla ilgili olarak yapilacak biraz daha ayrintili bir inceleme önemli bilgileri gün isigina çikariyor. Aydinlanma Avrupa'nin Katolik dünya anlayisindan koparken onun yerine Ibrani dünya anlayisinin yerlestirildigini göstermesi; Fransiz Devrimi ise Ittifak'in kullandigi yöntemleri açiga vurmasi bakimindan oldukça anlamli mesajlar içeriyor.
Din ve Ideoloji ya da Gerçek Cennet ve Sahte Yeryüzü Cennetleri
Avrupa toplumlari Aydinlanma felsefesiyle tanisana kadar bu toplumlarin aklinda pek fazla çözülmemis sorular yoktu. Insanin ne oldugu hayatin ne anlam tasidigi insanin nasil dogruyu bulabilecegi ve neyin dogru neyin yanlis oldugu konusunda farkli düsünceler tasimiyorlardi. Bu sorularin cevaplari din tarafindan verilir; yetkisini yine dini kistaslardan alan yöneticiler insanlari yönetirdi. Dinin insana ögrettigi temel degerlerin basinda da az önce vurguladigimiz gibi yeryüzünün insan için geçici bir yurt oldugu ve ölümden sonra sonsuz bir hayatin varligi insanin bu asil yurt için çalismasi gerektigi kisaca ahiret inanci geliyordu.

Aydinlanma ise dini ortadan kaldirdi. Bu durumda yukarida sözünü ettigimiz sorulara yeni cevaplar aranmaya ve verilmeye baslandi. Ideolojiler böyle dogdu. Burada ilginç olan Aydinlanma sonucu dogan bütün ideolojilerin de—liberalizm sosyalizm muhafazakarlik ulusçuluk fasizm gibi—hayatin insanin ve dünyanin ne oldugu konusunda ortak bir "dindisi"likta (sekülerizm) bulusmasi. Diger bir deyisle hepsinin dinin insana gösterdigi temel hedef olan Cennet'ten yüz çevirip insanlara "yeryüzü cennetleri" vaad etmesi insanin ölümden sonra neleri yasayacagini göz ardi edip yalnizca dünyada neler yasayacagi ile ilgilenmesi.

Evet Aydinlanma akiminin getirdigi en önemli kavram gerçekte bu "yeryüzü cenneti" kavramiydi. Aydinlanmacilar ölümden sonra bir mükemmel hayat beklemenin yanlis oldugunu ve "Cennet"in insan çabasi ile yeryüzünde de olusturabilecegini öne sürdüler. (Islam'a göre de yeryüzünde adil ve mutlu bir yasam kurulabilir ancak bu asla Cennet'in kendisi olamaz onun bir örnegi bir "numune"si olabilir.)

Bizim için burada önemli olan Avrupa toplumlarini—Teslis gibi sapkin inançlar da içermesine ragmen—ölümden sonrasini öngören bir dini birakip yeryüzü cennetlerine kimin daha dogrusu hangi anlayis biçiminin yönelttigi.

Aydinlanma felsefesinin mimarlari aslinda Katolik düsüncesini reddederken "dinsiz"lesmiyor tam tersine yeni ve daha farkli bir "din"i kabul ediyorlardi. Bu yeni din "Allahsiz" bir din degildi. Aydinlanmacilar'in çogu bir yaraticinin varligini kabul eden "deist"lerdi. Hiristiyanlikla bu yeni dinin arasindaki asil önemli fark ölümden sonra yasam (ahiret) düsüncesinin reddedilmesiydi. Kisaca ideolojilerle birlikte "yeryüzü cennetleri"ni hedef seçen "ahiretsiz din"ler ortaya çikti.

Peki acaba Aydinlanmacilar'in bu "ahiretsiz din" düsüncesine kapilmalarina sebep olan düsünce nedir? Acaba Aydinlanmacilar'i etkileyen bir medeniyet ve düsünce biçimi "yeryüzü cennetleri"ni çoktandir arayan bir "din" var miydi acaba? Bu soruya isik tutabilecek bir yorumu Bosnali müslümanlarin lideri ve önemli bir Islam düsünürü olan Aliya Izzetbegoviç yapiyor:
Dinler arasinda Yahudilik dünyevi 'sol egilim'i olusturuyor. Dünyevi cennet perspektifini vaad eden ve sonradan ortaya atilan bütün yahudi teorileri bu egilimden ileri gelmistir. 'Eyüp Kitabi' daha bu dünyada gerçeklesmesi gereken adaletin rüyasidir. Yani öbür dünyada degil bu dünyada ve hemen simdi!... Hz. Isa'nin gelmesinden önce yahudiler gelecegini haber verdikleri Tanri Melekutunu hiristiyanlar gibi ahirette degil bu dünyada bekliyorlardi. Yahudi dini (apocalyptic) edebiyatinda Mesih öç alan ve adaleti uygulayan kisi olarak övülmektedir... Dogru dürüst olanlarin mutsuz olduklari bir dünya anlamsizdir. Yahudi adaletinin ve her 'sosyal' adaletin esas tutumu iste budur. Burada yani bu dünyadaki cennet fikri özünde yahudidir ve sadece içerigi bakimindan degil kaynagi bakimindan da öyledir. 'Geçmis ve gelecek tarih için yahudi kalibi bütün devirlerde ezilenlere ve mutsuzlara kuvvetli bir çagridan ibarettir. Bu kalibi Aziz Augustin Hiristiyanliga Marks ise sosyalizme aktarmistir. (B. Russell The History of Western Philosophy) 'Yeryüzünde cennet' isteyen bütün ihtilaller ütopyalar sosyalizmler ve diger akimlar özünde Eski Ahit (Tevrat) kaynaklidir yahudi kökenlidir.2

Peki acaba Aydinlanmacilar'in bu "ahiretsiz din" düsüncesine kapilmalarina sebep olan düsünce nedir? Acaba Aydinlanmacilar'i etkileyen bir medeniyet ve düsünce biçimi "yeryüzü cennetleri"ni çoktandir arayan bir "din" var miydi acaba? Bu soruya isik tutabilecek bir yorumu Bosnali müslümanlarin lideri ve önemli bir Islam düsünürü olan Aliya Izzetbegoviç yapiyor:

Dinler arasinda Yahudilik dünyevi 'sol egilim'i olusturuyor. Dünyevi cennet perspektifini vaad eden ve sonradan ortaya atilan bütün yahudi teorileri bu egilimden ileri gelmistir. 'Eyüp Kitabi' daha bu dünyada gerçeklesmesi gereken adaletin rüyasidir. Yani öbür dünyada degil bu dünyada ve hemen simdi!... Hz. Isa'nin gelmesinden önce yahudiler gelecegini haber verdikleri Tanri Melekutunu hiristiyanlar gibi ahirette degil bu dünyada bekliyorlardi. Yahudi dini (apocalyptic) edebiyatinda Mesih öç alan ve adaleti uygulayan kisi olarak övülmektedir... Dogru dürüst olanlarin mutsuz olduklari bir dünya anlamsizdir. Yahudi adaletinin ve her 'sosyal' adaletin esas tutumu iste budur. Burada yani bu dünyadaki cennet fikri özünde yahudidir ve sadece içerigi bakimindan degil kaynagi bakimindan da öyledir. 'Geçmis ve gelecek tarih için yahudi kalibi bütün devirlerde ezilenlere ve mutsuzlara kuvvetli bir çagridan ibarettir. Bu kalibi Aziz Augustin Hiristiyanliga Marks ise sosyalizme aktarmistir. (B. Russell The History of Western Philosophy) 'Yeryüzünde cennet' isteyen bütün ihtilaller ütopyalar sosyalizmler ve diger akimlar özünde Eski Ahit (Tevrat) kaynaklidir yahudi kökenlidir.2

Gerçekten de Yahudilik'te Hiristiyanlik ve Islam'in aksine ahiret inanci yoktur tam tersine güçlü bir "yeryüzü cenneti" özlemi baska bir deyisle "dünyaya baglilik" vardir. Bu bagliligin siddetini Kur'an ayeti söyle vurguluyor: "Andolsun yahudileri hayata karsi diger insanlardan ve ortak kosanlardan bile daha ihtirasli bulursun. (Onlardan) her biri bin yil yasatilsin ister; oysa bunca yasamasi onu azaptan kurtarmaz. Allah onlarin yapmakta olduklarini görendir." (Bakara 96)

Bu nedenle Aydinlanma hareketinin gerçek Cennet'ten "yeryüzü cennetleri"ne yaptigi dönüs bir anlamda Protestanlik'tan sonra Hiristiyanliktan Yahudilige olan ikinci bir dönüs olarak karsimiza çikiyor. Hele Aydinlanma akiminin doruguna ulastigi "hedonizm"in (zevkçilik hayati yalnizca daha çok zevk alma araci olarak görme) dünyaya bagliligin en üst derecede yasandigi su dönemde insanlarin çogunun dünyadan "elini etegini" çekmeyi emreden Katolik anlayisindan çok uzak ve üstteki ayette önemli özelligi belirtilen yahudilige çok yakin oldugu kuskusuzdur.

"Yeryüzü cenneti" düsüncesinin Ibrani ögretisinden kaynaklandiginin bir baska ilginç göstergesi de bu düsüncenin Aydinlanma çaginin az öncesinde ortaya çikan baslica savunucularinin hep Ibrani ögretisiyle içli-disli örgütlere üye oluslaridir. Yazdiklari Ütopya Günes Ülkesi ve Yeni Atlantis gibi eserlerinde hepsi de birer "yeryüzü cenneti" modeli gelistiren Thomas More Tomasso Campanella ve Francis Bacon gibi isimlerin ortak özelligi Gül-Haç ya da mason derneklerinin seçkin üyeleri arasinda yer aliyor olmalaridir. More'un Kabala'ya olan ilgisi ise zaten ünlü bir konudur. Bu nedenle Ütopya yazari Hümanist akimla birlikte Avrupa'da dogan "Hiristiyan Kabalizmi" geleneginin basta gelen temsilcilerinden sayilmaktadir.

Materyalizm ve Ibrani Ögretisi
Aydinlanmanin bir baska özelligi materyalist felsefeye öncülük etmesiydi. Insan böylece mutlak varligin madde olduguna varligini maddeye borçlu olduguna inandiriliyor ve maddeye dayali amaçlara yöneltiliyordu. Bunun açik örnegini gelistirdigi mekanik evren anlayisiyla bir yüzyil sonra güç kazanacak olan materyalist düsünceye zemin hazirlayan Isaac Newton vermisti. Ünlü fizikçi evreni bir saate benzetmisti. Ona göre Allah bu saati bir kez kurmustu ve ondan sonra da nasil isledigine karismamaya karar vermisti. Insan bu dev saatin yani maddeden olusan ve herhangi bir ilahi müdahale olmadan sebep-sonuç iliskilerine bagli olarak (determinist) isleyen mekanizmanin bir parçasiydi. Allah evrene karismadigina göre de insanin O'na yönelmesinin ve O'ndan istemesinin bir anlami kalmiyordu; insan bu madde yigini içinde kendi basinin çaresine bakmakla yükümlüydü. Allah evrene karismadigina göre kuskusuz dini otorite de dünyaya karisamazdi...

Bu düsünceyi yani mekanist evren anlayisini gelistiren Newton'un üst dereceli bir mason ve iyi bir Kabala ögrencisi oldugunu biliyoruz. Acaba maddeci fizigin kurucusu kuramini gelistirirken mason kaynaklarindan yani Kabala'dan ve Ibrani düsüncesinden mi etkilenmisti?...

Yahudi dininin özelliklerini inceledigimizde bu soruya olumlu cevap vermenin mümkün oldugunu görüyoruz. Çünkü Aydinlanmanin öncülügünü yaptigi materyalizm yahudi dininin de en basta gelen özelligidir. Yahudi dini "mana" üzerine degil "madde" üzerine kurulu bir dindir. Insana vaadettikleri ancak maddi kurtulustur (dünya egemenligi gibi) ama asla bir manevi kurtulus vaadetmemektedir.

Bu konudaki tutarli bazi yorum ve tespitleri yine Aliya Izzetbegoviç yapiyor. Izzetbegoviç Ibrani dininin materyalist özelliginden söyle söz ediyor:

Ölümsüzlükle ilgili ögreti yahudilerce hiçbir zaman tam olarak kabul edilmis degildir. Sadukiler (Hz. Isa dönemindeki bir yahudi mezhebi) onu Hz. Isa'nin zamaninda bile reddediyorlardi. Ortaçag'in en büyük yahudi düsünürü olan Maimonides ölümsüzlügün kisisel olmadigini iddia etmistir ki bu görüs hemen hemen ölümsüzlük düsüncesinin kendini inkar etmek demektir. Bir baska büyük yahudi olan Baruch Spinoza daha da ileri giderek Eski Ahit'in ölümsüzlükten hiç söz etmedigini öne sürüyor. Renan ve ondan sonra Berdjayev tutarli olarak yahudilerin ölümsüzlük fikrini kabul edemediklerini çünkü bu fikrin dünya görüsleriyle uyusmasinin mümkün olmadigini öne sürmüslerdir... Spinoza'nin örneginde yeni materyalist felsefenin yahudiligin bagrinda veya yahudi geleneginin kaynaklarinda dogusu çok iyi izlenebilir. Bu gelenekte dini öz; milli siyasi ve dünyevi içerige göre çok ince ve sig kaliyor yani hiristiyanliga tamamen ters bir durum. Spinoza'nin yazilarinda her yere 'Tanri' yerine 'tabiat' kelimesi konulabilir. Bu konuda kendisi bile açik olarak yol gösteriyor. Tanri kavramindan sahsi irade hatta suurla ilgili herseyi çikartarak Spinoza bu iki kavrami birbirine yaklastirir. Aforoz edilmesine ragmen Spinoza gerçek bir yahudidir (hahamlarin onu lanetlemesi yanlis anlamalarindan kaynaklaniyordu).3(Spinoza ile ilgili bir baska ilginç bilgiyi de yahudi yazar Henri Serovya Fransizca yazdigi Kabala adli kitapta veriyor. Spinoza Serovya'nin bildirdigine göre Kabala ile yakindan ilgilenmis ve düsüncelerini gelistirirken Kabala'dan etkilenmistir.)

Izzetbegoviç'in yorumlari özellikle Spinoza (solda) ile ilgili olanlari yahudi dininin bakis açisinin Hiristiyanliktan (ve Islam'dan) ne kadar uzak ve materyalizmle ne kadar içiçe oldugunun ifadesi .4 Bosna lideri bu yorumlarinin ardindan yahudilerin tarih boyunca maddesel gelismelerin ardinda olduklarina deginerek "yahudilik tarihi dünyanin iktisadi tarihidir" diyor. Buna ek olarak siyasi ekonominin ve sosyalist fikirlerin en büyük isimlerinin "hemen hemen istisnasiz" yahudi oluslarina dikkat çekiyor. Izzetbegoviç ilk bölümde inceledigimiz konuya Yeni Dünya'nin kesfine de deginerek söyle diyor: "Kolomb'un deneyiminin yahudilerce finanse edilmis olmasinda ve... Yeni Dünya'nin kesfedilmesine yahudilerin—hatta dogrudan dogruya—katilmasinda biraz sembolizm vardir."

Bosna lideri yahudilik-materyalizm iliskisi hakkinda son olarak da söyle diyor: "Yahudi materyalizmi (veya pozitivizmi) insanin bilincini dünyaya dogru yöneltmis ve bütün tarih boyunca dis (dünyevi) gereklere olan ilgisini tahrik etmistir." 5 Bu nedenledir ki yahudiler Aydinlanma'dan çok daha önce de materyalizmin en atesli savunuculari arasinda yer almislardir. Maddeciligin kaynagi olan ilk çag atomcu görüsünü tüm Ortadogu'ya yayanlar yahudi felsefecilerdir.

Tüm bunlar Aydinlanmanin ve onun en önemli içerigi olan pozitivist/materyalist düsüncenin neden ve nasil yahudi diniyle bu denli içli-disli oldugu sorusunun cevabidir. Bu Tapinakçi gelenegini sürdüren masonlarin yahudi önde gelenlerine tabi olmasiyla kurulan Ittifak'in Katolik dini otoritesi liderliginde kurulmus olan Avrupa düzenini degistirirken yerine yahudi dünya görüsünü yerlestirdiginin bir göstergesidir. Ahireti (uhrevi olani) hedef seçen ve dünyadan (maddi olandan) yüz çeviren Katolik düzeni yerine konmus olan düsünce yalnizca ve yalnizca dünyayi ve maddeyi yücelten bir düsüncedir ve asil olarak yahudi düsüncesidir. Kuran yahudilerden söz ederken bu noktaya dikkat çeker ve onlarin en önemli özelliklerinden birinin "dünyayi ahirete tercih" etmek oldugunu bildirir: "Iste bunlar (yahudiler) ahireti verip dünya hayatini satin alanlardir; bundan dolayi azaplari hafifletilmez ve kendilerine yardim edilmez." (Bakara 86)

Aydinlanma'nin içerdigi diger kavramlara baktigimizda da yine Ibrani ögretisinin izlerini görmek mümkündür.
Ahlak Allah Korkusu Aydinlanma ve Ibrani Ögretisi
Aydinlanmanin Katolik dininden Ibrani dinine dogru bir dönüs oldugunun bir baska göstergesi ise Aydinlanmacilarin Allah korkusu ve ahlak ile ilgili düsünceleridir. Aydinlanmacilarin çogu "deist" idi yani bir Yaratici'nin varligini kabul ediyorlardi. Ancak sahip olduklari bu düsünce Katolik inancina (ve asil önemlisi Islam'a) göre tümüyle sapkin bir inançti. Çünkü bir Yaratici'yi kabul etmelerine ragmen öldükten sonra tekrar diriltilip O'na hesap vereceklerini inkar ediyorlardi. Bu nedenle "Allah korkusu"nu da reddediyor insanin yalnizca kendine sorumlu oldugunu öne sürüyorlardi. Immanuel Kant insanlarin hayatlarini Allah korkusu üzerine dayandirmalarini "korku ahlaki" olarak tarif etti ve kendince son derece yanlis oldugunu insana yarasmadigini söyledi.

Bir Gül-Haç üyesi olan Kant'in (bkz. 2. bölüm) bu fikirleri aslinda Masonik gelenegin genel felsefesinden kaynaklaniyordu. Türk masonlarinca yayinlanan Mimar Sinan dergisi bunu çok açik bir biçimde söyle ifade ediyor: "Mason felsefesi törenin korku üzerine kurulabilecegini cehennem Tanri ya da yasa korkusunun insanlari gerçekten ve sürekli olarak iyi edebilecegini benimseyemez. Böyle bir ahlakin yani korku töresinin insancil ahlak ile iliskisi olamaz." 6

Masonlarin böyle sapkin bir inanisa kapilmalarinin ardinda ise pek çok seyde oldugu gibi bu konuda da Ibrani ögretisinin etkisinde kalmis olmalari yatmaktadir. Çünkü yahudi dini "ahiretsiz bir din"dir cennet ve cehennem tanimaz. Ölümden sonra Allah'a hesap verilecegini kabul etmez dolayisiyla Allah korkusu da tasimaz. Mimar Sinan "gericiligin nedenleri"ni konu edinen bir yazida cennet ve cehennem inancinin yahudi dininde de olmayisinin kendilerine büyük referans oldugunu söyle vurguluyor:

... Yahudi sinagoglarina bile girmemis olan cennet ve cehennem ilkeleriyle 'madem ki anlamak imkansizdir en iyisi inanmak ve Tanridan gelen vahyi oldugu gibi kabul etmek degil midir?' diye akla dayanmayan telkinleriyle yarattigi ve yasatmayi da basardigi taassup basta gelen nedenler arasinda yer almistir...7Oysa Allah korkusu Aydinlanmacilarin göstermeye çalistiklari gibi insanin "medenilesmemis" olmasindan kaynaklanmaz. Tam tersine insan akli ve kavrayisi arttikça Allah'tan daha çok korkar (Kuran'da vahsi karakterli bedevilerin Allah'tan gerçek anlamda korkamayacaginin belirtilmesi [Tevbe 97; Hucurat 14] dikkat çekicidir). Kuran'in tanittigi bir biçimde Allah'i kavrayan insan O'nun sonsuz büyüklügü ve gücü karsisinda korkar. Bu korku Allah'a karsi bir hata ve saygisizlik yapma korkusudur ve Kuran'da "hasyet" (saygi dolu içli bir korku) kelimesiyle ifade edilir. Buna karsin insanlarin ya da hayvanlarin bir baska yaratiktan korkmalari ise "havf" (ilkel korku) olarak belirtilir.

Bu durumda kendilerine "yol gösterici" olarak Allah'tan korkmadiklari Kuran'in yüzlerce ayetinde vurgulanan yahudilerin felsefesini benimseyen Aydinlanmacilarin bu içlilikten çok uzak olmasi oldukça dogaldir.
Yahudilik; Bir Din mi Yoksa Ideoloji mi?
"Israil ruhundan söz açiyoruz ve diger uluslara benzemedigimize inaniyoruz. Fakat Israil ruhu... putlastirilmis kollektif egoizmimizin mükemmel bir gösterisinden daha ileri bir sey degildir ki."

- Martin Buber.8

Tüm bu inceledigimiz bilgilerin ardindan Ibrani ögretisinin kendisinin ne oldugu sorusuyla karsilasiyoruz.

Din ve ideolojiler arasindaki en önemli farka yazinin basinda degindik: Din insanlara bu dünyadaki yasamin geçici bir yasam oldugunu asil amacin bu dünyayi yaratan Allah'in rizasina uygun davranmak O'na kulluk etmek ve öteki dünyadaki (ahiret) Cennet'i kazanmak oldugunu haber verir. Buna karsilik ideolojiler insanlara bu dünyada mutlu bir yasam vaadederler insanlarin Allah'a karsi sorumlu olduklarini bu dünyadaki geçici yasamdan sonra O'na hesap vereceklerini ya reddeder ya da görmezlikten gelirler. Kisacasi dinin (ki Allah katinda tek geçerli din Islam'dir) amaçlari ilahidir ve bu dünyayla birlikte ondan daha da çok öteki dünyadaki asil ve sonsuz yasami kapsar. Ideoloji ise ilahi degil dünyevi amaçlara yöneliktir.

Aydinlanma felsefesine temel olusturan Yahudiligi inceledigimizde bu "din"in aslinda bir din olmaktan çok bir ideoloji oldugunu görüyoruz. Irkçi dünyevi ilerlemeci ve materyalist bir ideoloji...

Din ve ideoloji arasindaki farklari göz önünde bulundurarak Yahudiligi inceledigimizde çarpici sonuçlarla karsilasiyoruz.

Birincisi Yahudiligin kendine tabi olanlara neler vaadettigi ve onlari ne gibi amaçlara yönelttigine bakildiginda ortaya çikmaktadir. Yahudilik kendine tabii olanlari bu hayatin ardindan baslayacak olan asil ve ebedi bir hayata kavusturmak gibi bir hedef tasimaz. Tam tersine Yahudiligin vaadi yalnizca bu dünya ile sinirlidir. Kendine tabi olanlara Mesihi bir dönem vaadeder. Mesihi dönemde vaad edilen de ruhsal bir kurtulus degildir (yani Yaratici'ya daha çok yakinlasmak O'nun rizasini daha çok kazanmak gibi bir hedef yoktur). Mesihi dönemin tek vaadi dünya egemenligidir. Yani dünyevi ve materyalist bir hedef. Ayni ideolojiler gibi...

Ikincisi Yahudilik kendine tabi olanlara sahsi bir kurtulus da vaad etmez. Yani her yahudi Mesihi dönemi görecek ve dinin "nimet"lerinden yararlanacak seklinde bir düsünce yoktur. Tam tersine kurtulus bilinmeyen bir gelecekte var olacak olan bir kurtulustur. Yahudilige tabi olanlarin görevi bu kurtulusa katkida bulunmaktir. Bireyler ölür gider. Ama önemli olan sonuçta Yahudiligin kendisinin üstün gelecek olmasidir.

Bu kuskusuz ideolojilerin de vaadidir. Hem sosyalizm hem de liberalizm hedeflerine kisa sürede varilacagini öne sürmez; tam tersine hedeflerin uzak oldugunu ancak bireylerin kendilerini feda ederek ilerdeki bir zamanda kurulacak "yeryüzü cenneti" için çalismalarini emrederler. (Çin Komünist Partisi Çin'in ancak 21. yüzyilin ortasinda gerçekten sosyalist bir ülke olacagini bunun için de çok çalismak gerektigini açiklamisti. Liberallere göre de "vahsi kapitalizm"den kurtulmak zaman ister; Ingiltere'de ikiyüzyil sürdügü gibi).

Bir baska deyisle hem Yahudilikte hem de ideolojilerde dünya hayati binlerce yil kesintisiz süren bir hayat olarak anlasilmakta bireylere bu uzun görünen hayatin sonunda ulasilacak bir "yeryüzü cenneti" vaadedilmekte ve bu hedefe yönelik bir "ilerleme" kavrami sunulmaktadir. Oysa dünya hayati ortalama 60-70'er yillik dilimlerden ibarettir ve tek tek her insan bu dilimi Allah için yasamakla yükümlüdür. Kendinden öncekilerin ne yaptiginin ya da öldükten sonra "arkasinda" ne oldugunun kendisiyle bir ilgisi yoktur. Kuran geçmis kavimlerin kissalarini anlatirken "onlar bir ümmetti; gelip geçti. Onlarin kazandiklari kendilerinin sizin kazandiklariniz sizindir. Siz onlarin yaptiklarindan sorumlu degilsiniz" (Bakara 134) hatirlatmasini yapar. Buna karsin yahudiler kendilerini binlerce yildir süren ve nesilden nesile aktarilan bir gelenegin temsilcisi olarak görmektedirler. Yahudilik bu noktada bir ideoloji olan muhafazakarlikla da çok iyi birlesmektedir.

Üçüncüsü Yahudilik ulusçudur. Bir ulusun daha dogrusu bir irkin temsilcisidir ve o irk için bir "yeryüzü cenneti" kurma hedefindedir. (Mesihi dönemle gelecek olan bu "yeryüzü cenneti" diger irklar açisindan bir "yeryüzü cehennemi"dir kuskusuz; bkz "Giris"). Ideolojiler de öyledir; insanlarin bir kismina seslenirler bu "kisim" ise ilahi kistaslara göre belirlenmis bir kisim degildir. Ulusçuluk irkçilik ve fasizm açiktir ki yalnizca bir irka kurtulus vaadetmektedir. Sosyalizm "proletarya"nin kapitalizm zenginlerin cennetidir. Oysa dine (Islam'a) göre insanlar arasinda irk ulus sinif gibi farklar yoktur. Tek fark ilahi kökenlidir iman edenlerle etmeyenler arasindadir. Bu da yahudilikteki gibi asilmaz bir sinir degildir. Dileyen iman edenlerden olur dileyen inkar edenlerden.

Dördüncüsü; Yahudilik ayni ideolojiler gibi kalplere degil bedenlere seslenir. Yahudilik yalnizca nelerin yapilmasi gerektigi üzerinde duran ve "niyet" "ihlas" "Allah rizasi" gibi kalbe yönelik Islami kavramlardan hiç haberi olmayan bir ögretidir. Bunun en açik ifadesi Türk yahudilerince yayinlanan Salom gazetesindeki yahudi düsüncesi ile ilgili bir yazida yer aliyor:

'Tanri'ya inanmak' yahudiligin temel baslangiç noktasi degildir. Resul Jeremiah bile (16:11) Israil'in baskaldirisini Tanri'nin agzindan söyle anlatir: 'Beni terkettiler ve kanunlarimi uygulamadilar'. Eski hahamlarin bu sözü yorumlama sekli ise söyledir: 'Inançlarindan vazgeçsinler ama kanunlari uygulasinlar'.9Hahamlarin yahudilere ögüdü "inançlardan vazgeçip kanunlari uygulamak"tir. Çünkü kanunlar "yahudi olmak" anlamina gelir ve yahudi irkinin korunmasini saglar. Ancak yahudiligin bu kurallarina uyanlarin Tanri'ya inanip-inanmamalari önem tasimamaktadir. Yeter ki sekil yerine getirilsin ruh ve kalbin önemi yoktur.

Ideolojiler de böyledir. Ideolojiler insanlardan yalnizca kurduklari sistemlere uymalarini isterler. Insanlarin ne hissettikleri degil ne yaptiklari önemlidir. Sosyalist toplumda üretken kapitalist toplumda becerikli fasist toplumda itaatli insanlar aranir ama insanlarin bunlari ne "niyet"le yaptiklari gibi bir soru yoktur ortada.

Oysa Islam yalnizca sekille degil ondan çok ruhla ilgilenir. Bir insanin müslüman olmasi için namaz kilmasi oruç tutmasi infak etmesi (Allah yolunda harcama) yeterli degildir. Bunlari yapan bir kisi "münafik" da olabilir; yani bunlari Allah için degil insanlara gösteris için de yapiyor olabilir. Müslüman olmak kalbe baglidir. Bu nedenle ki Yahudilikte "münafik" diye bir kavram yoktur. Gerçek imanin olmadigi yerde sahtesinin de olamayacagi için... Kuran'in yahudilerin kalplerinin "tastan bile kati" oldugunu bildiren haberi (Bakara 74) sözkonusu gerçegin en özlü ifadesidir.

Tüm bunlar Yahudiligin bir dinden çok ideoloji oldugunun delilleridir. Ancak bunlarin ardindan akla Yahudiligin ilahi kaynakli bir kitabi kendine referans kabul ettigi bu nedenle de bir din oldugu seklinde bir itiraz gelebilir. Ancak M. Tevrat'a ve yahudilerin bu kitapla olan iliskilerine baktigimizda durumun pek de öyle olmadigi Yahudiligin ilahi bir referansa dayanan bir din sayilamayacagi anlasiliyor. Bilindigi gibi bugünkü Tevrat Hz. Musa'ya verilen Tevrat degildir. Dejenere olmus ve ilahi vasfini yitirmistir.

Dejenerasyon tarih boyunca hemen her peygamberin ardindan gelen bir süreçtir. Zamanla peygamberin mesaji çarpik yorumlanmaya baslanir bu çarpik yorumlar dinin asil kaynagi haline gelir ve din ilahi özelligini yitirir. Ancak dikkat edilmesi gereken bir nokta vardir: Bu dinlerin yasadigi dejenerasyon süreci genellikle kendiliginden olusan insanlarin bilinçlerini yitirmeye baslamalarindan kaynaklanan bir süreçtir. Bu sürecin sonunda insanlar dinden önceki sapkin inançlarina geri dönmüsler ve çogunlukla putperest olmuslardir. Yasanan olay bir bilinçsizlik olayidir.

Ancak Yahudilikte çok özel bir durumla karsi karsiyayiz. Yahudilerin yaptigi dejenerasyon son derece bilinçli ve amaçli bir dejenerasyondur. Kuran yahudi önde gelenlerinin Tevrat'i nasil tahrif ettiklerini söyle anlatmaktadir:

Siz (müslümanlar) onlarin (yahudilerin) size inanacaklarini umuyor musunuz? Oysa onlardan bir bölümü Allah'in sözünü isitiyor (iyice algilayip) akil erdirdikten sonra bile bile degistiriyorlardi. ... Artik vay hallerine; kitabi kendi elleriyle yazip sonra az bir deger karsiliginda satmak için 'Bu Allah katindandir' diyenlere. Artik vay elleriyle yazdiklarindan dolayi onlara; vay kazanmakta olduklarina. (Bakara 75 79)

Ayetlerin tarif ettigi olay açiktir: Yahudi önde gelenleri ilahi sözü bilinçli bir sekilde bozup degistirmislerdir. Bu kisilerin inanç sahibi olacaklari düsünülemez. Zaten ayni yahudi önde gelenleri bir yandan da "inançlarinizdan vazgeçin ama kanunlari uygulayin" demektedirler.Dolayisiyla M. Tevrat'in ilahi bir kaynak oldugu öne sürülemez. Onu ilahi bir kaynak olmaktan çikaranlar da ilahi sözü bilinçli bir sekilde degistirerek koyu irkçi dünyevi ve maddeci bir ideoloji üreten yahudi önde gelenleridir.

Yahudiligin aslinda bir ideoloji olmasi çok önemli bir baska gerçege de isaret etmektedir. Çünkü Yahudilik binlerce yildir vardir ancak ideolojiler yalnizca birkaç yüzyildir... Bu bizi ideolojilerin arkaplaninda Yahudiligin oldugu sonucuna ulastirir. Nitekim kitabin önceki bölümünde de bu baglantinin arkasindaki mekanizmayi kesfetmis Avrupa'nin önce Protestanlik sonra da Aydinlanma ile nasil dinden ideolojiye döndügünü incelemis ve bu büyük dönüsümün yahudi önde gelenleri ve Tapinakçi gelenegin koruyuculari olan masonlar arasindaki Ittifak tarafindan yönlendirildigini görmüstük.

Kuskusuz Ibrani kaynaklarinin irkçi dünyevi ve ilahi emre baskaldirmis gelenegini kendine örnek alan Aydinlanma insani gerçek aydinliga çikaramamis ve onu "yeryüzü cenneti" gibi bir takim bos kuruntulara sürüklemekten baska bir ise yaramamistir. Çünkü gerçek aydinlik (nur) ve gerçek kurtulus (felah) ancak insanin kendini ve Yaratici'sini bilmesi ve O'nun kendisine gösterdigi yolda yürümesiyle elde edilebilir. Çünkü Kuran'da dendigi gibi "Allah rizasina uyanlari bununla kurtulus yollarina ulastirir ve onlari kendi izniyle karanliklardan nura çikarir. Onlari dosdogru yola yöneltip-iletir." (Maide 16)
Frankistler ya da 'Aydinlanmis' Yahudi Dönmeleri ve Kabala-Aydinlanma Iliskisi
Aydinlanma'nin Ibrani dini ve düsüncesi ile ilgili oldugundan yalnizca biz söz etmiyoruz. Aydinlanma sürecinin yahudi dini toplumu ve de Mesih Plani ile baglantisini arastirirken bu konuda ilginç bazi görüsler ileri sürmüs olan "Frankistler" adli yahudi tarikati karsimiza çikiyor. Jacop Frank (solda) adli Sabetay Sevi benzeri Kabalaci bir "sahte Mesih"in kurdugu bu "dönme" tarikati Aydinlanma ile yahudi mistik gelenegi olan Kabala arasinda baglanti kurmustu (ya da var olan baglantiyi ortaya koymustu). Bunun yaninda tarikatin lideri Frank Fransiz Devrimi'nin yapilacagini önceden her nasilsa haber vermisti! Bununda sözde "Mesih"in kehanet ilminden çok kurdugu baglantilardan kaynaklandigini düsünmek daha mantikli. Hele bu sözde Mesih'in varisinin de sonradan Jakoben'lere katildigini göz önünde bulundurursak olaydaki Kabala etkisi daha da açiga çikiyor... "Yahudi Ansiklopedisi" Judaica sözkonusu bilgileri söyle aktariyor:

Jacop Frank müridleriyle birlikte Çekoslovakya'nin Bruenn kentinde 1786'ya kadar kaldi. Burada yöneticilerin destegini ve korumasini kazandi. Baglilari arasinda yari-askeri bir rejim kurdu. Erkek müridler üniforma giyiyor ve askeri egitim görüyordu... Bazi kaynaklar Frank'in müridlerine Türkiye'nin bazi bölümlerini de içine alan bir fetihi vaad ettigini bildiriyorlar. Bu siralarda Frank bazi müridlerini bir ihtimal Avusturya hükümetinin politik ajanlari olarak Türkiye'ye yolladi. Bu Frankistler Türkiye'deki 'dönme'lerle isbirligi içinde çalistilar. Bu dönemde Jacop Frank monarsileri devirecek ve özellikle Katolik Kilisesi'ni ortadan kaldiracak bir devrimin yaklastigindan bahsediyordu. Ayrica bu devrimden sonra çikacak savaslarin ardindan Frankist Dominyonu olarak adlandirilacak topraklari ele geçirmek istiyorlardi. Yapilan askeri egitim bunun için bir hazirlik niteligindeydi... Frank'in ölümünün ardindan Moravya ve Bohemya'da yahudiliklerini sürdüren müridler o dönem yahudi cemaatlerinde yayilan Haskalah (Haskalah 'Yahudi Aydinlanmasi' olarak adlandirilir) akimiyla yakin iliski içine girdiler ayrica Kabala'nin devrimci mistisizmi ile Aydinlanma'nin rasyonalist düsünceleri arasinda bag kurma yoluna gittiler... Frankistlerin geleneksel Kabala ve Aydinlanma düsüncesi arasinda kurduklari bag hem Prag'da biraktiklari yazili belgelerde hem de Bohemya ve Moravya'daki ailelerin tutumlarindan açikça anlasilmaktadir... Jacop Frank'in kuzeni Moses son dönem Frankist akiminin önde gelenlerindendi... Moses daha sonra Franz Thomas von Schoenfeld adiyla ünlü bir Alman yazari ve mistik bir yahudi Kabala sisteminin kurucusu olarak ünlendi. Daha sonra da Junius Frey adiyla devrimci bir Jakoben oldu.10

Kabala-Aydinlanma iliskisi baska yahudi kaynaklarinda da vurgulanir. Aydinlanma'ya Kabala adina sahip çikan tek yahudi grubu Frankistler degildir. Bir baska "sahte Mesih" hareketi olan Sabetaistlerin Aydinlanma'nin temeli olan rasyonalizm akimiyla olan yakinliklari da ayni iliskinin bir göstergesidir. Modern çagin en önemli Kabala uzmanlarindan biri olan Gershom G. Scholem söyle yazar:

19. yüzyilin ortalarinda Macaristan'daki yahudi hareketinin önderi Leopold Loew Moravia'daki Sabetaistlerle iliskiye geçmisti. Loew'in yazdiklarindan Sabetaistlerle birlikte yeni rasyonalizm akiminin yayilmasi yönünde önemli propaganda yaptiklarini ögreniyoruz. Buna ragmen yahudi literatüründe mistik yahudi gelenegiyle rasyonalizm akimi arasindaki önemli iliskiden genellikle söz edilmez... ... Pragli yahudi mistiklerinin ruhani lideri olan Jonas Wehle'nin 1800'lerde yazdigi yazilar da rasyonalizmle yahudi mistisizminin çarpici bir iliskisini ortaya koyar. Çok genis olan çalismalari arasinda Talmud'un Aggadoth öyküsüne getirdigi ilginç bir yorum vardir: Buna göre yahudi ulusunun büyüklerinin konacagi anit-mezarda Sabetay Sevi ve Isaac Luria gibi Kabalacilarin yaninda Moses Mendelssohn ve Immanuel Kant gibi Aydinlanmacilar da yer alabilir...11
Fransiz Localarinin Kurulusu ve Fransiz Aydinlanmasinin Gelisimi
Önceki bölümde inceledigimiz gibi masonluk ilk olarak Iskoçya'ya kaçan Tapinakçilar tarafindan bugünkü sekliyle örgütlenmisti ve yayilma alani da ilk olarak Iskoçya ve Ingiltere oldu. Yüzyillar boyunca yeraltinda faaliyet gösteren masonluk Ingiltere'de dini otoriteye karsi giristigi mücadeleden zaferle çiktigi kesinlesince 1717 yilinda varligini tüm dünyaya duyurarak "yer üstü"ne çikmisti. Bundan sonra mason localari Kita Avrupasi'nda da hizla gelisti.

Fransa'daki ilk localar 1737 yilinda Andrew Michael Ramsay adli bir sövalye tarafindan kuruldu. Ramsay 1681'de Iskoçya'da dogmus ve Edinburgh Üniversitesi'nde okumustu. Asil misyonu ise o dönemde henüz gizli olan mason localarina katilmasi ve masonlardan olusan ve Büyük Üstad Newton'un baskanligini yaptigi Royal Society'e girmesinden sonra basladi. Locada yetenekleriyle dikkat çeken Ramsay üstadlar tarafindan masonlugu Fransa'ya tasiyacak kisi olarak seçildi.

Ancak Fransa gibi Katolik bir ülkede loca kurmak bunun için izin almak kuskusuz zor bir isti. Bu nedenle de Ramsay temkinli davranmaya karar verdi. Misyonuna baslamadan bir süre önce Katolikligi kabul etti ve kisa süre içinde kendini bir "sövalye" yaptirmayi basardi. Bu Katolik ünvanlar altinda Fransa'ya gittiginde ülkedeki ilk localari kurmak için gerekli izni rahatlikla aldi ve Fransiz masonlugu resmi olarak 1737'de çalismalarina basladi. Fransiz localari kisa sürede hizla gelisti ve çok sayida ünlü kisi örgüte katildi. Örgüt Krala ve Kiliseye saygili görünüyordu ancak gerçekte içinde masonlugun en devrimci ve Kilise-karsiti kanadini tasiyordu. Born in Blood kitabinin yazari John J. Robinson 1743 yilinda Alman Baronu Von Hund'un sözkonusu Fransiz localarindan birisine davet edildigini anlatiyor. Baron'un günlügünde yazdigina göre onu locaya götüren masonlar kendisine örgütün gerçek kimligini anlatmis Tapinakçilar'in devami olduklarini ve büyük hedeflerin pesinde olduklarini bildirmislerdi. Örgüte katilmayi kabul eden Baron'a Almanya'ya dönmesi ve bir sonraki emri beklemesi söylenmisti. Baron ülkesine döndü ve Tapinakçi gelenege açikça bagli olan masonik bir loca kurdu. Goethe Mozart gibi ünlü isimler bu locanin üyeleri arasinda yer aldilar.12

Fransa'da gelisen bu yeni localarin Ingiltere'deki biraderleriyle önemli bir yöntem farkina sahip olduklarini da vurgulamakta yarar var. Hatirlarsak o dönemde Ingiltere'de Katolik Kilisesi'ne ve Kilise'ye bagli olan krallara karsi girisilen mücadele kazanilmis ve Ingiltere Protestan bir ülke olmustu. Kraliyet ailesi ise masonlukla son derece içli-disli hale gelmisti. Ingiliz masonlari bir "devrim" pesinde kosmuyorlardi artik. John J. Robinson'in dedigi gibi "masonluk artik düzeni yikmaya çalismiyordu çünkü düzenin kendisi haline gelmisti." 13

Buna karsilik Fransa'daki durum çok farkliydi. Herseyden önce Fransa Katolik bir ülkeydi onu Protestan yapmak gibi bir sey ise ne mümkün ne de mantikli görünüyordu. Ayrica Fransa Krali'yla görülecek tarihi bir hesap da vardi: Önceki bölümde inceledigimiz gibi Tapinakçilar'i tutuklayip yasadisi ilan eden sonra da 1314 yilinda örgütün Büyük Üstadi olan Jacques de Molay'i idam ettiren kisi Papa'yla birlikte Fransa Krali'ydi. Jacques de Molay'in öcünü almak için ritlere eklenen "Kados Sövalyesi" (Ibranice Intikam Sövalyesi) derecesinin Lyon'da yani Fransa'da kurulmus olmasi da dikkat çekiciydi. Jacques de Molay'in öcü ile Hiram'in öcünü özdeslestiren masonlar kuskusuz sözkonusu intikami en anlamli olarak yine Fransa Krali'ndan alabilirlerdi.

Kisacasi localar Fransa'da Ingiltere'de oldugu gibi "reform" yöntemiyle iktidari ele geçiremezlerdi. Daha keskin ve çarpici bir dönüsüm bir "devrim" gerekliydi. (Ingiliz ve Fransiz localari arasinda sartlar geregi olusan bu yöntem farki daha sonra "Iskoç Riti" ve "Fransiz Riti" arasinda dogacak olan ayrimin da kaynagiydi. Ancak görüldügü gibi ayrilik amaçlarda degil yalnizca araçlardaydi. Her iki "rit" de Ittifak'in genel stratejilerine ayni ölçüde baglidirlar.)

Umberto Eco 18. yüzyilin ortasinda Fransiz localarinda yasanan atmosferi söyle tarif ediyor:

Localar çogaliyor monsenyörler markiler dükkan sahipleri masonlugun çekimine kapiliyorlar kral ailesi üyeleri büyük üstadlar oluyorlardi. Von Hund denen adamin Tapinakçi Gelenege Baglilik locasina Goethe Lessing Mozart giriyorlar askerler arasinda localar ortaya çikiyor alaylarda gizli Hiram'in öcünü alma planlari kuruluyor yakinda patlak verecek devrim üzerine tartisiliyordu...14Iste böyle bir ortamda Aydinlanma düsüncesinin en radikal ve en din karsiti ekolü olan Fransiz Aydinlanmasi dogdu. Önceki bölümde Aydinlanmaya öncülük eden Francis Bacon Rene Descartes Immanuel Kant Isaac Newton John Locke gibi isimlerin mason ya da Gül-Haç üyesi olduklarina deginmis ve Ibrani felsefesiyle yakin iliskilerine dikkat çekmistik. Bu kisiler Ingiliz ve Alman Aydinlanmasi'nin öncüleriydi. Bacon bilimin amacinin Allah'i tanimak ve kavramak degil dogayi insan için sömürmek oldugunu öne sürmüstü. Descartes dünyayi bir makina olarak görmüstü ve bu "makina"nin hiçbir ilahi amaci ve düzeni olmadigina inaniyordu. Ona göre tek mutlak bilgi bilimsel bilgiydi; insanin en dogru ve mutlak bilgiyi "vahiy"den ögrenebilecegini reddediyordu. Gelistirdigi Kar¤¤¤yen felsefe ile de devlet ve toplumun dinden koparilmasinin altyapisini hazirlamisti. Newton da önceki sayfalarda degindigimiz gibi evreni mekanik bir saate benzetmis ve mutlak varligin madde oldugunu öne sürmüstü. Bu düsünürlerin gelistirdikleri mekanik evren modeli ise John Locke J. J. Rousseau Montesquieu gibi düsünürlerce sosyal bilimlere aktarildi. Ve seküler sistem ve ideolojilerin zemini hazirlandi.

Fransiz Aydinlanmasi bu din-disi evren ve toplum modellerinin en radikalini gelistirdi. Ilginç olan Fransiz Devrimi'ni de üreten bu Aydinlanma akiminin yine localar eliyle gerçeklestirilmis olmasiydi. Türk masonlarinin yayin organi Mimar Sinan dergisi bunu en kisa biçimde söyle vurguluyor: "1789 Fransiz Ihtilali mason düsünürler tarafindan hazirlanmistir. Hürriyet esitlik kardeslik ilkesini benimseyen Insan Haklari Beyannamesi MontesquieuVoltaire Rousseau Diderot gibi üstadlarimizin ilham ve irsadlariyla yayinlanmistir." 15 Yine Türk masonlarinca yayinlanan Mason Dergisi söyle yaziyor: "Fransa'da feodal sistemi yikarak Büyük Ihtilali yaratanlarin basinda Montesquieu Voltaire J. J. Rousseau ve materyalizmin öncülerinden Diderot ile etrafinda kümelenen Ansiklopedistlerin isimleri yazilidir. Bunlarin hepsi masondu." 16 Mimar Sinan bir baska sayisinda su bilgileri veriyor:

Ihtilal öncesi dönemde Fransiz masonlari arasinda çok ünlü kisilere rastlanmaktadir. Ilk zamanlar Fransiz kamuoyunda ve özellikle 'esprit'li kisiler gözünde bir çesit 'fan¤¤¤ist gevezelik' toplulugu gibi görülen masonluk zamanla ayni 'esprit'li kisileri de localarina almayi basarmis ve böylece devrin çok ünlü aydinlari localarin sütunlarini süslemekte gecikmemislerdir. Bu arada ünlü Ansiklopedistlerin hemen hepsi localarin üyesi olmustur. Her halde bunlarin localarin sütunlarinda bulunduklari sirada 18. yüzyilin görüslerini biraderlere sürekli sekilde belirttikleri tahmin olunabilir.17

Fransa Büyük Sark Locasi 1971-1974 yillari arasi Üstad-i Azam Fred Zeller hatiralarinda devrim öncesi Masonik faaliyetlerinden söyle söz ediyor:

1789 devrim öncesi Fransa'sinda masonlar geleneklerle açikça çatisan fikirlerle ihtirasla ugrastilar ve bunu loca haricinde de yaydilar... Voltaire'in ölümünden kisa süre önce kayit oldugu sütunlarinda devrin en meshur filozoflarinin yer aldigi Dokuz Kizkardesler Locasi'nin mevcut düzeni yikacak fikirlerin yayilmasinda payi büyük oldu... Masonlar yarim asir boyunca sabirla yavas yavas devam eden bu gizli yasak tartismalarla milli bilince yerlesik düzeni degistirme ümit ve azmini asiladilar.18Bu masonik kaynaklardan da anlasildigi gibi devrimin altyapisi olusturan anti-monarsik ve anti-Kilise düsünceler büyük ölçüde masonlugun ürünüydü. Devrimin kendisi de ayni kaynaktan geldi. Jacques de Molay'in öcü Tapinakçi gelenegin baglilarindan baska kimin tarafindan alinabilirdi ki?...
Jacques de Molay'in Öcü
Ingiliz tarihçi Michael Howard The Occult Conspiracy adli kitabinda localarin devrimin hazirlanmasindaki rolüne dikkat çekiyor. Buna göre en etkili localardan biri büyük üstadlardan Savalette de Lage tarafindan kurulan Gerçegin Dostlari adli gizli örgüttü. Bu locanin politik felsefesi devrimi doguran sosyal reformun ana hatlarini çiziyordu. Savalette de Lage ile iliski içinde olan bir diger önemli loca Neuf Soeurs (Dokuz Kizkardesler) locasiydi. Üyeleri arasinda Voltaire Benjamin Franklin Paul Jones gibi isimlerin yer aldigi loca özellikle Kilise'nin dini egitim sistemine karsi seküler bir alternatif gelistirmeye çalismisti. Tarih edebiyat kimya ve tip konularinda Kilise ögretisinin tümüyle disinda ve tümüyle seküler teoriler gelistirildi. Bu loca tarafindan kurulan Apollo Koleji devrim sirasinda Lycée Republican adini aldi.

Illümine kökenli masonlugun devrimde büyük rolü oldugu devrimin hemen arkasindan kaleme alinan çesitli kitaplarda dile getirildi. Yaygin bir iddiaya göre Fransiz Devrimi'ni atesleyen ayaklanmanin plani 1782 yilinda Wilhelmsbad'da toplanan Büyük Masonik Konvansiyon'da yapilmisti. Konvansiyona katilanlar arasinda devrimin önemli liderlerinden Comte de Mirabeau da vardi. Mirabeau Fransa'ya döner dönmez Konvansiyon kararlarinin detaylarini Fransiz localari içinde organize etti.19

Devrimin perde arkasinda önemli bir rol oynayan kisilerin basinda ise Comte Cagliostro geliyordu. Asil adi Joseph Balsamo olan Sicilya dogumlu Cagliostro Almanya'da hem klasik mason localarina hem de Illüminati locasina üye olmustu. Bir süre sonra devrimin altyapisini hazirlayacak ajanlardan biri olarak seçildi. Görevi tüm Avrupa'yi dolasarak radikal ve devrimci düsünceleri yaymakti. Sonunda Fransa'ya giderek Jakobenlere katildi. 1785'teki Büyük Masonik Kongre'de devrimin hazirligi ile ilgili yeni direktifler aldi. Ayni yil patlak veren ünlü Kraliçe Gerdanligi skandalinin merkezinde Cagliostro vardi. Skandal Kraliçe ile Kardinal arasinda bir ask macerasi yasandigi izlenimi vermek için düzenlenmis bir komploydu ve halk arasinda hem Kraliyet'in hem Kilise'nin itibarini büyük ölçüde zayiflatti. Skandalin masonlarin bir ürünü oldugunu Fransiz romanci Alexandre Dumas da dogrular.20

Loca tarafindan "ajan-provokatör" olarak görevlendirilen Cagliostro Kraliçe Gerdanligi skandalinin ve devrime zemin hazirlayan daha pek çok gelismenin merkezindeydi. 1787 yilinda Londra'da bulundugu sirada Paris'teki dostlarina yazdigi bir mektupta yaklasan devrimden söz etmis Bastille hapishanesinin basilacagini Monarsinin ve Kilise'nin yikilacagini ve akil prensipleri üzerinde yeni bir din kurulacagini haber vermisti.21 Bu kuskusuz Cagliostro'nun inanilmaz ileri görüslülügünden degil loca içindeki üstlerinden aldigi istihbarattan kaynaklaniyordu. Çünkü Michael Howard'in ifadesiyle "1785-1789 yillari arasinda Fransa'da yer alan çok sayidaki loca monarsiyi ve kurulu düzeni yikmak için ¤¤¤¤-time çalisiyordu".22

Devrim gerçekten de büyük ölçüde bir mason eseriydi. Masonlar devrimi hem kurmak istedikleri sosyal düzen için büyük bir asama hem de Tapinakçilar'a karsi Fransa Krali'nin yaptiklarinin bir intikami olarak görüyorlardi. Kiskirtilmis yiginlar Bastille hapishanesine dogru yürüdüklerinde Mirabeau "Monarsi Tapinakçilar Örgütünün torunlarindan öldürücü bir darbe aldi" demisti.23 Bu arada içindeki tutuklu sayisinin iki elin parmaklarini geçmedigi ve hiçbir stratejik önemi olmayan Bastille hapishanesinin bu denli büyük bir sembol haline getirilmesinin de bir anlami vardi: Tapinakçilar'in Büyük Üstadi Jacques de Molay 1314 yilinda idam edilmeden önce uzun süre Bastille'de tutuklu kalmisti!... Devrimle birlikte madem De Molay'in intikami aliniyordu o halde öncelikle Bastille hedef alinmaliydi.24

Tapinakçilar'in Büyük Üstadi Jacques de Molay 1314 yilinda bir süre Bastille hapishanesinde tutuklu kalmis sonra da Fransa Krali ve Papa'nin emriyle idam edilmisti.

Devrimin gerçeklestiren masonlar bu nedenle yaptiklarini Kral ve Kilise'ye karsi alinan bir intikam olarak gördüler. Kralin kafasi kesildiginde "Jacques de Molay öcün alindi" seslerinin yükselmis olmasi ya da stratejik hiçbir önemi olmayan Bastille'in devrimin odak noktasi haline getirilmis olmasi bunun göstergelerindendir.

Devrimin içinde masonlugun daha dogrusu yeni-Tapinakçilarin oynadigi rol Cagliostro tarafindan henüz daha 1789 yilinda itiraf edildi. Cagliostro Engizisyon tarafindan tutuklanmisti ve canini kurtarmak için bildigi herseyi bir bir anlatti. Anlattiklarinin basinda Tapinakçi gelenegi koruyan masonlarin tüm Avrupa'da zincirleme bir devrim yapma planlari geliyordu. Masonlarin asil amacinin ise Tapinakçilarin yarim biraktigi isi bitirerek Papaligi yok etmek oldugunu ya da Papaligin ele geçirilmesinin hedeflendigini de itiraf etmisti. Cagliostro'nun anlattiklarindan Ittifak'in öteki kanadinin da sözkonusu zincirleme devrim ¤¤¤i içinde yer aldigi anlasiliyordu: Çünkü Cagliostro'nun itiraflari arasinda