O'NEAL

İKTİSADİ KALKINMA VE FİNANSMANI

İlk önce iktisadi büyümeilerleme ve kalkınma kavramlarını açıklayalım.İktisadi kalkınma eşittir iktisadi büyüme değildir.

İKTİSADİ BÜYÜME:Mevcut olan bir üretim yapısının sadece nicel gelişmesine ilişkin bir süreci işaret etmektedir.(Bir insanın vücutça enine boyuna büyümesi gibi)İktisadi büyümenin temel ölçütü ve göstergesi G.S.M.H.olduğuna göre iktisadi büyüme G.S.M.H. nın büyümesi olmaktadır.

İKTİSADİ İLERLEME:İktisadi ilerlemelersayısal ve hesaplarda görünmeyen kalemleri oluşturmaktadırlar.İlerleme yönündeki değişikliklerininsancı asgari maliyetlerle yayılan bir ilişkiler ağında en hızlı bir biçimde kökleşip yerleşmesi anlamına gelir.

İKTİSADİ KALKINMA:İktisadi büyümedemevcut olan bir üretim yapısının sadece nicel olarak gelişmesine değinmiştikiktisadi kalkınma ise sadece nicel olarak değil de nitel olarak da büyüyüp gelişmesinin süreçlerini oluşturmaktadır.Böylece iktisadi nitelikte olan yapılar yanındasosyalsiyasal nitelikteki yapılarda da gelişme yönünde bir değişme hatta yeni yapıların oluşturulmasını içeren süreçleri işaret etmektedir.
Bu nedenle iktisadi kalkınmaya ulaşamayan iktisadi büyüme durumlarına dengesiz büyüme ahenksiz büyüme gibi sıfatlarda verilmektedir.
İktisadi kalkınma süreçlerisadece iktisadi değilsosyal ve insancı tüm boyutlarısosyo-kültürel tüm olguları bütünleştirerek müreffet toplum yaratan bir süreçtir.
İktisadi kalkınmanın gerçekleşmesini fert bazında 3 ana ölçüte bakarak tespit etmek mümkündür:
• Kişinin sürekli artan geliri doğrultusundamaddi sıkıntının giderilmesi
• Kişinin bağımsızlık ve özgürlüğünün büyümesi
• İnsancı boyutlarını geliştirebilecek olanaklar sonucundakendine umut veren ve geleceğe dönükplan program v.b gibi

AZGELİŞMİŞ EKONOMİLERİN TANIMI:GenellikleLatin ve Merkezi AmerikaAfrikaOrta DoğuGüney Doğu AsyaJaponya hariç Uzak Doğu memleketleri az gelişmiş ekonomiler arasında yer almaktadır.Azgelişmiş ekonomilerin hepsi yeterli bir kalkınma hızına kavuşmamışlardır ve kalkınmaktan daha çok gerileme problemi ile karşı karşıya dırlar

A)AZ GELİŞMİŞ EKONOMİLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ:
• Ekonomilerinde nüfusun çok büyük bir kısmıtarım sektöründe yaşar.
• Tarım sektöründe bir nüfus fazlası bulunmaktadır.
• Tarım sektöründe gizli işsizlik yaygındır.
• Adam başına düşen sermaye miktarı azdırmilli gelir azdır.Halkın büyük bir kısmı en az geçim düzeyinde ve altında yaşar.
• Halkın harcamalarının büyük bir kısmı gıda ve zaruri ihtiyaç maddeleri ile ilgili harcamalardır.

B)AZ GELİŞMİŞ EKONOMİLERİN TARIMSAL ÖZELLİKLERİ:
• Tarımda kullanılan tarım teknolojisi ilkeldir.Az gelişmiş ekonomilerde modern tarımihracata yönelmiş tarım ürünleri alanında yapılır.
• Büyük oranda toprağın fakirleşmesi olayıyla karşılaşılır.
• Tarım sektöründe çiftçiler elde ettikleri gelir ve sahip oldukları servete göre büyük borç altındadırlar.
• Yerli pazarlar için kullanılan üretim metotları eski ve yetersiz oluppiyasaya sürülen ürün miktarı son derece azdır.
• Tarımsal işletmelerüretim güçlerini kaybetmiş bakımsız işletmelerdir.Bunun sebebiişletmelerin küçük ve çalışan insanların fazla olmasıdır.

C)AZ GELİŞMİŞ EKONOMİLERİN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ:
• Doğum oranları yüksektir.Ölüm oranları yüksek olup ortalama yaş seviyesi düşüktür.
• Beslenme şartları kötüdür.
• Hijyen ve sağlık hizmetleri gelişmemiştir.
• Halkın çok büyük bir kısmı köylerde oturur.

D)KÜLTÜREL VE POLİTİK ÖZELLİKLERİ:
• Eğitim ilkeldirokuma yazma oranı düşüktür.
• Çocuk yaşlardaki işçilerin sayıları fazladır.
• Orta sınıf zayıftır.
• Halkın büyük bir kısmının davranışı geleneğe dayanmaktadır.

E)TEKNOLOJİK VE DİĞER ÖZELLİKLERİ:
• Hektar başına veya dönüm başına randıman düşüktür.
• Teknisyen yetiştirmek için eğitim imkanları yoktur.
• Haberleşme ve ulaştırma tesisleri ilkel ve yetersiz olupbu durum köylerde daha belirgindir.
• Üretim teknolojisi ilkeldir.

İKTİSADİ KALKINMA:

Adam başına düşen milli gelir arttıkça ve dengeli bir biçimde kişiler arasında dağıldıkça fertlerin yaşama seviyelerinde bir iyileşme göze çarparhayat standardı yükselirfertlerin tasarrufta bulunabilme imkanları çoğalırmilli gelirin gittikçe artan bir kısmını yatırımlara ayırmak mümkün hale gelirmilli gelirin daha büyük bir kısmının yatırımlara ayrılabilmesi sermaye birikiminin artması demektir.
Girişimciler yatırımlarını üretim hacmini arttırmak için yapacaklardırüretim artışlarının milli ve milletler arası piyasalarda sürümü sağlanmadıkça bunlar üretimlerini arttırmayacaklardır.Onun için milli üretimin artışı ekonomide mübadelenin genişlemesiekonominin şehir ve Pazar ekonomisine girmesi demektir.Ekonomide mübadelenin genişlemesi ekonominin milli bir bütünlüğe kavuşmasını sağlayacak ve milli ekonomi içinde birbiriyle rekabet halinde bulunan firmalar ürettikleri her malın birim itibariyle maliyetini düşürmeye çalışacaklardır.
Rekabet iç ve dış piyasalarda artacakişte bu durum firmaları yoğun üretim kanunundan yararlanmaya zorlayacakbunun sonunda da üretim birimlerinin organizasyonu değişecekboyutları büyüyecekiktisadi hayatta büyük işletme ve teşebbüsler yalnız insan gücüyle üretimde bulunmayacakları için milli ekonomi içindeki enerji tüketiminde deiktisadi kalkınma ile birlikte bir artış husule gelecekköylerdeki çiftçiler sanayileşmeye uygun olarak şehirlere akın edecek ve iktisadi kalkınmayı simgeleyen özellikler ortaya çıkacaktır.

İKTİSADİ KALKINMANIN EKONOMİK VE SOSYAL ENGELLERİ

İktisadi kalkınmayı engelleyen ekonomik ve sosyal engeller vardır.Bu engeller yüzünden az gelişmiş ekonomiler içinde bulundukları hareketsizlik ve durgunluktan kurtulamamaktadırlar.Bu ekonomilerin kalkınabilmesi için ilk kalkınma hızına kavuşturulmaları gerekir.
A)EKONOMİK ENGELLER:Az gelişmiş ekonomilerde sermaye yeter derecede birikmemiştir.İş gücü kalifiye değildirdoğal kaynaklar modern usullerle işletilmemektedirtasarruf yetersizdir.Kredi kurumları iyi organize edilememiştirbanka sistemi kötü kurulmuşturmali piyasalar etkin çalışmamaktadırulaştırma ve haberleşme hizmetleri gelişmemiştir.Bu sebeplerle az gelişmiş ekonomiler iktisaden kalkınmak için muhtaç oldukları büyük yatırımları yapamazlar.
B)SOSYAL ENGELLER:Az gelişmiş ekonomilerde sosyal alanda karşılaşılan engellerin en önemlileri fakir tabakanın çok kalabalıkzengin sınıfın azzengin tabaka ile fakir tabaka arasında irtibatın kesikorta sınıfın zayıfkamu idaresinin kötüehliyetsiz ve ekonomik idare anlayışından yoksun oluşudur.

İKTİSADİ KALKINMANIN BAŞLATILMASI

Az gelişmiş ekonomilerde devletin ilk yapacağı işler arasında iktisadi kalkınmaya mani olan ekonomik ve sosyal faktörleri
ortadan kaldırmak gelmektedir.Bu konuda ortaya atılmış iki görüş vardır.
1)DEVRİMCİLERu görüş genellikle komünistler tarafından benimsenmekte ve reformculuk bir hayaldireski düzen hiçbir zaman reformlarla değiştirilemez demektedirler.komünistlere göre reformla ancak eski düzenin ikinci derecedeki unsurları değiştirilebilir ve eski düzenin temeline dokunulamaz.
2)REFORMCULAR:Mevcut düzen yapılacak reformlarla değiştirilebilir köklü reformlar sayesinde mevcut düzendeki ekonomik ve sosyal kalkınma engellerinin ortadan kaldırılabileceği kabul edilmektedir.Sovyet Rusya ve Doğu Avrupa memleketlerindeki son gelişmelerde bu görüşü doğrulamaktadır.
Ekonomik alanda yapılacak reformların başında vergi reformu gelmektedir.Bu reform kalkınmayı sağlıklı ve güvenilir kaynaklarla finanse etmek bakımından zorunlu olduğu kadarsosyal alanda yapılması gereken reformları dolaylı bir şekilde gerçekleştirmek bakımından da önemlidir.
İkinci reform maliye ve kredi kurumlarının iktisadi kalkınmaya yardımcı hale getirilmesi mali piyasaların kurulupgeliştirilmesi ile ilgidir.
Ekonomiyi iktisadi kalkındırma engellerinden kurtarmakdaha hızlı bir iktisadi kalkındırmaya kavuşturmak üzere ekonomide sermaye birikiminiüretilmiş üretim araçları stokunu artırmak gerekmektedir.
Devletin ulaştırmahaberleşmedoğal kaynakları işletmesosyal sabit sermaye yatırımları yapmakilit endüstriler kurmaözel sektöre öncülük yapacak ekonomik teşebbüsler oluşturmaağır sanayie önem verme gibi çeşitli alanlarda sarf edeceği önemli gayretlerekonomik yapının süratle değişmesineüretim gücünün artmasına dolayısı ile iktisadi kalkınmanın hızlanmasına yardım eder.
Sosyal alanda yapılacak reformların başında toprak ve tarım reformu gelmektedir.Böylece topraksız çiftçi toprağa kavuşturularak tarımsal üretimin organizasyonu ve teknolojisi değiştirilerek modernleştirilir.
Sosyal alandaki ikinci reformorta sınıfın kuvvetlendirilmesidir.İktisadi kalkınma süratli ve sürekli bir ekonomik ve sosyal değişme demek olduğu için iktisadi kalkınmanın ekonomik ve sosyal çalkantılara yol açmaması kendi kendine yeten orta sınıfın kuvvetlendirilmesine ihtiyaç gösterir.
Üçüncü reformiktisadi kalkınma için ehliyetlietkin bir kamu yönetiminin kurulmasıdır.az gelişmiş ekonomiler kamu idarelerinisiyasisosyal ve ekonomik bir içeriğe kavuşturmak zorundadırlar.
İktisadi kalkınmada en önemlisi iktisadi kalkınmayı harekete geçirebilmek için başlangıçta büyük hacimde yatırımlar yapacaklar ve bu yatırımlar sayesinde ekonomilerini ilk kalkınma hızına kavuşturacaklardır.
Ayrıcasadece tarımsal yapılı bir ekonomi iktisaden kalkınamaz diyen Prof.Galraith iktisadi kalkınmanın sanayileşmek olduğunu belirtmiştir.Bir ekonomi sanayileşirken önceliği ağır endüstriye vermelidir.Çünküağır endüstri enerji tüketir doğal kaynakları işletirhammadde üretiminin artmasına neden olmaktadır.Bundan dolayı ağır endüstrinin iktisadi kalkınmanın motoru olduğundan bahsedilmektedir.

İKTİSADİ KALKINMANIN SÜRÜKLEYİCİ KUVVETLERİ

3 çeşit sürükleyici kuvvete ihtiyaç vardır.
A)İKTİSADİ KALKINMA FİKİRLERİ:Az gelişmiş ekonomiler modern tekniğe hakim olmak üzere eğitim ve öğretime önem vermelidirler.Bu ekonomilerin kalkınabilmeleri içindeğer yargılarının ve sosyal değerlerin iş adamları lehine değiştirilmesi gerekir.Ancak o zaman az gelişmiş ekonomiler doğal kaynaklarını işletirler.Bir memleketin iktisaden kalkınabilmesi için o memleketin üniversite profesörlerinin idarecilerininhukukçularınındin adamlarınınpolitikacılarının ve iş adamlarının kendi çıkarlarına ters düşse bile kalkınmayı arzulamaları gerekir.İktisadi kalkınma ortamının hazırlanması demek memlekette güven ve asayişin sağlanmasıinsanların yazılı ve sözlü bir sözleşme yapmadan sözlerine inanaraksorumluluk duyguları taşımaları gerekir.
B)TEKNOLOJİ:İktisadi kalkınmada esas olan modern bir teknolojiye sahip olmak değilmodern teknolojiyi kullanabilmektir.
C)NÜFUS:İktisadi kalkınma harekete geçtikten sonrabu kalkınmanın devamında nüfus sürükleyici bir kuvvet haline gelmektedir.Çünkünüfus bir yönüyle ekonomik Pazardiğer yönüyle iş gücüdür.2.dünya savaşından sonra hızlı kalkınan JaponyaİtalyaBatı Almanya gibi memleketlerde nüfusücretler genel seviyesinin düşük kalarakmüteşebbislerin kazançlarının artması ve müteşebbislerin kazançlarını yatırımlarına aktarabilmeleri bakımından önemli rol oynamışişgücüne artan talepücret farklarını azaltmışişçilerin kültür ve teknik bilgilerinin gerektiğinde hizmet içi eğitim sonunda gelişmesiüretimin yükselmesine sebep olarakreel gelirin artmasına neden olmuştur.

İKTİSADİ KALKINMADAN DOĞAN GÜÇLÜKLER

İktisadi kalkınma başlayınca bir takım engellerle karşılaşır.Fiziki kuvvetlerekonomik kuvvetlerkurumsalsosyal ve zihni kuvvetler şeklinde ortaya çıkar.İktisadi kalkınmanın devamlılık göstermesi ve geriye çevrilmesi mümkün olmayan bir harekete dönüştürülebilmesi için toplumun bütün kuvvetlerinin bu meydan okumaya elverişli bir biçimde cevap vermesi gerekir.Çeşitli toplumsal kuvvetlerin iktisadi kalkınmaya verdikleri cevap olumlu olmazsaiktisadi kalkınma kösteklenir.
İktisadi kalkınma bazen nüfusdoğal kaynaklarbelirli hizmet kollarındaki yetersizlikten ötürü frenlenir.Örneğin;faal nüfus azlığı tam çalışmaya mani olurulaştırma şebekesindeki yetersizlikler doğal kaynakların tam randımanla işletilmesine engel teşkil eder.

İKTİSADİ KALKINMA NASIL YÜRÜTÜLMELİ ?

Bir ekonominin kalkınmasında direksiyonda bulunan iktisat ve maliye politikasının yöneticileri iktisadi kalkınma faaliyetlerini bir plana bağlamalıdırlar.Planaraçları saptanan amaçlara göre örgütlerekonomik faaliyetlere rasyonellik getirirekonomik faaliyetler arasında koordinasyon sağlar ilerde ekonominin göstereceği gelişme hakkında bilgi verir.Bir iktisadi kalkınma planı her şeyden önce temel konular üzerine eğilmeliekonomik tıkanıklıkları nasıl gidereceğinisosyal ve ekonomik yapının ne şekilde değiştirileceğiniorta sınıfın iktisadi kalkınmadaki fonksiyonlarını ne biçimde yerine getireceğini belirtmeye çalışmalıdır.

İKTİSADİ KALKINMA KARŞIŞINDA AZ GELİŞMİŞ EKONOMİLERİN DURUMLARI

Dörtlü bir sınıflandırmaya tabi tutulmaktadır:
1. KALKINMA HIZLARI KORUNACAK AZ GELİŞMİŞ EKONOMİLERu ekonomilerde kişi başına düşen milli gelir azdırbilinen fakat işletilmeyen doğal kaynaklar mevcutturtarımsal ve sınai üretimde belirli bir artış vardır.(Arjantin Peru Meksika)Bu ülkelerde yeter derecede iç tasarruf vardırvergi yoluyla devlet yeter derecede kamu tasarrufu meydana getirebilmekteyabancı sermaye iktisadi kalkınmanın finansmanında küçümsenmeyecek rol oynamaktadır.İktisadi bakımdan bu memleketlerde iktisadi kalkınma planının görevleri tıkanıklıkları ortadan kaldırmakaçık ve gizli işsiz sayısını azaltmakiktisadi refahı daha geniş tabakalara yaymakiktisadi kalkınma hızını muhafaza etmektir.
2. KALKINMA HIZLARI HIZLANDIRILACAK AZ GELİŞMİŞ EKONOMİLERBurma Pakistan)Bu ekonomilerde adam başına düşen milli gelir düşük olupdoğal kaynaklar zannedildiği kadar çok değildir.Buna rağmen bu ekonomilerde kişi başına düşen milli gelir devamlı ve ağır olarak artmaktadır.Bu yüzden ekonomilerde kalkınma hızının korunması değilartırılması gerekmektedir.
3. KALKINMA HIZINA KAVUŞTURULMASI GEREKEN EKONOMİLERu ekonomiler doğal kaynaklar yönünden zengin olupuzun süre devamlı bir durgunluk içinde kalmışlardır.(Endonezya)Kişi başına düşen milli gelirHindistan Pakistan ve Çindekinden daha fazladır.Bu ekonomiler kalkınma hızlarını muhafaza etmek değilsüratlendirmek meselesiyle karşı karşıya bulunmaktadırlar.
4. ÜRETİM TEKNOLOJİSİNİN MODERNLEŞMESİ GEREKEN EKONOMİLERu ekonomiler durgundurlaradam başına düşen milli geliruzun süre 100 dolar altında kalmıştır.Doğal kaynakları bakımından fakirdirler.(Yemen)Bu ekonomilerin kalkınması ancak bugünkü üretim teknolojisinin modernleşmesi ile mümkündür.

İKTİSADİ KALKINMA HIZINI SINIRLAYAN KONULAR

İktisadi kalkınma hızını sınırlayan 4 temel etken vardır:
1. Plancıların ilk ¤¤¤¤i ekonomik kaynakları ve ekonomiyi ileriye götürecekişletmelerde uygulanacak yeni teknikleri tespit etmektir.Uygulamada az gelişmiş bir ekonominin kalkınma hızı tarım sektörünün durumuna bağlıdır.Afrika ve Asya ülkelerinde tarım sektörü G.S.M.H. nın %50 sini teşkil etmektedir.Hızlı kalkınma hayalleri imalat sektörü üzerinde toplanır.Halbuki bu sektörün boyutları o derece küçüktür ki olağanüstü bir hızla gelişse bile ekonominin genel büyüme hızı içinde etkisi küçük kalır.
2. Az gelişmiş ekonomilerde yüksek bir kalkınma hızını engelleyen 2.etken nitelikli işgücü açığıdır.Sanayi sektörünün nitelikli ustalarakalfalara çıraklara ihtiyacı vardır.Bu sorunların uzun dönemde çözülmesi orta ve yüksek öğretime önem vermek suretiyle olur.İnşaat sektöründe genellikle nitelikli işgücü kıtlığıyla karşılaşılır.Halbuki işçilerin çoğu cahildir.
3. Ülkelerin çoğu sanayileşmelerine hafif endüstriye yatırım yaparak başlamaktadır.Bunun sebebi ağır endüstri yatırımlarının ileri bilgiye ihtiyaç göstermesikurulacak işletmelerin ekonomik olabilmek için belirli ölçeklerin altına inememeleridir.
4. Kalkınma hızını sınırlayan 4.etken finansman sorunudur.İktisadi kalkınma kamu hizmetlerinin geliştirilmesi ve sermaye teşekkülüne büyük fonlar ayrılmasını gerektirir.Araştırma ve geliştirme hizmetleriyolların bakım ve onarımıtarıma teknik yardımmilli eğitim ve sağlık hizmetleri ve sosyal güvenliğe tahsis edilecek fonlar göz önünde tutulmasa bile G.S.M.H. nın % 10 undan daha aşağı düzeyde fon ayrılmamasını icap ettirir.

FİNANSMAN İHTİYACININ TESPİTİ


İktisadi kalkınma planında yatırım ihtiyacının tespitinde kullanılan 2 unsur vardır.Bunlardan birincisi gayri safi kalkınma hızını sermaye hasıla katsayısıyla çarpma usulüdür.
Bu usule göreeğer bir ekonomide gayri safi kalkınma hızı %7sermaye hasıla katsayısı 3 isebu ekonominin G.S.M.H. nın % 21 oranında bir yatırım yapması gerekir.Türkiye’nin 1.beş yıllık kalkınma planının finansman ihtiyacı bu usulle hesaplanmış ve sermaye hasıla katsayısı 2.6 olarak kabul edilmiştir.Bu durumda G.S.M.H. sının ortalama % 18 i oranında yatırım yapması gerekirdi.
Kalkınma planında ki yatırımların bu oran dağılımı kalkınma planından kalkınma planına memleketten memlekete değişebilir.
Mal üretim sektörü marjinal sermaye hasıla katsayısıüretimde kullanılan teknolojiye ve sektörün durumuna bağlıdır.üretimin ağır endüstriye veya hafif endüstriye bağlı olması marjinal sermaye hasıla katsayısını etkiler.Tarım sektöründe kalkınmanın sulamaya veya toprak ıslahına dayanması ile gübre kullanımına veya sebze dikimine ve meyve ağaçları dikimine daha karlı tarım faaliyetlerine dayanması hallerinde marjinal sermaye hasıla katsayısı birbirinden farklıdır.Marjinal sermaye hasıla katsayısı diğer yandan ekonomide yapılmakta olan yatırımların hızına bağlıdır.
Marjinal sermaye hasıla katsayısı nüfus artışlarından doğan istihdam sorununun ne şekilde çözüldüğü ile de ilgilidir.Eğer bir memlekette yeterli miktarda ekilip biçilebilen toprak varsa sermaye hasıla katsayısı artmaksızın üretim artabilir.Çünkükırsal bölgelerde üretimde kullanılan üretim araçları ile bu bölgelerde ki konutlar basittirsermaye yoğun değildir.
İkinci usulde yatırımdolayısıyla finansman ihtiyacı işe yerleştirilecek işgücü sayısı ile hesaplanır.Bu usulün esası;iktisadi kalkınma planı her sene bütün sektörlerdetarımsanayi3.sektör gibiistihdam hacminde meydana gelecek artışları gösterir.Zamanımızda herhangi bir sektörde bir kişiye iş temin edebilmek için yapılması gereken yatırım miktarı bilindiğindenher sektörde meydana getirilecek iş sahası bilinince sektörün yatırım ihtiyacıbasit bir çarpım işlemi olmaktadır.Aynı işlem bütün sektörler için tekrarlanır ve bütün sektörlerin yatırım ihtiyacı toplanırsa elde edilecek sonuç yapılması gereken yatırım miktarı olacaktır.
Türkiye’de 1.beş yıllık plan hazırlanırkenyatırım ihtiyacı sermaye hasıla katsayısı usulüyle hesaplanmıştır.Sermaye hasıla katsayısı metodunu yatırım ihtiyacı tespitinde kullanırken belirli noktalara dikkat etmek gerekir.Bunlar:
• Sermaye hasıla katsayısı hesaplanırken geçmiş dönemlerde yapılmış bir çok yatırımların projeleri yeniden incelenecekbu yatırımların milli gelirde meydana getirdiği artışlar sermaye hasıla katsayısının hesaplanmasında hareket noktası olarak alınacaktır.
• Ekonominin içinde bulunduğu konjonktüre bakılmalıdır.İktisadi refah ve tam çalışma devrelerinde sermaye hasıla katsayıları yükseknoksan istihdam ve durgunluk dönemlerinde sermaye hasıla katsayıları düşüktür.Ekonomide istihdam ve kapasite durumları göze alınmadan hesaplanmış sermaye hasıla katsayıları bizi planın finansmanı bakımından hatalı sonuçlara ulaştırabilir.
• Genellikle uzun süren savaş dönemlerindenüfus piramidinde küçük ve yaşlılar büyük yer tutarlar.Faal nüfus yaşları arasında bulunan insanların nitelikleride finansman ihtiyacının hesaplanmasında son derce önemlidir.
• Hava şartlarıticaret hadleritarımın geliştirilebilmesi gibi diğer şartlarda sermaye hasıla katsayısının hesaplanmasında son derece önemlidir.Tarımın en fazla modernleştirildiği ekonomilerde bile üretim üzerindeki hav şartlarının rolünü inkar etmemek gerekir.

FİNANSMAN İHTİYACININ KARŞILANMASINDA HAKİM OLMASI GEREKEN PRENSİPLER
Kalkınmanın finansmanını belirli prensiplere bağlamak gerekir.Genellikle az gelişmiş ekonomilerin kalkınma planları şu prensipleri kabul eder:
• ENFLASYONSUZ FİNANSMAN:Az gelişmiş ekonomilerde enflasyonist eğilim mevcuttur.Az gelişmiş ekonomiler yatırımlarını emisyonla finanse etmemelidir.Bu nedenle kamu sektöründe genel denge kurulmalıkamu kesiminde finansman ve borçlanma gereği ile karşılaşılmamalıdır.
• FİZİKİ DENGE:Yapılacak yatırımlar ekonomide toplam arz toplam talep dengesini kuracakekonomide fazla ve noksan kapasite yaratmayacakyani tıkanıklıklara meydan vermeyecek biçimde yapılmalıdır.Türkiye’de bu konular olması gerektiği gibi değildir.Çok yatırım projesi uygulamaya alınmaktayatırımlar zamanında bitirilememektedir.
• PARASAL DENGE:Ekonomide kamu sektörü ile ilgili harcamaların mali bakımdan sağlam kamu gelirleriyle finanse edilmesi gerekir.
İşte bu prensiplere uyulursa ekonomi istikrar içinde kalkınma sürecine girebilir.

TARIM SEKTÖRÜNÜN İKTİSADİ KALKINMADAKİ FONKSİYONLARI VE İKTİSADİ KALKINMANIN FİNANSMANINDAKİ YERİ

Tarım sektöründe kaydedilen gelişme batı Avrupa ekonomilerinde yapılan toprak reformuyla başlamış ve ilkin ekstantif tarımsonra modern tarım ve makineleşmiş tarım şeklinde kendini göstermiştir.
Az gelişmiş ekonomilerde tarım sektörünün önemi milli gelirin toplamında tarım sektörünün büyüklüğünden ve faal nüfusun büyük çoğunluğunun tarım sektöründe çalışmasından ve yaşamasından ileri gelir.Az gelişmiş ekonomiler iktisadi kalkınmalarını dengeli bir şekilde yürütebilmek için sanayileşmelerine paralel olarak tarım sektörünü de geliştirmek zorundadırlar.
Dengeli kalkınmada tarım sektörünün üzerine düşen fonksiyonlar:
• Tarım sektörünün şehirlerde yaşayan insanların gıda maddeleri ihtiyacıylaendüstrinin hammadde ihtiyacını karşılama fonksiyonu
• Tarım sektörünün milli geliri arttırma ve ihracatı geliştirme fonksiyonu
• Tarım sektörünün kurulacak sanayi sektörünün piyasasını oluşturması fonksiyonu
• Tarım sektörünün kalkınmanın finansmanını sağlama fonksiyonu

TÜRKİYE’NİN DURUMU:Türkiye’de tarım sektörü G.S.M.H.içinde yaklaşık olarak %15 oranında bir paya sahiptir.Türkiye ihracatının %10 undan daha azını tarım ürünleri oluşturmaktafaal nüfusun%45 ine yakın bir kısmın tarım sektöründe çalışmaktadır.
Türkiye yakın zamana kadar kendi kendine yeten bir ülkeydişimdi kendi kendine yetmemektedir.üstelik Türkiye’nin coğrafik konumu ihracat pazarlarına uygun bir yerdedir.Bu nedenleTürkiye’nin dünya ticaretinde talebi artanfiyatları kararlılık gösteren ve uzun dönemde ticaret hadleri yükselen tarım ürünlerinin üretiminin arttırılmasına ağırlık ve önem verilmesi bir zorunluluktur.
Az gelişmiş memleketlerde biri tasarruf açığı diğeri döviz açığı olmak üzere iki önemli açık vardır.Gelişen ekonomilerde tasarruf açığını kapamak tarım sektörünün geleneksel bir fonksiyonu olmuştur.

DIŞ TİCARETİN İKTİSADİ KAKINMANIN FİNANSMANINDAKİ ROLÜ

Dış ticaretin iktisadi kalkınmanın finansmanında büyük bir önemi vardır.Çünkü az gelişmiş ekonomilerde ticaret ve ödemeler bilançoları devamlı olarak açık gösterir.İhracat sektörünün diğer sektörlere dayanmaksızın göreli bir gelişme serbestisi vardır.
Gelişmiş ve az gelişmiş ekonomilerin ithalat ve ihracat yapısı birbirinden farklıdır.Az gelişmiş ekonomilerde ithalat dayanıklı üretim malları ile yatırım mallarından ve gıda maddelerinden oluşur.Buna mukabil az gelişmiş ekonomilerin ihracatı hammadde ve gıda maddelerinden meydana gelir.Az gelişmiş ekonomilerde ihracatın %90 undan fazlasını sınai hammadde ile gıda maddeleri teşkil eder.
Az gelişmiş ekonomiler ithalatta bulunabilmek için ihraç etmekkalkınmış ekonomiler ise ihracat yapabilmek için ithal etmek zorundadır.
Milletler arası alınması istenen tedbirler başlıca aşağıda belirtilen noktalar etrafında toplanmaktadır:
• Kalkınmış ekonomilerde devamlı olarak tam çalışmanın sağlanması ve böylece az gelişmiş ekonomilerin ihracatlarını gelişmesi
• Az gelişmiş ekonomilerin ithalatı kolaylaştırmak üzerekalkınmış ekonomilerin kendi ihracatçılarına ihracat kredileri vermeleri
• Kalkınmış ekonomileri alacakları tedbirlerle sanayilerini yeniden düzenleyerek az gelişmiş ekonomilerce yapılacak sınai mamuller ve yarı mamuller ihracatını kolaylaştırmaları
• Buğdayşekerkalay gibi ihracat maddeleri üzerinde yapılan milletler arası emtia anlaşmalarını daha yaygın hale getirilmesi
• Az gelişmiş ekonomilerin ihraç ettikleri malların fazla mahsul yıllarında asgari bir fiyat üzerinden satın alınması ve stoklan ması ve finansmanının milletler arası mali bir kaynakça sağlanması
Ticaret hadlerinin azgelişmiş memleketler aleyhine dönmesinden ötürü bu ekonomiler (1953-1963)yılları arasında kalkınmış ekonomilerden sağladıkları dış yatırımlardan daha fazla döviz kaybına uğramışlardır.Ticaret hadleri (1970-1973)yılları arasında az gelişmiş memleketler lehine dönmüştür.

TÜRKİYE’NİN DURUMU:Türkiye için temel sorun ihracatın ithalatı karşılama oranının düşüklüğü ve ihracatla ithalat arasındaki farkı görünmeyen kalemlerin kapamada yetersiz kalmasıdır.Bu nedenleTürkiye ihracatta atılım yapmak zorundadırbu amaçla ekonomide kaynak kullanımını ihracata yönelik olarak değiştirmelidir.
Türkiye tarımsal üretiminidünya ticaretinde talebi artan ve dünya ticaretinde talebi kararlılık gösteren ürünler lehine arttırmalı ve ihraç edilebilir bir fazla yaratmalıdır.
Tasarruf olmadan yatırım yapılmadığıdövizsiz ithal malı ithal edilmediği hususlarının iyice kavranmasıtasarrufun mali istikrardandövizinde ihraç edilebilir bir fazlanın yaratılması gereğinden geçtiğinin bilinmesi lazımdır.İthalatı teşvik eden ve ihracatı cezalandıran sabit kur sistemi uygulanmamalıdır.
İhracatın terkibinde sınai ürünlerin payı %90 civarındadır.
Başlangıçtaki olumlu gelişmelere rağmen Türkiye’de ihracat yıllık program hedeflerinin gerisinde kalmakta ve ihracatın ithalatı karşılama oranı düşmektedir.Bu durumun meydana gelmesinde ekonomideki yüksek enflasyon hızı ile döviz kurlarına ve faiz hadlerine yapılan olumsuz devlet müdahalelerinin rolü olduğunu kabul etmek gerekir.İmalat sektöründeki büyüme yavaşlamış ve hatta durmuştur.Türkiye bu konulardaki bilgi ve tecrübe noksanını giderdikçe ekonomisindeki sanayileşme hızı artarakihracatta göstereceği başarı işsizlik sorununa da çözüm getirecektir.