Osilatörler ve Çeşitleri

**gladyatör37** · 23-01-2007, 22:21

OSİLATÖR
TANIMI: İstenilen frekans ve dalga şeklinde elektiriksel titreşimler üreten geri beslemeli amplifikatörlerdir.

KULLANIM ALANLARI
Televizyon

radyo

telsiz

AM alıcılar

AM vericiler

FM alıcılar ve FM vericiler gibi sistemlerde kullanılır. En önemli kısmını oluşturmaktadır.
OSİLASYON: Yükselteç devresinin çıkışından yapılan pozitif geri besleme salınım yapar. Buna osilasyon denir.

Osilatörler önceden belirlenmiş frekansta osilasyon yapabilmesi için frekans tespit cihaz ihtiyaç vardır. Frekans tespit cihazı filitre devresi olup İstenilen frekansı geçirir

istenilmeyen frekansı bastırır.

Osilatörlerde aranan en önemli özellik frekans kaymamasıdır.

FREKANS KAYMASININ BAŞLICA NEDENLERİ
1- Besleme gerilimindeki değişmeler.
2- Mekanik sarsıntılar.
3- Isı değişimi.
4- Yük değişimi.
Başlıca nedenleridir.
OSİLATÖR ÇEŞİTLERİ
SİNÜS DALGA OSİLATOR

Şekil 1a

Yüksek frekansta sinyallerin üretildiği osilatörler

paralel kondansatör ve bobinden oluşur. Şekil 1a’da görüldüğü gibi kondansatör şarj edilip bobine paralel bağlanırsa

kondansatör bobin üzerine deşarj olur. Bobin etrafında manyetik alan oluşturur. Kondansatör deşarj akım ile ters yönde şarj olarak manyetik alanı söndürür. Şarj olan kondansatör tekrar deşarj olarak bobin etrafında manyetik alan oluşturur. Kondansatörün bobin üzerine şarj ve deşarjı bobin ve kondansatörün değeri ile orantılı olarak bir sinüs eğrisi şeklinde sinyal üretir. Rezonans devresinde bir miktar direnç bulunduğundan sinüs dalgası giderek küçülecektir. Şekil 1b’de görüldüğü gibi Bu küçülmenin önüne pozitif geri besleme ile geçilir.

Şekil 1b
SİNÜS DALGA OSİLATÖR

Şekil 1c: Sinüs dalga osilatör

Şekil 1c’de RC faz kaymalı osilatör olarak çalışan ve çıkışında 1KHz’lik sinüs dalga formunda sinyal üreten devre görülmektedir. RC faz kaymalı osilatörde

transistörün kollektöründeki sinyalin fazı

her bir RC hücresi ile kaydırılmaktadır. Bu faz kaydırma işlemi sonucu çıkıştan girişe pozitif geri besleme sağlanarak osilatörün sürekli titreşmesi sağlanır. Devre P1 trimpotu çıkış frekansını

P2’de çıkış sinyalinin genliğini ayarlar.
KARE DALGA OSİLATÖR

Şekil 2a: Kare dalga osilatör
Devre özellikle dijital devrelerde

sayıcılarda v.b. saat (clock) devresi olarak kullanılabilir. 50 K ohm ayarlı direnç ile 3 nolu uçtaki çıkış sinyalinin frekansı ayarlanır.

Şekil 2b Kare dalga osilatör

Devre kare dalga osilatör devresidir. Çıkış sinyali

2Vp-p genliğe ve 1KHz frekansa sahip kare dalga üretir. Devre iki kısımdan oluşmaktadır. Birinci kısım NAND kapıları ile yapılmış flip-floptur. İkinci kısım ise yine NAND kapıları ile yapılmış tetiklemeli flip-floptur. Devrede kullanılan 100 K ohm’luk ayarlı direnç yardımı ile çıkış sinyalinin frekansı ayarlanır.

ÜÇGEN DALGA OSİLATÖR

Şekil 3: Üçgen dalga osilatör

Devrede OP1 schmitt tetikleyici

OP2'de integral alıcı olarak çalışmaktadır. OP1çıkışında kare dalga elde edilir. İntegral alıcı olarak çalışan OP2 girişine uygulanan kare dalga sinyalleri

üçgen dalga sinyale çevrilir. Devredeki 2

2 Mohm’luk ayarlı direnç ile çıkış sinyalinin frekansı ayarlanabilir.

KARE ÜÇGEN SİNÜS DALGA OSİLATÖR

Şekil 4: kare

üçgen

sinüs dalga osilator

Devre standart OP-AMP olan 741 ile yapılmış ve değişik dalga şeklinde sinyal üreten osilatordür. Devrede A1 OP-AMP’la yapılmış multivibratör olarak çalışır ve çıkışında kare dalga sinyal alınır. A2 kazancı 10 olan bir integral alıcıdır. OP-AMP’lı multivibratör çıkışından aldığı kare dalga sinyali

çıkışında üçgen dalga sinyaline çevirir. A3 kazancı 1 olan integral alıcıdır. Girişindeki üçgen dalga sinyalinin şeklini sinüs dalga şekline yaklaştırır. A4 ise faz çeviren yükselteçtir. Sinüs dalga şeklindeki sinyal bu devre çıkışından alınır.

Konu Seçenekleri
Yazdırılabilir Sümü Göster Sayfayı E-Mail'le gönder
Modları Göster
Normal Mod Ağaç Modununa Geç Otomatik Konu Moduna Geç

Okuduğunuz Konuya Benzer Konular
Konu	Konuyu Açan	Forum	Cevaplar	Son Mesaj
Fobi ve Çeşitleri	O'NEAL	Psikoloji	0	03-01-2008 20:06
Yağış Çeşitleri ve Bulut	O'NEAL	Coğrafya	0	06-12-2007 23:28
Kayaç Çeşitleri	Her.	Coğrafya	1	10-11-2007 03:20
Toprak Çeşitleri	O'NEAL	Coğrafya	0	13-10-2007 15:51
Aşk Çeşitleri	dαяιυѕ	Şiirler	0	05-08-2007 10:58

23-01-2007, 22:21	#1 (permalink)
gladyatör37	Osilatörler ve Çeşitleri OSİLATÖR TANIMI: İstenilen frekans ve dalga şeklinde elektiriksel titreşimler üreten geri beslemeli amplifikatörlerdir. KULLANIM ALANLARI Televizyon radyo telsiz AM alıcılar AM vericiler FM alıcılar ve FM vericiler gibi sistemlerde kullanılır. En önemli kısmını oluşturmaktadır. OSİLASYON: Yükselteç devresinin çıkışından yapılan pozitif geri besleme salınım yapar. Buna osilasyon denir. Osilatörler önceden belirlenmiş frekansta osilasyon yapabilmesi için frekans tespit cihaz ihtiyaç vardır. Frekans tespit cihazı filitre devresi olup İstenilen frekansı geçirir istenilmeyen frekansı bastırır. Osilatörlerde aranan en önemli özellik frekans kaymamasıdır. FREKANS KAYMASININ BAŞLICA NEDENLERİ 1- Besleme gerilimindeki değişmeler. 2- Mekanik sarsıntılar. 3- Isı değişimi. 4- Yük değişimi. Başlıca nedenleridir. OSİLATÖR ÇEŞİTLERİ SİNÜS DALGA OSİLATOR Şekil 1a Yüksek frekansta sinyallerin üretildiği osilatörler paralel kondansatör ve bobinden oluşur. Şekil 1a’da görüldüğü gibi kondansatör şarj edilip bobine paralel bağlanırsa kondansatör bobin üzerine deşarj olur. Bobin etrafında manyetik alan oluşturur. Kondansatör deşarj akım ile ters yönde şarj olarak manyetik alanı söndürür. Şarj olan kondansatör tekrar deşarj olarak bobin etrafında manyetik alan oluşturur. Kondansatörün bobin üzerine şarj ve deşarjı bobin ve kondansatörün değeri ile orantılı olarak bir sinüs eğrisi şeklinde sinyal üretir. Rezonans devresinde bir miktar direnç bulunduğundan sinüs dalgası giderek küçülecektir. Şekil 1b’de görüldüğü gibi Bu küçülmenin önüne pozitif geri besleme ile geçilir. Şekil 1b SİNÜS DALGA OSİLATÖR Şekil 1c: Sinüs dalga osilatör Şekil 1c’de RC faz kaymalı osilatör olarak çalışan ve çıkışında 1KHz’lik sinüs dalga formunda sinyal üreten devre görülmektedir. RC faz kaymalı osilatörde transistörün kollektöründeki sinyalin fazı her bir RC hücresi ile kaydırılmaktadır. Bu faz kaydırma işlemi sonucu çıkıştan girişe pozitif geri besleme sağlanarak osilatörün sürekli titreşmesi sağlanır. Devre P1 trimpotu çıkış frekansını P2’de çıkış sinyalinin genliğini ayarlar. KARE DALGA OSİLATÖR Şekil 2a: Kare dalga osilatör Devre özellikle dijital devrelerde sayıcılarda v.b. saat (clock) devresi olarak kullanılabilir. 50 K ohm ayarlı direnç ile 3 nolu uçtaki çıkış sinyalinin frekansı ayarlanır. Şekil 2b Kare dalga osilatör Devre kare dalga osilatör devresidir. Çıkış sinyali 2Vp-p genliğe ve 1KHz frekansa sahip kare dalga üretir. Devre iki kısımdan oluşmaktadır. Birinci kısım NAND kapıları ile yapılmış flip-floptur. İkinci kısım ise yine NAND kapıları ile yapılmış tetiklemeli flip-floptur. Devrede kullanılan 100 K ohm’luk ayarlı direnç yardımı ile çıkış sinyalinin frekansı ayarlanır. ÜÇGEN DALGA OSİLATÖR Şekil 3: Üçgen dalga osilatör Devrede OP1 schmitt tetikleyici OP2'de integral alıcı olarak çalışmaktadır. OP1çıkışında kare dalga elde edilir. İntegral alıcı olarak çalışan OP2 girişine uygulanan kare dalga sinyalleri üçgen dalga sinyale çevrilir. Devredeki 22 Mohm’luk ayarlı direnç ile çıkış sinyalinin frekansı ayarlanabilir. KARE ÜÇGEN SİNÜS DALGA OSİLATÖR Şekil 4: kare üçgen sinüs dalga osilator Devre standart OP-AMP olan 741 ile yapılmış ve değişik dalga şeklinde sinyal üreten osilatordür. Devrede A1 OP-AMP’la yapılmış multivibratör olarak çalışır ve çıkışında kare dalga sinyal alınır. A2 kazancı 10 olan bir integral alıcıdır. OP-AMP’lı multivibratör çıkışından aldığı kare dalga sinyali çıkışında üçgen dalga sinyaline çevirir. A3 kazancı 1 olan integral alıcıdır. Girişindeki üçgen dalga sinyalinin şeklini sinüs dalga şekline yaklaştırır. A4 ise faz çeviren yükselteçtir. Sinüs dalga şeklindeki sinyal bu devre çıkışından alınır.