dαяιυѕ

İhracat fiyatının belirlenmesi

Fiyat belirlemeleri uluslararası alanda çeşitli şekillerde standartlaştırılmaya çalışılmıştır. Bu konu ile ilgili olarak ihraç malının teslim yerini temel alan satış tiplerini kapsayan Milletlerarası Ticaret Odası tarafından hazırlanan INCOTERMS'in fiyatlama biçimleri esas alınmaktadır. (FOB FAS C+F CIF gibi).

Dış Ticarette Kullanılan Teslim Şekilleri: (İhracatçının ve İthalatçının Yükümlülükleri)
Ex-Factory (EX-Works) : Ticari İşletmede Teslim
F.A.S. : Gemi Doğrultusunda Teslim
F.O.B. : Gemi Bordasında Teslim
C.I.F. : Mal Bedeli Sigorta Navlun
Ex-Dock : Varış Limanda Teslim

Fiyat Belirleme Aşamaları
FOB Giderler İmalatçının Teklif Fiyatı
Ambalajlama ve Markalama
Taşıma Giderleri
Yükleme-Boşaltma Giderleri
Finansman Giderleri
Banka Giderleri
Doküman Giderleri
Genel Giderler
CIF Giderler Navlun
Varış Boşaltma Giderleri
Yurtdışı Komisyon Giderleri
Sigorta
İhracatçının Karı
Varış Maliyetleri İthalat Gümrük Vergi ve Harçları
Gümrük Komisyoncu Bedeli
Perakende Fiyat İthalatçının Deposuna Tasıma
İthalatçının Kar Marjı
Perakende Kar Marjı
Tüketiciye Gelen Fiyat
İmalatçının teklif fiyatı
Malın fabrikadan alıcıya teslim edildiği fiyattır. Buna mal faktör maliyeti de denmektedir.
Ambalajlama ve markalama
Ambalajlama giderleri genelde malın teklif fiyatı içinde kapsanmaktadır. Ancak mal dökme veya ambalajsız alınmışsa ya da malı ayrı bir ambalajla satmak gerekiyorsa bu durumda ambalaj giderlerinin de ayrıca gözönünde tutulması ve birim ambalaj maliyetinin fiyata eklenmesi gerekmektedir.
Örnek: Dökme olarak alınan bir kimyasal maddeden bir varile 175 kg konulabildiği ve bir varilin bedelinin 35.000 TL+KDV olduğu varsayılacak olursa 1 tonun maliyeti = 35.000 x 1000 kg /175 kg. olacaktır.
Taşıma giderleri
Malın bulunduğu yer yükleme yapılacak limana garaja veya havaalanına uzak ise bu malın yükleme yerine nakli gerekecektir.Bu tür giderler özellikle malın deniz yolu demiryolu veya havayoluyla nakliyesinde yükleme yerine kadar taşınmasında söz konusudur. İhraç edilecek mal havayolu taşımasıyla gidecekse mal doğrudan fabrikadan ya da depodan alınacağı için ek bir nakliye gideri olmayacaktır. Genelde kamyon başına ücret alındığında taşıma ücreti mevcut mal miktarına bölünerek birim nakliye gideri hesaplanmaktadır.
Örnek: 1.000.000 TL. nakliye bedeli ile 40 makine taşıtılmıştır. 1.000.000/40 her malın birim fiyatının belirlemesinde eklenecek tutardır.
Yükleme-boşaltma giderleri
Malın taşınacağı araçta yükleme boşaltma giderleri özellikle büyük kapasiteli teslimlerde önem kazanmaktadır. Miktarın artması ile yükleme boşaltma gider tutarı fazlalaşmaktadır. Malın yükleme boşaltma ücretleri hacim ağırlık adet gibi esaslara bağlanabilmektedir.
Kamyonla yapılan sevkiyatlarda imalatçı malı kamyon üzerinde teslim edeceğinden yükleme masrafları sözkonusu olmamaktadır. Limanda yapılan yüklemelerde ise;
a) Conventional (dökme) gemiler için liman işletmelerinin almış olduğu bir bedel bulunmaktadır. Bu değer ton başına limana göre değişmektedir.
b) Konteyner yüklemelerinde konteynerın büyüklüğüne göre değişen değerlerde yükleme bedeli alınmaktadır. Konteynera yüklenebilecek miktara göre birim maliyet fiyata ilave edilmektedir.
Finansman giderleri (Vade farkı)
Kredili satışlarda vadeye göre ürünün fiyatına eklenecek farkları ihracatçı satış politikasına ve mali yapısına göre karar vermelidir. Eğer firma bunu kaldıramayacaksa kredili satışa girmek risk olacaktır. Fiyat saptarken vade farkını müşterinin de benimseyeceği bir tutarda yapmak için en uygun yol o ülkedeki teklif edilen vadeye karşılık gelen faiz hadlerini esas almaktır. Firmanın daha yüksek bir oran önermesi müşteriyi bu malı ya iç piyasadan ya da daha uygun diğer piyasalardan almaya zorlayacaktır.
Banka giderleri
İhracat sırasında veya ihracattan sonra kullanılan ihracat kredilerinin maliyetlerini firma şüphesiz mal tutarına ekleyecektir.
Türkiye'deki bankalar ihracat hizmetlerinden dolayı akreditif bedeli üzerinden değişen oranlarda karşılık almaktadırlar.
Doküman Giderleri
İhracat için tescil lisans ruhsatname gibi belgelerin temini için yapılan giderler konsolosluk tasdikleri menşe şehadetnamesi dolaşım belgesi vs. döküman giderleri bunun yanında bitkisel ve hayvansal ürünlerin ihracında istenen belge ve ruhsatnameler için yapılan giderler ve benzerleri bu başlık altında maliyete dahil edilmektedir.
Genel Giderler
Direkt ihraç edilecek malla ilgili ölçme tartma analiz expertiz giderleri gözetme firmalarına verilen giderler bu kapsamdadır.
Yukarıda belirtilmiş gider kalemlerinin toplamı F.O.B. maliyeti oluşturmaktadır.
Navlun (Freight)
Malların ithalatçı ülkeye taşınma giderleridir. Navlun hesaplaması maliyet kalemlerinin önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Birime düşen navlun miktarını bulmak için hesaplamaların doğru yapılması gerekmektedir.
Örneğin adet cinsinden satışı yapılan bir malın gerek hacim ve gerekse ağırlık olarak navlun hesabının yapılması gerekmektedir.
C+F Maliyet (Cost and Freight) = Mal Bedeli + Navlun
C+F Cost and Freight sözcüklerinin kısaltılmışı olup "mal bedeli ve navlun" anlamındadır. Satıcı gösterilen varış yerine malı gönderebilmek için gerekli tüm giderleri karşılamak zorundadır ancak malla ilgili tüm zarar ve ziyan rizikolarıyla giderlerde meydana gelebilecek herhangi bir artma yükümlülüğü mal yükleme limanında geminin küpeştesinden geçtiği andan itibaren satıcıdan alıcıya geçmektedir.
Yurtdışı acenta komisyon giderleri
Yurtdışında firmanın temsilciğini yapan firma adına firmanın işlerini takip eden ya da aracılık yapan firmalara ödenen giderler de maliyete katılmaktadır.
Sigorta
İstendiği takdirde mallar sigorta yaptırılabilir. Malın cinsine ve sigorta kapsamına göre maliyet değişebilmektedir.
CIF Maliyet (Mal bedeli sigorta ve navlun)
CIF "Cost Insurance and Freight" sözcüklerinin kısaltılmışı olup "Mal Bedeli Sigorta ve Navlun" anlamındadır. Bu terim C and F'in benzeridir ancak satıcı malın taşınması esnasında zarar ve ziyan rizikosuna karşı sigorta sağlamak zorundadır. Satıcı sigorta şirketleriyle bir sözleşme akdederek sigorta primini ödemektedir.
Yukarıda açıklanan maddeler genel gider kalemleridir ancak bu gider kalemlerinin dışında görünmeyen pek çok gider kalemleri de olabilir. Görünmeyen kalemlerin hesaplanması çok zor olmaktadır. Bunlar genellikle kârın içerisinde eritilmektedirler.
Görünmeyen gider kalemlerine örnek olarak;
· Yurt dışı ve yurtiçi teminat mektubu masrafları
· Komisyon ödemelerinde döviz alış ve döviz satış kur farkları
· Kamyonun bekleme ücretleri
· Satılan malın cinsine göre fon kesintileri (varsa mutlaka hesaplamaya dahil edilmektedirler).
Satış fiyatı ile maliyet arasında oluşan kâr beklentisi satış fiyatının tesbitinde etkin rol oynamaktadır.
Sonuç olarak satış fiyatını tesbit ederken (satış fiyatı+diğer gelirler)-maliyet=kâr prensibinden hareket edilebilmektedir.
Fiyatlandırma Modeli
İhracatçı Ülke İthalatçı Ülke

Maliyetler Maliyetler
Üretim Maliyeti
Alış fiyatı

+ İhracatçı Kar Marjı
+ Taşıma Giderleri +Sigorta Giderleri
· Limana Taşıma Giderleri · Konsolosluk İşlem Giderleri · Ambalajlama Giderleri +Gümrük Vergisi
+Diğer Vergiler
+Varış Limanına Taşıma Gideri
+ Yurtdışı Acentanın Komisyonu +Banka Giderleri

İhraç fiyatı
Boşaltma maliyeti

Diğer Giderler
+ Dağıtımcı Komisyonu
· Yeniden Ambalajlama · Taşıma Giderleri · Postalama Ücretleri


Boşaltma maliyeti + Diğer giderler +Kâr marjı




Satış Fiyatı



Fiyatlandırma Örneği - CIF Teslim Şekillerine Göre
İhracat İthalat
Fiyatlandırma Faktörleri Maliyet($) Fiyatlandırma Faktörleri Maliyet($)
100 Birim Malın Fabrika Çıkış Maliyeti 10 000

Giderler Varış Maliyeti CIF 14 950

Komisyoncu Maliyetleri 100 Gümrük Vergisi %5.5 882
İhracat İçin Ambalajlama 150 Diğer Vergiler 150
Limana Taşıma 500
Konsolosluk Faturası 50 Komisyoncu Maliyetleri 150
Taşıyıcı Firmaya Ödenen Ücret 150

* İhracatçı Acenta Komisyonu Banka Giderleri 50
(Maliyetin % 15'i) 1 500 Akreditif (%1/4) 75

* Yurtdışı Acenta Komisyonu Toplam Boşaltma Giderleri 16 197
(Maliyetin % 15'i 500

Toplam 12 950 Giderler

Deniz Sigortası (12.950x1.2/100$) 155 Gümrük Antreposu -
Taşıma (Deniz) 1 000 Yeniden Ambalajlama 100
Taşıma 100
İhraç Kar Marjı 845 Reklam 500
Ücretler 1 410
Varış Maliyeti (CIF) 14 950 Faiz -
Postalama 100

Toplam Giderler 18 407

Birim Maliyet 184
Teklif Edilen Satış Fiyatı
(%100 Kar Marjı) 368

Kâr 18 400

* Sadece aracı ihracatçı ya da ithalat acentası kullanıldığında

dαяιυѕ

SERBEST BÖLGELER


Serbest Bölgeler Türkiye'deki Yabancı ülkelerdir. Serbest Bölgeler ülke içinde bulunan özel alanlar olarak tanımlanır ve ülke sınırları dışında sayılarak bu bölgelerde dış ticaret mali ve iktisadi konularda bulunan yönetmelikler dışında farklı yönetmelik hükümleri uygulanarak yönetimleri sağlanır. Serbest Bölgelerde iş hacmini ticareti ve ihracatı arttırıcı uygun iş alanları mevcuttur ülkenin diğer ticari bölgeleri ile karşılaştırıldığında ise sınai ve ticari faaliyetler açısından daha elverişli alanlardır
Türk Serbest Bölgelerindeki Teşvikler

Vergi Muafiyeti vardır: Türk Serbest Bölgeleri vergiden muaf alanlardır. Serbest bölge faaliyetlerinden elde edilen gelirler kurumlar vergisi gelir vergisi ve katma değer vergisi gibi her türlü vergiden muaftır.
Faaliyet Belgesi geçerlilik süresi: Kullanıcılar için Faaliyet Belgesi geçerlilik süresi maksimum 10 yıl olmasına rağmen Serbest Bölgelerde kendi firmalarını kuracak kullanıcılara 20 yıllık belge verilebilir. Eğer 20 yıldan sonra Faaliyet Belgesi istenirse bu süre 99 yıla kadar uzatılabilir.
Başka Serbest Bölgeye Transfer: Türkiye’de dahil olmak üzere herhangi bir izin alınmaksızın ve herhangi bir vergi gümrük vergisi veya harç ödenmeksizin Serbest Bölge karları ve gelirleri başka bir ülkeye serbestçe transfer edilebilir.
Yatırımlarda limit yoktur: Serbest Bölgelerde yapılacak yabancı sermayeli yatırımlarda yabancı sermaye oranında herhangi bir limit yoktur.
İç Pazara satış serbesttir: Diğer Serbest Bölgelerin aksine Türk Serbest Bölgeleri iç pazarlara ürün satışı serbestisi vermektedir.
Para Birimi: Serbest Bölgelerde kullanılan para birimi T.C. Merkez Bankası tarafından kabul edilen çevrilebilir yabancı para birimleridir.
Altyapı durumu: Türk Serbest Bölgelerinin altyapısı uluslar arası standartlarla mukayese edilebilir niteliktedir.
İşlemler Hızlandırılmıştır: Müracaat ve faaliyet aşamalarında her türlü bürokratik zorluğu en aza indirgeyip işlemleri yapan ve hızlandıran tek bir yetkili kuruluş mevcuttur.
Ulaşım kolaydır: Türk Serbest Bölgeleri Türkiye’nin coğrafi yapısı itibariyle önemli üstünlükler sunmaktadır.Türk Serbest Bölgeleri Akdeniz Karadeniz ve Ege’de bulunan en önemli limanlarla komşudur. Ayrıca uluslar arası havaalanları ve demiryollarına en kolay ulaşılabilir yerlerde kurulmuşlardır.
Fiyatlar sınırlı değildir: Türk Serbest Bölgelerinde fiyat standart ve ürün kaliteleri herhangi bir şekilde kısıtlandırılmamıştır.
Grev veya lokavt uygulanamaz: Serbest Bölgelerde 10 yıllık faaliyet süresi içinde grev veya lokavt uygulanamaz. Ancak bu süre içinde çıkabilecek iş anlaşmazlıkları Tahkim Kurulu tarafından çözümlenir.
Türk Serbest Bölgelerinde Serbest Bölge Kanunları geçerlidir: Belediyeler Kanunu Pasaport Kanunu Yabancı Sermayeli Yatırımlar Kanunu ve Yabancı Yatırımları Teşvik Kanunu gibi kanunlar ve adı geçen kanunlara bağlı maddeler veya kararnameler bu bölgelerde uygulanmaz.

dαяιυѕ

DIŞ TİCARETE AİT ULUSLARARASI ÖDEME ŞEKİLLERİ
Uluslararası emtia ticareti uluslararası ödemelerin en büyük bölümünü teşkil etmektedir. Uluslararası ticarette satılan malların bedelleri konvertibl dövizlerle ödenir. Ödemeler uluslararası işlem yapan bankalar aracılığı ile yapılır. Mal bedelinin ödenmesini sağlayan çeşitli uluslararası ödeme şekilleri vardır.
Ödeme şekillerinin bazıları daha çok alıcının bazıları da daha çok satıcının yararına olduğunun mal bedelinin hangi ödeme şekline göre ödeneceği taraflar arasında yapılacak pazarlık ve varılacak anlaşma sonucunda belli olur.
Genellikle mal bedeli ödemesinin sevkiyattan sonra yapılması tercih edilir. Ancak sipariş edilen malın üretilmesi için gerekli finansmanın oluşturulması eğer sözleşme hükümleri içinde yer alıyorsa mal bedelinin bir kısmı veya tamamı satıcıya peşin ödenir. Bu durumda satıcıya güvenilmesi veya garanti sağlanması gerekir.
Satıcının mallar sevkedilir edilmez ödemenin yapılacağından emin olmak istemesine karşı alıcı da satış sözleşmesinde kararlaştırılan nitelikteki malın belirlenen yerden süresi içinde sevk edilmesi ve malın gümrüklerden çekilebilmesi için belirli vesaikin gerekli süre içinde ibraz edilmesi halinde satıcıya ödemenin yapılmasını arzular.
Keza satıcı alıcının güvenilir ve mali durumunun güçlü olması karşısında satış konusu mala ait ödemenin sevkiyat yapıldıktan veya malın varışından sonra ibraz edeceği sevk vesaiki mukabilinde yapılmasına veyahut vadeli bir poliçenin kabulu karşılığında ödemenin belli bir süre sonra yapılmasına ya da alıcı tarafından mal satıldıktan sonra ödemeye rıza gösterebilir.
Uluslararası uygulamada kullanılan çeşitli ödeme sistemleri bu farklı isteklerin gerçekleştirilmesine olanak sağlamaktadır.
Mal bedelinin hangi dövizle ve hangi ödeme şekline göre ödeneceği tarafların aralarında yaptıkları satış sözleşmelerinde kararlaştırılır.
PEŞİN ÖDEME
Alıcının satış sözleşmesi konusu malları bedeli peşin olarak ödendiğinde kontrata uygun süre ve biçimde sevkedilmemesi halinde ilk talebinde ödemenin yapıldığı cins döviz üzerinden geri ödeneceğine dair taahhüdü veya onun hesabına hareket eden yabancı bir bankanın peşin ödeme garantisi mukabilinde mallar henüz sevk edilmeden sipariş konusu mal bedelinin satıcıya ödettirme şeklidir. Genellikle özel sipariş üzerine üretilen malların satışında kullanılmaktadır.
Peşin ödeme en fazla ihracatçının yararına olan sattığı malın bedelinin hemen tahsilini sağlayan ithalatçının ödememe ihtimalini ortadan kaldıran ödeme şeklidir. Satıcının sermayesini uzun süre bağlı kalmaktan kurtarır.
Bazı ülkeler kambiyo rejimleriyle dövizlerin peşin olarak transferini ve ihracatın gerçekleşmemesi dolayısıyla dövizlerin geri iadesini özel kayıtlamalara tabi tutmuştur.
AKREDİTİF (LETTER OF CREDİT)
Tanımı ve Özellikleri
Akreditif bir bankanın şarta bağlı ödeme garantisi olarak tarif edilebilir.
Akreditif bankanın ödeme taahhüdü ile satış bedelinin ödenmesini teminat altına alması ve finansman kolaylığı sağlaması itibariyle en fazla ihracatçıya yararlı bir ödeme şeklidir. Alıcı ve satıcı arasında çıkma olasılığı olan anlaşmazlıkları en aza indirmesi dolayısıyle uluslararası ticarette yaygın olarak kullanılmaktadır.
Akreditif alıcının bankasına verdiği talimata dayanarak o bankanın yabancı ülkedeki muhabiri aracılığı ile lehdara belirlenen vesaikin saptanan süre içinde ibrazı karşılığında tarif edilen şekilde ödeme yapılacağına dair verdiği yazılı bir taahhüttür.
Akreditifte ödeme mala veya hizmete değil sadece ibraz olunan vesaike istinaden yapıldığından bu ödeme şekline Vesikalı Kredi (Documentary Credit) de denilmektedir.
Akreditiflerde en az 4 taraf vardır:
i. Amir (Applicant): İthalatçı firma
ii. Amir Banka (Issuing Bank): Akreditif açan banka
iii. Lehdar (Beneficiary): Satıcı firma
iv. İhbar/Teyit eden banka
(Advising/Confirming Banks): Akreditifin açıldığını lehtara ihbar/teyit eden banka
Akreditifde genellikle iki banka vardır. Akreditif küşat eden banka (Issuing Bank) alıcının bankasıdır. İkinci banka satıcının memleketindeki akreditifi ihbar eden (Advising Bank) bankadır. Bu banka sadece ihbarla yükümlü ise bu hususu akreditif ihbar ederken satıcıya bildirir. Ayrıca bu banka akreditifi teyit ile de yükümlü ise teyit eden banka (Confirming Bank) görevini de yapar.
Amirin talebi ve verdiği talimat üzerine amir banka düzenlediği akreditif mektubunu lehdarın ülkesinde bulunan muhabirine göndererek lehtara ihbar veya teyit etmesini talep eder.
Amir banka tarafından düzenlenen akreditif küşat mektubu şu bilgileri kapsar;
- Akreditifin şekli (Dönülebilir-Dönülemez)
- Numarası
- Düzenlenme yeri ve tarihi
- Geçerlilik süresinin sona erdiği tarih ve yer
- Amirin ismi ve adresi
- Lendarın ismi ve adresi
- İhbar bankasının ismi ve adresi
- Akreditifin döviz tutarı
- Teslim şekli
- Akreditifin ibrazda ödemeli veya vadeli poliçe kabullü veyahut vadeli ödeme nevinden hagisi olduğu
- Kısmi yükleme ve aktarmaya izin verilip verilmediği
- sevk yeri sevkiyatın şekli ve varış yeri
- Yükleme vadesi
- Malların tanımı
- İstenilen vesaik
- Vadeli poliçe kabullü akreditiflerde istenilen poliçenin tarifi
- İlave Şartlar
- Rambursmanın şekli
- İhbar/teyit eden banka masraflarının hangi tarafa ait olduğu
- Vesaikin yükleme vesikası tarihinden itibaren ibraz süresi
- Akreditifin teyitsiz veya teyitli olduğu
- Akredetifin lehdara ihbar şekli
- Akreditifin "Vesikalı Krediler için Yeknesak Teamül ve Uygulamalar "(MTO'nun Yayın No. 500 1993 değişikliği)'na tabi olarak düzenlendiğine dair açıklama.
Satın alınan malların ithali için gerekli belgeler akreditifde ibraz edilecek vesaik kapsamında belirtilir. Bu belgeler;
- Ticari Belgeler
- Resmi Belgeler
- Taşıma Belgeleri
- Sigorta Belgeleri
- Finansman Belgeleridir.
Satıcı tarafından lehine açılan akreditifin alıcı ile yapılan satış sözleşmesine uygun olduğu görüldükten sonra malların sevkiyatı yapılarak akreditifte istenilen uygun vesaik ihbar eden bankaya ibraz edilerek akreditifde öngörülen ödeme metoduna ve rambursman şekline göre vesaik bedeli tahsil edilir.
Akreditifin Tabi Olduğu Uluslararası Kurallar
Akreditifin-Milletlerarası Ticaret Odasının Yayın no. 500 1993 değişikliği "Vesikalı Krediler İçin Yeknesak Teamüller ve Uygulamalar"a tabi olarak ve "Standartlaştırılmış Vesikalı Kredi Formülleri"ne uygun bir biçimde tanzim edilmeleri gereklidir.
AKREDİTİFİN ÖDEME METODUNA GÖRE TÜRLERİ
İbrazda Ödemeli Akreditif (Sight Credit)
Uygun vesaik ibrazında lehtara ödeme yapılmasını gerektiren ve uygulamada yaygın olarak kullanılan akreditif şekli budur.
Vadeli Poliçe İle Kullanılan Akreditif (Acceptance Credit)
Akreditifte öngörülen uygun Vesaikin ibrazında lehtarın amir banka veya muhabir banka üzerine keşide edilecek belirlenen vadeli poliçenin kabul edileceğini ve kabul edilen poliçenin (Draft) vadelerinde ödeneceğini gösteren akreditif türüdür: Kredili satışların finansmanına yarar.
Akreditiflerde genellikle görüldükten veya konşimento tarihinden sonra örneğin: 90 120 180 gün veya daha uzun vadeli poliçelerin teyit eden banka veya amir banka üzerine keşide edilmeleri öngörülür. Muhatap banka akreditif vadesi içinde ibraz olunan uygun vesaik üzerine poliçeyi kabul eder. Satıcı dilerse poliçenin vadesine kadar bekleyip vadesinde poliçeyi muhatap bankaya ibraz ederek bedelini tahsil eder ya da vadesinden önce bankada veya açık piyasada iskonto ettirebilir.
Satıcı ile alıcı arasında yapılan anlaşmaya göre banka kabul komisyonu ile iskonto faizi alıcı veya satıcıya ait olabilir.
Vadeli Akreditif (Deferred Payment Credit)
Akreditifin öngördüğü vesaikin koşullara uygun şekilde ibraz edilmesi karşılığında vesaik tutarının akreditifte belirlenen bir süre sonra lehdara ödeneceğini taahhüt eden bir akreditif türüdür.
Bu akreditif ithalatçıya satın aldığı malların gümrüğe gelmesinden veya ithalinden sonra bedelinin satıcıya ödenmesini sağlar.
Bu itibarla akreditifte ödeme tarihi vesaikin ibraz veya yükleme vesikası veyahut fatura tarihinden belli bir süre örneğin vesaik ibrazından 15 gün veya yükleme tarihinden 30 gün sonra olarak belirlenir.
AKREDİTİF AÇMA ŞEKİLLERİ
Akreditif üç şekilde açılabilir:
Dönülebilir Akreditif (Revocable Credit)
Bu şekilde açılan akreditif önceden uyarma veya ihbar yapılmaksızın amirin istediği an iptal veya tadil edilebilir. İhbar eden banka tarafından tediye anına kadar akreditif amir tarafından iptal edilebilir. bu tip akreditif alıcıya azami elastikiyet sağlar. Satıcıyı mal bedelini tahsil etmek problemi karşısında bırakır. Bu nedenle dönülebilir akreditif satıcının alıcıya tam olarak güvendiği hallerde çok az kullanılır.
Dönülemez Teyitsiz Akreditif (Irrevocable Unconfirmed Credit)
Bu akreditif akreditif vadesinden önce lehdarın rızası olmaksızın tadil veya iptal edilemez.
Akreditifin lehdarı belirtilen koşullara uygun vesaiki ihbar eden bankaya ibraz ettiğinde vesaik bedelinin akreditifin ödeme metoduna göre kendisine ödeneceğine dair akreditifi açan bankanın kesin bir taahhüdüne sahiptir. Akreditif teyitsiz olduğundan ihbar eden bankanın ödemenin yapılmasına ilşikin hiçbir sorumluluğu yoktur.
Dönülemez Teyitli Akreditif (Irrevocable Confirmed Credit)
Satıcının ülkesindeki teyit bankasının akreditife amir bankanın talebi üzerine onun ödeme taahhüdüne ilaveten kendi taahhüdünü eklediği akreditif şeklidir.
Satıcı böylece kendi rızası olmadan tadil ve iptal edilemeyecek akreditif için vade dahilinde şartlara uygun belgeleri ibraz ettiğinde ülkesindeki bankanın akreditifi teyit etmesi dolayısıyle vesaik bedelinin kendisine ödeneceği konusunda kesin güvence içindedir.
Bu akreditif teyit bankasının alacağı yüksek teyit komisyonu dolayısıyla dönülemez teyitsiz akreditife nazaran pahalı bir akreditif şeklidir.
ÖZELLİKLERİ OLAN AKREDİTİFLER
Yukarıda belirtilen akreditifler ilave edilen bazı terim ve sözcüklerle özel anlam ifade eden bir akreditif şekli oluştururlar. Bu akreditifler öreme metotlarının ve açılma şekillerinin usul ve kurallarının yanı sıra kendi özelliklerinin kuralları çerçevesinde kullanılır.
Özellik arzeden akreditifler olarak tanımlıyacağımız bu akreditiflerin uluslararası uygulamada yaygın olarak kullanılanları aşağıda açıklanmıştır.
Devredilebilir Akreditif (Transferable Credit)
Bir veya birden fazla yeni lehdarlara devredilebilen akreditif demektir. Önceki bölümlerde incelenen herhangi bir dönülemez akreditife bu özellik akreditifin özel şartlarına konulan" Bu akreditif Devredilebilir " (This L/C is transferable) ibaresiyle sağlanır. Normal bir akreditif sonradan da devredilebilir hale dönüştürülebilir.
Bu nevi akreditif aracı durumunda bulunan veya malı veremeyen lehdara akreditifi malı temin edecek ikinci bir lehtara kısmen veya tamamen devretmesine imkan ve yetki verir.
Devredilebilir akreditif yalnız bir defada bir veya birden fazla lehdara devredilebilir. İlk lehdarın devrettiği ikinci lehdar tarafından akreditif başka bir satıcıya devredilemez.
Devir lehdarın
i. Fatura değiştirilmesi
ii. Fatura değiştirilmemesi
yollarından birini seçme şekline göre yapılır.
Devredilebilir akreditif şartlar değiştirilmeksizin aynen devrettirilebilri. Şöyle ki lehdar akreditifi fatura değiştirilmeli şekle göre devrederse akreditifte belirtilen şartlardan yalnız birim bedelini azaltma ve vesaik ibraz ve yükleme vadelerini kısaltma hakkına sahiptir. Bu lehdar akreditif yeni lehdar tarafından kullanıldığı zaman yeni lehdarın faturasını alıp yerine akreditif amiri üzerine düzenlediği kendi faturasını ibraz eder. Ödeme bankasınca ikinci lehdarın fatura bedeli ikinci lehdara bu fatura ile ilk lehdarın faturası arasındaki aracılık ücretine tekabül eden fark ilk lehdara ödenir.
Fatura değiştirilmemesi esasına göre yapılan devirde yeni lehdarın ibraz ettiği fatura ve akreditif şartlarına uygun vesaik akreditifi açan bankaya gönderilir vesaik bedeli akreditifin ödeme metodunun öngördüğü şekle göre yeni lehdara ödenir.
Kırmızı Şartlı Akreditif (Red Clause Credit)
Hazırlık için kuvertürün kısmen veya tamamen lehdara peşin olarak ödenmesine imkan veren akreditifdir. Önceleri dikkat çekmesi için akreditife bu maddenin kırmızı mürekkeple yazılması dolayısıyle akreditife "Red Clause Credit" kırmızı maddeli akreditif denilmektedir.
Bu akreditif lehdara kırmızı şart miktarını akreditif kuvertüründen peşinen çekme hakkını verir.
Ödeme lehdara genellikle çekilen paranın akreditif konusu malların satın alınması ve sevkinde kullanılacağına ve vesaikin şartlara uygun olarak vade içinde ibraz edileceğine dair bir taahhütname karşılığında yapılır.
Sevkiyatın yapılmaması ve belgelerin akreditifin geçerlik süresi içinde ibraz edilmemesi halinde peşin ödeme ile ilgili risk ile ihbar ve teyit eden bankaların komisyon ve masrafları amir bankaya ve dolayısıyle alıcıya aittir.
Ancak alıcı satıcının kişisel taahhüdünü yeterli bulmaz ve ona tam olarak güvenemezse onun yerine avansın sevkiyat yapılmadığı takdirde geri ödeneceğine dair bir banka garantisi mukabilinde ödenmesi şartını koyabilir.
Lehdar uygun vesaik ibraz ettiğinde peşin olarak aldığı miktarı faturada düşülmüş olarak gösterir. Faturanın bakiyesi ödeme bankasınca kendisine ödenir.
Rotatif-Devreden Akreditif (Revolving Credit)
Bir miktarı veya tamamı kullanıldıkça herhangi bir değişiklik yapılmasına gerek kalmadan eski miktar dahilinde yenilenen akreditiftir.
Bu nev'i akreditif vadeye veya kıymete göre devredilebilir.
Müddete bağlı olarak devreden akreditif biriken (Cumulative) veya birikmeyen (Non Cumulative) olabilir. Biriken akreditifte ilk devreden artan miktar onu izliyen devrede kullanılabilir. Birikmeyen akreditifte kullanılmayan kısmından yararlanılamaz.
Kıymete göre devreden akreditifte akreditif kullanıldığı zaman belirlenen ilk akreditif vadesi dahilinde yanı miktardaki meblağ kadar tekrar kullanma imkanı doğar. Yani sevk vesaiki ibraz edilerek kullanılna akreditif geçerlik süresi aşılmamak kaydıyle otomatik olarak yenilenir. Kontrolun bir dereceye kadar temin edilebilmesi için kullanılacak toplam meblağın belirtilmesine gerek vardır.
Amir banka ve alıcıyı hudutsuz sorumluluğa maruz bıraktığından bu akreditif kullanışlı değildir.
Karşılıklı Akreditif (Back to-Back Credit)
Satıcının kendi lehine gelen akreditife dayanarak bu akreditifte öngörülen malların temini için açtırdığı akreditife karşılıklı akreditif denilmektedir.
Satcı lehine gelen akreditifin devredilebilir olmadığı veya devredilebilir olsa dahi birimi fiyatı yükleme ve ibraz vadelerine ilaveten değiştirilmesi gerekli koşulların bulunduğu hallerde karşılıklı akreditif kullanılır. Örneğin Ülkemizde bir satıcı lehine malların yükleme yeri Türkiye olarak gösterilmiş ve menşe şahadetnamesi ibraz ve malların Türk menşeli olma kaydı bulunmayan bir ihracat akreditifi açılmış olabilir. Satıcı bu malı ülke içinde temin edecek durumda olmadığı zaman bu malları başka bir ülkedeki satıcıdan l¤¤¤a zorundadır. Bu durumda (Back-to Back Credit) karşılıklı akreditif açılabilir.
Karşılıklı akreditif uygulamasında ihracat akreditif lehdarı bu akreditifi teminat göstererek ikinci akreditif açma talebinde bulunur. İkinci akreditifin amiri durumuna geçen satıcı ihracat akreditifin kullanılsın veya kullanılmasın ihbar eden bankanın ikinci akreditifin kullanılması dolayısıyla yapacağı ödemeden sorumludur. Tabiidir ki lehdarın talebi üzerine ihracat akreditif teminatına dayalı olarak karşılıklı akreditifi açan banka bu akreditifi ihbar veya teyit eden muhabirine ve ikinci lehdarın karşı ödeme taahhüdü altına girmektedir. Bu itibarla bankanın karşılıklı akreditif açılma talebini kabul etmesi ihracat akreditifinin teyitli olmasının yanısıra öncelikle müşterisinin bu işi başaracağına güvenmesine bağlıdır.
Bununla beraber bankanın karşılıklı akreditif açma zorunda olmadığı bilinmelidir.
Açılacak karşılıklı akreditifte ibrazı istenen vesaikin birinci akreditifte edilen vade limitleri dahilinde tanzim ve ibraz edilmeleri ve öngörülecek ödemenin mutlaka ihracat akreditifinin rambursmanını sağlıyacak bir süre sonrası için taahhüt edilmesi gereklidir.
İhracat akreditif vesaiki tamamlanıp ibraz edilmek suretiyle akreditif bedeli ramburse olunduktan sonra iknici lehtarın vesaik bedeli kendisine ve ihracat bedeli arasındaki fark ihracat akreditif lehdarına ödenir.
İhtiyat Akreditifi (Stand-By L/C)
Bir ödeme garantisine benzer işleve sahip olup üçüncü bir şahıs ile yapılmış bulunan sözleşmenin yerine getirilmemesi halinde ödemede bulunulacağını teyit eden akreditiflerdir. Bu tür akreditiflerde akreditifi açan banka akreditif lehdarına karşı bir üçüncü şahıs namına garanti vermektedir. ihtiyat akreditiflerinde ödeme belirli bir işlemin yerine getirilmediği zaman gerçekleştirilmektedir. Genellikle büyük inşaat taahhüt işleri uzun vadeli satışlarda bir teminat olarak kullanılmaktadır.

dαяιυѕ

DIŞ TİCARETE AİT ULUSLARARASI ÖDEME ŞEKİLLERİ
Uluslararası emtia ticareti uluslararası ödemelerin en büyük bölümünü teşkil etmektedir. Uluslararası ticarette satılan malların bedelleri konvertibl dövizlerle ödenir. Ödemeler uluslararası işlem yapan bankalar aracılığı ile yapılır. Mal bedelinin ödenmesini sağlayan çeşitli uluslararası ödeme şekilleri vardır.
Ödeme şekillerinin bazıları daha çok alıcının bazıları da daha çok satıcının yararına olduğunun mal bedelinin hangi ödeme şekline göre ödeneceği taraflar arasında yapılacak pazarlık ve varılacak anlaşma sonucunda belli olur.
Genellikle mal bedeli ödemesinin sevkiyattan sonra yapılması tercih edilir. Ancak sipariş edilen malın üretilmesi için gerekli finansmanın oluşturulması eğer sözleşme hükümleri içinde yer alıyorsa mal bedelinin bir kısmı veya tamamı satıcıya peşin ödenir. Bu durumda satıcıya güvenilmesi veya garanti sağlanması gerekir.
Satıcının mallar sevkedilir edilmez ödemenin yapılacağından emin olmak istemesine karşı alıcı da satış sözleşmesinde kararlaştırılan nitelikteki malın belirlenen yerden süresi içinde sevk edilmesi ve malın gümrüklerden çekilebilmesi için belirli vesaikin gerekli süre içinde ibraz edilmesi halinde satıcıya ödemenin yapılmasını arzular.
Keza satıcı alıcının güvenilir ve mali durumunun güçlü olması karşısında satış konusu mala ait ödemenin sevkiyat yapıldıktan veya malın varışından sonra ibraz edeceği sevk vesaiki mukabilinde yapılmasına veyahut vadeli bir poliçenin kabulu karşılığında ödemenin belli bir süre sonra yapılmasına ya da alıcı tarafından mal satıldıktan sonra ödemeye rıza gösterebilir.
Uluslararası uygulamada kullanılan çeşitli ödeme sistemleri bu farklı isteklerin gerçekleştirilmesine olanak sağlamaktadır.
Mal bedelinin hangi dövizle ve hangi ödeme şekline göre ödeneceği tarafların aralarında yaptıkları satış sözleşmelerinde kararlaştırılır.
PEŞİN ÖDEME
Alıcının satış sözleşmesi konusu malları bedeli peşin olarak ödendiğinde kontrata uygun süre ve biçimde sevkedilmemesi halinde ilk talebinde ödemenin yapıldığı cins döviz üzerinden geri ödeneceğine dair taahhüdü veya onun hesabına hareket eden yabancı bir bankanın peşin ödeme garantisi mukabilinde mallar henüz sevk edilmeden sipariş konusu mal bedelinin satıcıya ödettirme şeklidir. Genellikle özel sipariş üzerine üretilen malların satışında kullanılmaktadır.
Peşin ödeme en fazla ihracatçının yararına olan sattığı malın bedelinin hemen tahsilini sağlayan ithalatçının ödememe ihtimalini ortadan kaldıran ödeme şeklidir. Satıcının sermayesini uzun süre bağlı kalmaktan kurtarır.
Bazı ülkeler kambiyo rejimleriyle dövizlerin peşin olarak transferini ve ihracatın gerçekleşmemesi dolayısıyla dövizlerin geri iadesini özel kayıtlamalara tabi tutmuştur.
AKREDİTİF (LETTER OF CREDİT)
Tanımı ve Özellikleri
Akreditif bir bankanın şarta bağlı ödeme garantisi olarak tarif edilebilir.
Akreditif bankanın ödeme taahhüdü ile satış bedelinin ödenmesini teminat altına alması ve finansman kolaylığı sağlaması itibariyle en fazla ihracatçıya yararlı bir ödeme şeklidir. Alıcı ve satıcı arasında çıkma olasılığı olan anlaşmazlıkları en aza indirmesi dolayısıyle uluslararası ticarette yaygın olarak kullanılmaktadır.
Akreditif alıcının bankasına verdiği talimata dayanarak o bankanın yabancı ülkedeki muhabiri aracılığı ile lehdara belirlenen vesaikin saptanan süre içinde ibrazı karşılığında tarif edilen şekilde ödeme yapılacağına dair verdiği yazılı bir taahhüttür.
Akreditifte ödeme mala veya hizmete değil sadece ibraz olunan vesaike istinaden yapıldığından bu ödeme şekline Vesikalı Kredi (Documentary Credit) de denilmektedir.
Akreditiflerde en az 4 taraf vardır:
i. Amir (Applicant): İthalatçı firma
ii. Amir Banka (Issuing Bank): Akreditif açan banka
iii. Lehdar (Beneficiary): Satıcı firma
iv. İhbar/Teyit eden banka
(Advising/Confirming Banks): Akreditifin açıldığını lehtara ihbar/teyit eden banka
Akreditifde genellikle iki banka vardır. Akreditif küşat eden banka (Issuing Bank) alıcının bankasıdır. İkinci banka satıcının memleketindeki akreditifi ihbar eden (Advising Bank) bankadır. Bu banka sadece ihbarla yükümlü ise bu hususu akreditif ihbar ederken satıcıya bildirir. Ayrıca bu banka akreditifi teyit ile de yükümlü ise teyit eden banka (Confirming Bank) görevini de yapar.
Amirin talebi ve verdiği talimat üzerine amir banka düzenlediği akreditif mektubunu lehdarın ülkesinde bulunan muhabirine göndererek lehtara ihbar veya teyit etmesini talep eder.
Amir banka tarafından düzenlenen akreditif küşat mektubu şu bilgileri kapsar;
- Akreditifin şekli (Dönülebilir-Dönülemez)
- Numarası
- Düzenlenme yeri ve tarihi
- Geçerlilik süresinin sona erdiği tarih ve yer
- Amirin ismi ve adresi
- Lendarın ismi ve adresi
- İhbar bankasının ismi ve adresi
- Akreditifin döviz tutarı
- Teslim şekli
- Akreditifin ibrazda ödemeli veya vadeli poliçe kabullü veyahut vadeli ödeme nevinden hagisi olduğu
- Kısmi yükleme ve aktarmaya izin verilip verilmediği
- sevk yeri sevkiyatın şekli ve varış yeri
- Yükleme vadesi
- Malların tanımı
- İstenilen vesaik
- Vadeli poliçe kabullü akreditiflerde istenilen poliçenin tarifi
- İlave Şartlar
- Rambursmanın şekli
- İhbar/teyit eden banka masraflarının hangi tarafa ait olduğu
- Vesaikin yükleme vesikası tarihinden itibaren ibraz süresi
- Akreditifin teyitsiz veya teyitli olduğu
- Akredetifin lehdara ihbar şekli
- Akreditifin "Vesikalı Krediler için Yeknesak Teamül ve Uygulamalar "(MTO'nun Yayın No. 500 1993 değişikliği)'na tabi olarak düzenlendiğine dair açıklama.
Satın alınan malların ithali için gerekli belgeler akreditifde ibraz edilecek vesaik kapsamında belirtilir. Bu belgeler;
- Ticari Belgeler
- Resmi Belgeler
- Taşıma Belgeleri
- Sigorta Belgeleri
- Finansman Belgeleridir.
Satıcı tarafından lehine açılan akreditifin alıcı ile yapılan satış sözleşmesine uygun olduğu görüldükten sonra malların sevkiyatı yapılarak akreditifte istenilen uygun vesaik ihbar eden bankaya ibraz edilerek akreditifde öngörülen ödeme metoduna ve rambursman şekline göre vesaik bedeli tahsil edilir.
Akreditifin Tabi Olduğu Uluslararası Kurallar
Akreditifin-Milletlerarası Ticaret Odasının Yayın no. 500 1993 değişikliği "Vesikalı Krediler İçin Yeknesak Teamüller ve Uygulamalar"a tabi olarak ve "Standartlaştırılmış Vesikalı Kredi Formülleri"ne uygun bir biçimde tanzim edilmeleri gereklidir.
AKREDİTİFİN ÖDEME METODUNA GÖRE TÜRLERİ
İbrazda Ödemeli Akreditif (Sight Credit)
Uygun vesaik ibrazında lehtara ödeme yapılmasını gerektiren ve uygulamada yaygın olarak kullanılan akreditif şekli budur.
Vadeli Poliçe İle Kullanılan Akreditif (Acceptance Credit)
Akreditifte öngörülen uygun Vesaikin ibrazında lehtarın amir banka veya muhabir banka üzerine keşide edilecek belirlenen vadeli poliçenin kabul edileceğini ve kabul edilen poliçenin (Draft) vadelerinde ödeneceğini gösteren akreditif türüdür: Kredili satışların finansmanına yarar.
Akreditiflerde genellikle görüldükten veya konşimento tarihinden sonra örneğin: 90 120 180 gün veya daha uzun vadeli poliçelerin teyit eden banka veya amir banka üzerine keşide edilmeleri öngörülür. Muhatap banka akreditif vadesi içinde ibraz olunan uygun vesaik üzerine poliçeyi kabul eder. Satıcı dilerse poliçenin vadesine kadar bekleyip vadesinde poliçeyi muhatap bankaya ibraz ederek bedelini tahsil eder ya da vadesinden önce bankada veya açık piyasada iskonto ettirebilir.
Satıcı ile alıcı arasında yapılan anlaşmaya göre banka kabul komisyonu ile iskonto faizi alıcı veya satıcıya ait olabilir.
Vadeli Akreditif (Deferred Payment Credit)
Akreditifin öngördüğü vesaikin koşullara uygun şekilde ibraz edilmesi karşılığında vesaik tutarının akreditifte belirlenen bir süre sonra lehdara ödeneceğini taahhüt eden bir akreditif türüdür.
Bu akreditif ithalatçıya satın aldığı malların gümrüğe gelmesinden veya ithalinden sonra bedelinin satıcıya ödenmesini sağlar.
Bu itibarla akreditifte ödeme tarihi vesaikin ibraz veya yükleme vesikası veyahut fatura tarihinden belli bir süre örneğin vesaik ibrazından 15 gün veya yükleme tarihinden 30 gün sonra olarak belirlenir.
AKREDİTİF AÇMA ŞEKİLLERİ
Akreditif üç şekilde açılabilir:
Dönülebilir Akreditif (Revocable Credit)
Bu şekilde açılan akreditif önceden uyarma veya ihbar yapılmaksızın amirin istediği an iptal veya tadil edilebilir. İhbar eden banka tarafından tediye anına kadar akreditif amir tarafından iptal edilebilir. bu tip akreditif alıcıya azami elastikiyet sağlar. Satıcıyı mal bedelini tahsil etmek problemi karşısında bırakır. Bu nedenle dönülebilir akreditif satıcının alıcıya tam olarak güvendiği hallerde çok az kullanılır.
Dönülemez Teyitsiz Akreditif (Irrevocable Unconfirmed Credit)
Bu akreditif akreditif vadesinden önce lehdarın rızası olmaksızın tadil veya iptal edilemez.
Akreditifin lehdarı belirtilen koşullara uygun vesaiki ihbar eden bankaya ibraz ettiğinde vesaik bedelinin akreditifin ödeme metoduna göre kendisine ödeneceğine dair akreditifi açan bankanın kesin bir taahhüdüne sahiptir. Akreditif teyitsiz olduğundan ihbar eden bankanın ödemenin yapılmasına ilşikin hiçbir sorumluluğu yoktur.
Dönülemez Teyitli Akreditif (Irrevocable Confirmed Credit)
Satıcının ülkesindeki teyit bankasının akreditife amir bankanın talebi üzerine onun ödeme taahhüdüne ilaveten kendi taahhüdünü eklediği akreditif şeklidir.
Satıcı böylece kendi rızası olmadan tadil ve iptal edilemeyecek akreditif için vade dahilinde şartlara uygun belgeleri ibraz ettiğinde ülkesindeki bankanın akreditifi teyit etmesi dolayısıyle vesaik bedelinin kendisine ödeneceği konusunda kesin güvence içindedir.
Bu akreditif teyit bankasının alacağı yüksek teyit komisyonu dolayısıyla dönülemez teyitsiz akreditife nazaran pahalı bir akreditif şeklidir.
ÖZELLİKLERİ OLAN AKREDİTİFLER
Yukarıda belirtilen akreditifler ilave edilen bazı terim ve sözcüklerle özel anlam ifade eden bir akreditif şekli oluştururlar. Bu akreditifler öreme metotlarının ve açılma şekillerinin usul ve kurallarının yanı sıra kendi özelliklerinin kuralları çerçevesinde kullanılır.
Özellik arzeden akreditifler olarak tanımlıyacağımız bu akreditiflerin uluslararası uygulamada yaygın olarak kullanılanları aşağıda açıklanmıştır.
Devredilebilir Akreditif (Transferable Credit)
Bir veya birden fazla yeni lehdarlara devredilebilen akreditif demektir. Önceki bölümlerde incelenen herhangi bir dönülemez akreditife bu özellik akreditifin özel şartlarına konulan" Bu akreditif Devredilebilir " (This L/C is transferable) ibaresiyle sağlanır. Normal bir akreditif sonradan da devredilebilir hale dönüştürülebilir.
Bu nevi akreditif aracı durumunda bulunan veya malı veremeyen lehdara akreditifi malı temin edecek ikinci bir lehtara kısmen veya tamamen devretmesine imkan ve yetki verir.
Devredilebilir akreditif yalnız bir defada bir veya birden fazla lehdara devredilebilir. İlk lehdarın devrettiği ikinci lehdar tarafından akreditif başka bir satıcıya devredilemez.
Devir lehdarın
i. Fatura değiştirilmesi
ii. Fatura değiştirilmemesi
yollarından birini seçme şekline göre yapılır.
Devredilebilir akreditif şartlar değiştirilmeksizin aynen devrettirilebilri. Şöyle ki lehdar akreditifi fatura değiştirilmeli şekle göre devrederse akreditifte belirtilen şartlardan yalnız birim bedelini azaltma ve vesaik ibraz ve yükleme vadelerini kısaltma hakkına sahiptir. Bu lehdar akreditif yeni lehdar tarafından kullanıldığı zaman yeni lehdarın faturasını alıp yerine akreditif amiri üzerine düzenlediği kendi faturasını ibraz eder. Ödeme bankasınca ikinci lehdarın fatura bedeli ikinci lehdara bu fatura ile ilk lehdarın faturası arasındaki aracılık ücretine tekabül eden fark ilk lehdara ödenir.
Fatura değiştirilmemesi esasına göre yapılan devirde yeni lehdarın ibraz ettiği fatura ve akreditif şartlarına uygun vesaik akreditifi açan bankaya gönderilir vesaik bedeli akreditifin ödeme metodunun öngördüğü şekle göre yeni lehdara ödenir.
Kırmızı Şartlı Akreditif (Red Clause Credit)
Hazırlık için kuvertürün kısmen veya tamamen lehdara peşin olarak ödenmesine imkan veren akreditifdir. Önceleri dikkat çekmesi için akreditife bu maddenin kırmızı mürekkeple yazılması dolayısıyle akreditife "Red Clause Credit" kırmızı maddeli akreditif denilmektedir.
Bu akreditif lehdara kırmızı şart miktarını akreditif kuvertüründen peşinen çekme hakkını verir.
Ödeme lehdara genellikle çekilen paranın akreditif konusu malların satın alınması ve sevkinde kullanılacağına ve vesaikin şartlara uygun olarak vade içinde ibraz edileceğine dair bir taahhütname karşılığında yapılır.
Sevkiyatın yapılmaması ve belgelerin akreditifin geçerlik süresi içinde ibraz edilmemesi halinde peşin ödeme ile ilgili risk ile ihbar ve teyit eden bankaların komisyon ve masrafları amir bankaya ve dolayısıyle alıcıya aittir.
Ancak alıcı satıcının kişisel taahhüdünü yeterli bulmaz ve ona tam olarak güvenemezse onun yerine avansın sevkiyat yapılmadığı takdirde geri ödeneceğine dair bir banka garantisi mukabilinde ödenmesi şartını koyabilir.
Lehdar uygun vesaik ibraz ettiğinde peşin olarak aldığı miktarı faturada düşülmüş olarak gösterir. Faturanın bakiyesi ödeme bankasınca kendisine ödenir.
Rotatif-Devreden Akreditif (Revolving Credit)
Bir miktarı veya tamamı kullanıldıkça herhangi bir değişiklik yapılmasına gerek kalmadan eski miktar dahilinde yenilenen akreditiftir.
Bu nev'i akreditif vadeye veya kıymete göre devredilebilir.
Müddete bağlı olarak devreden akreditif biriken (Cumulative) veya birikmeyen (Non Cumulative) olabilir. Biriken akreditifte ilk devreden artan miktar onu izliyen devrede kullanılabilir. Birikmeyen akreditifte kullanılmayan kısmından yararlanılamaz.
Kıymete göre devreden akreditifte akreditif kullanıldığı zaman belirlenen ilk akreditif vadesi dahilinde yanı miktardaki meblağ kadar tekrar kullanma imkanı doğar. Yani sevk vesaiki ibraz edilerek kullanılna akreditif geçerlik süresi aşılmamak kaydıyle otomatik olarak yenilenir. Kontrolun bir dereceye kadar temin edilebilmesi için kullanılacak toplam meblağın belirtilmesine gerek vardır.
Amir banka ve alıcıyı hudutsuz sorumluluğa maruz bıraktığından bu akreditif kullanışlı değildir.
Karşılıklı Akreditif (Back to-Back Credit)
Satıcının kendi lehine gelen akreditife dayanarak bu akreditifte öngörülen malların temini için açtırdığı akreditife karşılıklı akreditif denilmektedir.
Satcı lehine gelen akreditifin devredilebilir olmadığı veya devredilebilir olsa dahi birimi fiyatı yükleme ve ibraz vadelerine ilaveten değiştirilmesi gerekli koşulların bulunduğu hallerde karşılıklı akreditif kullanılır. Örneğin Ülkemizde bir satıcı lehine malların yükleme yeri Türkiye olarak gösterilmiş ve menşe şahadetnamesi ibraz ve malların Türk menşeli olma kaydı bulunmayan bir ihracat akreditifi açılmış olabilir. Satıcı bu malı ülke içinde temin edecek durumda olmadığı zaman bu malları başka bir ülkedeki satıcıdan l¤¤¤a zorundadır. Bu durumda (Back-to Back Credit) karşılıklı akreditif açılabilir.
Karşılıklı akreditif uygulamasında ihracat akreditif lehdarı bu akreditifi teminat göstererek ikinci akreditif açma talebinde bulunur. İkinci akreditifin amiri durumuna geçen satıcı ihracat akreditifin kullanılsın veya kullanılmasın ihbar eden bankanın ikinci akreditifin kullanılması dolayısıyla yapacağı ödemeden sorumludur. Tabiidir ki lehdarın talebi üzerine ihracat akreditif teminatına dayalı olarak karşılıklı akreditifi açan banka bu akreditifi ihbar veya teyit eden muhabirine ve ikinci lehdarın karşı ödeme taahhüdü altına girmektedir. Bu itibarla bankanın karşılıklı akreditif açılma talebini kabul etmesi ihracat akreditifinin teyitli olmasının yanısıra öncelikle müşterisinin bu işi başaracağına güvenmesine bağlıdır.
Bununla beraber bankanın karşılıklı akreditif açma zorunda olmadığı bilinmelidir.
Açılacak karşılıklı akreditifte ibrazı istenen vesaikin birinci akreditifte edilen vade limitleri dahilinde tanzim ve ibraz edilmeleri ve öngörülecek ödemenin mutlaka ihracat akreditifinin rambursmanını sağlıyacak bir süre sonrası için taahhüt edilmesi gereklidir.
İhracat akreditif vesaiki tamamlanıp ibraz edilmek suretiyle akreditif bedeli ramburse olunduktan sonra iknici lehtarın vesaik bedeli kendisine ve ihracat bedeli arasındaki fark ihracat akreditif lehdarına ödenir.
İhtiyat Akreditifi (Stand-By L/C)
Bir ödeme garantisine benzer işleve sahip olup üçüncü bir şahıs ile yapılmış bulunan sözleşmenin yerine getirilmemesi halinde ödemede bulunulacağını teyit eden akreditiflerdir. Bu tür akreditiflerde akreditifi açan banka akreditif lehdarına karşı bir üçüncü şahıs namına garanti vermektedir. ihtiyat akreditiflerinde ödeme belirli bir işlemin yerine getirilmediği zaman gerçekleştirilmektedir. Genellikle büyük inşaat taahhüt işleri uzun vadeli satışlarda bir teminat olarak kullanılmaktadır.

dαяιυѕ

Akreditifte belirtilmesi zorunlu olan hususlar şunlardır.
a. Akreditif açılış tarihi
b. Akreditif vadesi
c. Son yükleme tarihi
d. Vesaikin son ibraz tarihi (belirtilmiyorsa yükleme tarihinden en geç 21 gün sonra)
e. Akreditifin posta teleks veya telgrafla mı olacağı
f. Dönülebilir - Dönülemez olması
g. Teyitli - Teyitsiz olması
h. Lehdarın adı ve adresi
i. Lehdarın akreditifi devredip devredemeyeceği
j. Poliçeli ise vadesi ve kimin üzerine çekileceği
k. İbrazında ödemeli / kabullü / devir ve ciro edilebilir olup olmadığı
l. İstenen belgeler
m. Malın miktar ve fiyatı
n. Yükleme ve boşaltma limanları
o. Teslim şekli
p. Kısmi yüklemeye izin verilip verilmediği
q. Aktarmanın olup olmayacağı
r. Sigortanın kimin tarafından yaptırılacağı

dαяιυѕ

BİTİM İŞLEMLERİ
Kullanımı Geliştiren Apreler
· Çekmezlik
· Buruşmazlık
· Güç Tutuşurluk
· Su Geçirmezli
· Güve Yemezlik
· Boncuklanmayı Önleyici Apre
· Çürümeyi Önleyici Apre
· Kir İticilik
· vb.
Tutum Ve Görünümü Geliştiren Apreler
· Yumuşatma
· Sertleştirme
· Dekatür
· Presleme
· Kalandırlama
· Dolgunlaştırma
· vb.
Tekstil ürünlerinin tutum görünüş ve kullanım özelliklerini geliştirmek için yapılan son işlemlere bitim işlemleri denir. Bitim işlemleri sanayide zaman zaman “ terbiye ” ve “ apre ” terimleri ile de ifade edilmekle beraber kavram kargaşasına yol açmamak için burada bu terimlerin kullanılmasında sakınılacaktır.
Eskiden bitim işlemlerinin ana amacı alıcıda satın alma isteği uyandırmak yani ürünün albenisini arttırmaktı. Bu ise tutum ve görünümü geliştirmekle sağlanıyordu. Oysa sentetik liflerin ortaya çıkması ve değişen yaşam koşulları yüzünden doğal liflere kendilerine has iyi özelliklerini kaybetmeden ilave bazı özellikler ( örneğin buruşmazlık gibi ) kazandırılması olayı gündeme geldi. Böylece doğal liflerin sentetik liflerle rekabeti mümkün olabilecekti. Bu eğilim tekstil ürünlerinin kullanım özelliklerini geliştirmeye yönelik bitim işlemlerinin doğmasına yol açtı.
Diğer bir gelişme de bitim işlemleri ile elde edilen etkilerinin dayanıklılığı (kalıcılığı)
konusunda oldu. Eskiden bitim işleminden ana amaç alıcıda satın alma isteğini uyandırmak olduğundan elde edilen etkilerin kullanıma dayanıklı olmasına çok önem verilmezdi. Bugün ise çoğu kez tekstil ürününe bir takım özelliklerin verilmesi yeterli olmakla bu özelliklerin kullanıma özellikle yıkmaya karşı dayanıklı olması istenmektedir.
Tekrarlı yıkamalara karşı dayanıklı olup olmamasına göre geçici veya kalıcı diye sınıflandırdığımız bitim işlemleri ile tekstil malzemesine verilen başlıca özellikler şunlardır:
1-Görünüş ile ilgili özellikler: Düzgünlük parlaklık sıklık matlık gibi
2-Tutum ile ilgili özellikler: Sertlik dirilik dolgunluk yumuşaklık elastiklik tokluk gibi.
3-Kullanım ile ilgili özellikler: Buruşmazlık yanmazlık su geçirmezlik çekmezlik keçeleşmezlik kir tutmazlık ve yıkama ile kiri kolay giderme küflenmezlik antimikrobiklik gibi.
Bu işlemleri iki büyük gurupta incelemek mümkündür.
1.Kimyasal bitim işlemleri ( =yaş bitim işlemleri )
2.Mekanik bitim işlemleri ( =kuru bitim işlemleri )
Kimyasal bitim işlemlerinin esası terbiye maddelerinin herhangi bir uygulama yöntemine göre tekstil ürününe uygulanması ve bu sırada life bağlanmasıdır. Terbiye maddeleri malzemeyi bir banyodan uygulandıkları için bu işlemlere yaş bitim işlemleri de denilmektedir. Kimyasal bitim işlemlerine yine yaş terbiye işlemleri olan ön terbiye işlemlerinden ayıran başlıca özellik ön terbiye iş