..::PRéNSéS::..

Yurtiçi ve yurtdışı piyasalarda iki haftadır sert dalgalanmaya neden olan kredi piyasalarına yönelik krizin ne zaman sona ereceği merak konusu.

ABD mortgage piyasalarından kaynaklanan kredi piyasalarındaki endişeler küresel merkez bankalarının müdahalesiyle yatışmış gözüküyor. Fakat tüm dünya piyasalarını etkileyen kredi piyasalarındaki endişeye bağlı krizin bitip bitmediği konusunda kimse emin değil. Hatta çoğunluk global kredi piyasalarına ilişkin kaygıların devam ettiğini ve boyutlarının anlaşılmaya çalışıldığı düşüncesinde. İşte herkesin bu krizin ne zaman biteceğini merak ettiği bir dönemde star geçmiş krizleri araştırıp yol haritası çıkardı. 1995 başındaki Meksika krizinden bu yana global piyasaları etkileyen kriz sayısı 16’ya ulaşıyor.


ORTALAMA 5-6 HAFTA

star’IN araştırmasında tarih piyasalar için tekerrür ederse geçmiş krizlerin etki süresine göre son krizin ne zaman sona erebileceği ortaya kondu. Bugüne kadar yaşanan krizlerin ortalama süresi 5-6 hafta. Mortgage piyasalarındaki sıkıntıyla patlak veren kredi piyasalarındaki endişelere bağlı dalgalanma bugün itibariyle iki haftasını doldurdu. Aslında son krizin ayak sesleri bir yıldır dönem dönem gündeme geliyordu. İşte krizin başlangıcı olarak iki hafta öncesi kabul edildiğinde tarih bu sefer piyasalar için tekerrür ederse bu krizin ağustos sonu ya da eylül başı gibi sona ermesi gerekiyor. Bu tarih aynı zamanda Türkiye’de Cumhurbaşkanlığı seçimi konusunun da netleştiği döneme rast gelmesi açısından dikkat çekici. Zaten yurtdışı piyasalarda konuşulan kriz senaryolarına göre piyasaların şu ana kadarki tepkisi sert.

YÜKSELİŞE BİRKAÇ HAFTA

son dönemde gelen veriler de ABD ekonomisinde bir durgunluk tehlikesinin çok uzak olduğunu ortaya koyuyor. Dünya ekonomik görünümü ve Türkiye ekonomisindeki gelişmeler de sağlıklı gidişatını koruyor ve böyle devam etmesi bekleniyor. İşte hem krizlerin ortak ömrü hem de önümüzdeki dönemde açıklanacak veriler mevcut görünümü teyit ederse piyasaların ana yükseliş trendine birkaç hafta sonra geri dönmesinin yüksek ihtimal olduğu kaydediliyor. Avrupa Merkez Bankası da dün bu görüşü teyid eden bir açıklama yaptı. Açıklamada ABD’de kredi piyasasında yaşanan ve dünya geneline yayılan krizin ardından piyasa koşullarının şu an normale çok yakın seyrettiği bildirildi. YENER YALÇIN

Önümüzdeki dönem için üç senaryo

Fortis Ekonomik Araştırmalar’ın yayınladığı ‘global stratejist’ raporunda önümüzdeki dönemdeki gelişmeleri üç ana senaryo altında değerlendirildi.

BİRİNCİ SENARYO: Piyasadaki dalgalanmanın önümüzdeki bir aylık dönemde yerini tekrar istikrara bırakması bu doğrultuda da ABD Merkez Bankası’nın (FED) faiz indirimlerinde acele etmemesi ve Avrupa ile Japonya’da para politikasının sıkılaşmaya devam edeceği varsayımı altında birinci senaryo belirlendi. Buna göre Merkez Bankası’nın ekim ayında faiz indirimlerine başlayacağını ve yılın tamamında 100 baz puan indirim yapacağı beklentileri korunuyor. Bu durumda da dolar kuru 1.3250 civarında gösterge tahvil faizi de yüzde 17 civarında yılı kapatacak.

İKİNCİ SENARYO: Diğer taraftan dünya ekonomik büyümesinde ABD kaynaklı yavaşlama beklentilerden daha güçlü olur ancak bu durum bir resesyon boyutuna dönüşmezse piyasalardaki bozulma da sınırlanabilir. ‘Kötünün iyisi’olarak adlandırılabilecek bu durumda dolar kurunun yılı 1.40 civarında kapatması ve enflasyon üzerinde fazla bir baskı yaratmaması mümkün olabilir. Faizin de yüzde 17 seviyesinin altına gevşemesi mümkün gözükmüyor.

ÜÇÜNCÜ SENORYA: Son olarak ise krizin boyutunun bir resesyona ulaşması durumunu yani ‘kabus senaryosu’ele alınabilir. Bu durumda piyasalardaki ilk tepki son derece olumsuz olacak ve çok sert bir bozulma yaşanacak. Dolar kuru da 1.50 seviyesini rahatlıkla geçebilir. Ancak Merkez Bankalarının seyirci kalmayacağı kesin. Sadece ABD’de değil Türkiye de dahil birçok gelişmekte olan ve gelişmiş ülke de devreye girecek ve ekonomik yavaşlamayı yumuşatmak için faiz oranları aşağı çekilecek. Türkiye’de ise kurların enflasyon üzerinde etkisinin fazla olması sebebiyle piyasalar ilk etkiyi atlatana kadar faiz indirimlerine başlanması zor. Ancak bunun ardından faiz indirimleri konusunda daha agresif bir tavır sergilenmesi beklenebilir.

Merkez yine faiz indirmedi

YurtdIŞI piyasalara endeksli hareket eden yurtiçi piyasalarda Abdullah Gül’ün Cumhurbaşkanlığı adaylığı fazla etkili olmadı. Gün içerisinde Avrupa borsalarının da düşük seyretmesi İMKB’de kayıpları yüzde ikiye yaklaştırdı. İkinci seansta ABD vadeli borsalarının artı seyretmesi ve Avrupa borsalarının toparlanmasıyla İMKB endeksi de günü yüzde 0.78 kayıpla 49 bin 881 puandan kapattı. Dolar da borsa gibi yurtdışını izleyerek 1.30 YTL’nin üzerine çıktı. Öte yandan dün Para Politikası Kurulu toplantısı yapan Merkez Bankası’ndan akşam saatlerinde açıklama geldi. Banka kısa vadeli faiz oranlarını yine değiştirmedi. Açıklamada faiz indirim tarihi olarak yine yılın son çeyreğine vurgu yapıldı.