Günlük ritim

**O'NEAL** · 15-11-2007, 21:25

A) Günlük Ritim

İnsanların tüm fizyolojik fonksiyonları

günün 24 saati boyunca ritmik değişiklikler gösterirler. Günlük ritim (Circadian Rythm) olarak bilinen fonksiyonel aktivite değişikliklerine göre

sabah saat 04:00 civarında; vücut ısısı

merkezi sinir sisteminin uyanıklığı

hormon salgıları ve benzeri beden fonksiyonları en düşük düzeylerine inerler. Bu saatlerden itibaren

bütün fonksiyonel aktivitelerdeki artış akşam saatlerine kadar devam eder. Akşam 20:00 civarında en yüksek düzeyine erişen bu fonksiyonlarda bir düşüş başlar ve fonksiyonlar yeniden en düşük düzeylerine erişirler. Akşam saatlerinde

günlük ritim düşüşü başlığında giderek artan bir uyku gereksinimi ortaya çıkar ve gece saatlerinde insan bedeni iyi bir uyku ile dinlendirilmelidir. Günlük ritmi en iyi temsil eden değişiklik metabolizmada ve buna bağlı olarak beden iç ısında görülür. Nitekim

beden iç ısısı en düşük düzeyinden başlayarak 2

5 0C kadar yükselir.

Gece Çalışmalarının Etkisi

Gece vardiyası olarak bilinen

gece çalışmalarında insan bedeninin biyolojik ritmi zorlanır ve zorunlu olarak birtakım değişiklikler geçirir. Bu değişiklikler

her insanda farklı sürelerde gerçekleşir. Gündüz vardiyasından geceye yada gece vardiyasından gündüze geçen işgörenlerde

yeterli bir günlük ritim uyumu yaklaşık 4-5 günde oluşur. Bazı işgörenlerde bu değişiklik daha uzun sürer ve ağır bir uyum stresi içinde kalırlar. Genelde

gece vardiyasından gündüze geçiş daha kolaydır. Uyumsuzluk gösteren işgörenlerin en önemli sorunu uyku saatlerindeki değişmedir. Gece uyumayan bu insanlar

gündüzleri de eski alışkanlıkları ile uyanık kalırlar yada düzensiz bir şekilde uyuyarak

gerektiği kadar dinlenemezler. Bu nedenle de iş verimleri de düşüktür. Verim düşüklülüğü bir vardiyadan diğerine geçiş ve uyum süreleri içinde daha da belirgindir. Ayrıca

yedi günü aşan gece vardiyalarından gündüze geçişte de önemli uyum zorlukları ortaya çıktığı saptanmıştır. Bu nedenle

gece vardiyalarının gerek mesai saatleri ve gerekse gün sayısı açısından kısa tutulması önerilir.
İnsanların günlük ritmi konusunda yapılan çalışmalarda

aşağıdaki bulgular ilgi çekmiştir.

Devamlı gece vardiyalarında ilk dört hafta içinde verim gündüz vardiyasındaki verimin çok altındadır.
Bir gece vardiyasını izleyen gündüz vardiyalarında işgörenlerin göreve gelmedikleri gün sayısı oldukça yüksektir.
İki haftalık gece vardiyalarında işe gelmeme olayları ikinci hafta giderek artmaktadır.
Gece vardiyası uygulamalarının süresi arttıkça işe gelmeme olaylarında bir azalma görülmeye başlar. Örneğin dört haftalık gece vardiyalarında devamsızlık iki haftalık vardiyalardan daha düşük orandadır.
Günlük ritim uyumu aktif iş şekillerinde daha çabuk oluşmaktadır.
Bir hafta süreli gece vardiyalarında sabah saat 04:00 saatlerindeki işlem hataları gündüz vardiyalarına nazaran yüzde 100 daha fazla bulunmuştur.

Vardiya Seçenekleri

Vardiya çalışmalarına gereksinim duyulan işletmelerde

ne tip bir vardiya sisteminin seçileceğine karar verirken; biyolojik

teknik ve sosyal kriterler kullanılmaktadır. Bu konuda yapılan gözlemlerin sonuçları vardiya seçiminde yol gösterici olabilmektedir.

Biyolojik kriterlere göre vardiyalar iki yada üç gün gibi kısa süreli yada en az dört hafta gibi uzun süreli olarak planlanmalıdır.
Teknolojik yaklaşımlarda her işletmenin kendi gereksinimleri ve zorunlulukları dikkate alınmalıdır.
Sosyal gereksinimler kriterine göre vardiyalar işgörenlerin sosyal yaşantısını tedirgin etmeyecek şekilde kısa süreli yada kişinin içinde bulunduğu toplumun yerleşik kurallarına en uygun bir zamanlama olarak düşünülmelidir.
Kısa yada uzun vardiyalarda biyolojik ritim etkisi hafta sonlarında bozulur. Uzun süreli vardiya sistemlerinde bu etki daha az bahsedilir.

Endüstrilerin çoğunda önerilen vardiya sistemleri genellikle

değişen ekiplerin çeşitli vardiyalarda çalışma günlerini en aza indirmeyi amaçlar. İler endüstrilerde geliştirilen vardiya sistemleri Tablo-1 de gösterilmektedir.

Tablo-1 Devamlı Değişen Vardiyalarda

Günler ve Ekipler
Pazar
Pazartesi
Salı
Çarşamba
Perşembe
Cuma
Cumartesi
Pazar
Pazartesi
Salı

Vardiya Saatleri

24 haftalık bir süre içinde dinlenme saatleri

0 = Dinlenme
2-2-2 sisteminde 21 defa 48 saat ve toplam 1008 saat

1 = 06:00 - 14::00
2-2-3 sisteminde 12 defa 48 saat

2 = 14:00 - 22:00

6 defa 72 saat ve toplam 1008 saat

3 = 22:00 - 16:00
2-3 sisteminde 16 defa 72 saat

8 defa 48 saat

8 defa 24 saat ve toplam 1728 saat

Devamlı vardiya sistemi ile çalışılan işletmelerde genellikle 2-2-3 sistemi tercih edilir. Bu sistemde her dört haftada bir 72 saatlik uzun dinlenme arasına rastlanmaktadır. Bu sistemin uygulandığı yerlerde

işçilerin genel sağlığında olumlu gelişmeler gözlemlenmiştir.
Gece vardiyası çalışmalarının insan organizmasına getirdiği yük ve ritim değişikliği sürecinde verim düşüklükleri gibi nedenlerle

vardiya sistemlerinin zorunlu olduğu işletmelerde bu çalışmaların yakından denetimi önerilmektedir. Özellikle yönetici kadrolarının

vardiya çalışanları ile birlikte olmaları ve onların bu zorunlu çalışmalarını paylaşarak

aynı özveriyi benimsemiş olmaları

işgörenlerin iş hevesini arttırarak verimliliği yükseltir.
Şüphesiz gece çalışanlara; ulaşım kolaylıkları

dinlenme aralarında sıcak servis ve kantin kolaylıkları gibi destek hizmetleri vermek de yararlı olacaktır.

B) Yorgunluk

Yorgunluk

belirli bir işi yada işlemi yapan insanın

fizyolojik nedenlerle

söz konusu iş daha fazla devam ettiremeyeceği ve psiko-somatik tükenme noktasına gelmesi şeklinde tarif edilebilir. Yorgunluk bazen

ölçülebilir ve görünür düzeylerde oluşur. Yorulan insanın iş gücü ve verimliliği düşer. Yorgunluk belirtilerinin ortaya çıkması için insanın çok ağır fiziksel işler yapması da gerekmeyebilir. Bazen insanın kendisini yorgun hisseder ve bir tür isteksizlik ve bezginlik şeklinde belirtiler gösterir. Bu nedenle

ergonomik yaklaşımlarda fizyolojik ve psikolojik yorgunluk hallerinden söz edilir.
Fizyolojik yorgunluk

kaslarda enerji metabolizmasının yavaşlaması ve yorgunluk kalıtıntılarının kas hücresi içinde birikmesi şeklinde oluşur. Çalışan kaslara kan gelmesini engelleyecek bir şekilde turnike kullandığında

çalışma devam ederken önce bu bölgede bir şişme

sertleşme ve ağrı ortaya çıkar. Kas etkinliği de giderek kaybolur. Aynı olay

ağır fiziksel işlerde

hücre içinde yorgunluk maddelerinin toplanması ve kas hücrelerinin şişmesi sonucu

aradaki kılcal damarları sıkıştırarak kılcal damar dolaşımını engellemesinde de görülür. Bunun sonucunda

kas hücrelerinde oksijen açığı meydana gelir ve hücre içi biyokimyasal enerji oluşumunu aksatır. Hücre içindeki bütün anerobik enerji kaynakları kullanıldıktan sonra artık kas hücresi işleyemez hale gelir.
Kas çalışması maksimum performans kapasitesinin altında bir iş yükü ile yapılıyorsa ve her uygulama ardından yeterli ölçüde dinlenme fırsatı da varsa

yorgunluk gecikir yada hiç oluşmaz. Fiziksel işin etkisi önemlidir. Kasların maksimum güç ve kapasitesine yaklaştıkça

fiziksel iş yükünün yorgunluk etkiside artar. Hafif iş yükü ile yapılan çalışmalar yorgunluk oluşturmadan uzun süre devam ettirilebilir. Bu tür çalışmalar

ağır fiziksel yük ve dinlenme araları ile çalışmaktan daha verimlidir. Ağır fiziksel işlerde yorgunluk hali görüldüğünde

iş yükünü düşürmek

işgörenlerin giderek dinlenmesine olanak sağlar. Bu arada

kaslar az sayıda kasılma ve iş görme hareketi sonrası dinlemeye alınırsa kolayca dinlenirler. Çok tekrarlı hareketlerden sonra dinlenme süresi önemli ölçülerde artar. Örneğin

belirli bir iş yükü ile 30 tekrarlı hareketten sonra yarım saatte dinlenebilen bir kas grubu

aynı iş yükü ile 60 kasılma yapmaya zorlanırsa ancak iki saatte dinlenebilir.
Yorgunluk araştırmalarında

ergonomik testler sırasında deneklere

fiziksel iş yükünün azaltıldığı söylenirse (iş yükünü sabit tutarak)

gerçekten iş yükü azaltılmış gibi bir etki yaptığı saptanmıştır. Bu basit bulgu

yorgunluğun bir de psikolojik yönünün bulunduğunu göstermektedir.
Psikolojik yorgunluk bir tür kişilik özelliği gibi görünmektedir. Bezginlik şeklinde ifade edebileceğimiz bu tür bir yorgunluk

farklı düzeylerde olabildiği gibi

şahısların genel ruhsal haline göre de değişik özellikler gösterir. Psikolojik yorgunluk konusunda çarpıcı bir örnek

sportif bir yarışma sonunda galip gelen tarafın oyuncuları ile kaybeden tarafın oyuncuları arasında gözlemlenebilmektedir. Galip gelen ekip canlı

neşeli ve hareketli olduğu halde

aynı boyutlarda bir mücadele yapmış olan diğer takımın oyuncuları

yorgun bitkin ve bezgin görünürler. Psikolojik yorgunluk aslında kişinin moral gücüne de bağlıdır. Ayrıca her insan psikolojik yorgunluğunu farklı ölçülerde ortaya koymaktadır. Genelde psikolojik yorgunluk

fizyolojik yorgunluk gibi kolayca fark edilmez. Aşırı duyarlılık

içine dönük davranışlar

hatalara karşı aşırı duyarlılık ve reaksiyon erken acıkma

iş çevresinden şikayetlerin artması

gereksiz sızlanmalar ve genel bir mutsuzluk hali

psikolojik yorgunluğun belirtileri olabilmektedir. En önemlisi de

psikolojik yorgunluğun aynen fizyolojik yorgunluk gibi iş gücü kayıplarına neden olmasıdır (Şekil 1).

Besleneme yetersizliği
Genel
Oksijen yetersizliği
Fizyolojik
Kas ve Bağ zorlanması
Yerel
Yetersiz kan dolaşımı İşgücü ve
Performans
Can sıkıntısı Kayıpları
İş Hevesi ile İlgili
İçe dönüklük
Psikolojik
Gözlem hataları
Bilgi Alma ve İşlem
Bellek hataları

Şekil-1. Yorgunluk olayında neden / sonuç ilişkisi (Dünya Sağlık Örgütü)

Yorgunluğun incelenmesinde

belli bir iş ritmi ve verimi ile çalışırken oluşmaya başlayan imalat hataları

iş ritmi düzensizlikleri ve iş gecikmeleri gibi faktörler dikkate alınır. Aslında psikolojik yorgunluğun değerlendirilmesi oldukça güçtür. Çeşitli araştırmalarda; matematik muhakeme

kavrama karar verme yeteneği

reaksiyon zamanı ve el becerisi gibi değişik test yaklaşımları kullanılır. Bu testler genellikle

belli bir iş yükü ile çalışma ardından

hafif fakat aşırı dikkat isteyen işlerde ve uykusuzluk halinde çalışma gibi özel durumlarda kullanılarak duyarlılık açısından inceleme yaparlar.

Konu Seçenekleri
Yazdırılabilir Sümü Göster Sayfayı E-Mail'le gönder
Modları Göster
Normal Mod Ağaç Modununa Geç Otomatik Konu Moduna Geç

Okuduğunuz Konuya Benzer Konular
Konu	Konuyu Açan	Forum	Cevaplar	Son Mesaj
CiMRiNiN GüNLüĞü:)	GüĹümsé	Hikayeler	24	25-06-2008 12:34
sevgili günlük :)	gladyatör37	Komik ve Geyik	3	23-01-2008 22:10
Sevgili günlük, Bu sabah Hürriyet´in Kelebek ekinde sigarayı bırakmanın vücuda yaptığ	●Maѕuм Güηah●	Çöp Forum	3	07-04-2007 18:46
Sevgili Günlük Diyaloglari	ßy_ß@Tu	Komik ve Geyik	0	16-01-2007 16:20
tiryakinin günlügü*****************	bluemanone	Çöp Forum	1	06-11-2006 22:21

15-11-2007, 21:25	#1 (permalink)
O'NEAL	Günlük ritim A) Günlük Ritim İnsanların tüm fizyolojik fonksiyonları günün 24 saati boyunca ritmik değişiklikler gösterirler. Günlük ritim (Circadian Rythm) olarak bilinen fonksiyonel aktivite değişikliklerine göre sabah saat 04:00 civarında; vücut ısısı merkezi sinir sisteminin uyanıklığı hormon salgıları ve benzeri beden fonksiyonları en düşük düzeylerine inerler. Bu saatlerden itibaren bütün fonksiyonel aktivitelerdeki artış akşam saatlerine kadar devam eder. Akşam 20:00 civarında en yüksek düzeyine erişen bu fonksiyonlarda bir düşüş başlar ve fonksiyonlar yeniden en düşük düzeylerine erişirler. Akşam saatlerinde günlük ritim düşüşü başlığında giderek artan bir uyku gereksinimi ortaya çıkar ve gece saatlerinde insan bedeni iyi bir uyku ile dinlendirilmelidir. Günlük ritmi en iyi temsil eden değişiklik metabolizmada ve buna bağlı olarak beden iç ısında görülür. Nitekim beden iç ısısı en düşük düzeyinden başlayarak 25 0C kadar yükselir. Gece Çalışmalarının Etkisi Gece vardiyası olarak bilinen gece çalışmalarında insan bedeninin biyolojik ritmi zorlanır ve zorunlu olarak birtakım değişiklikler geçirir. Bu değişiklikler her insanda farklı sürelerde gerçekleşir. Gündüz vardiyasından geceye yada gece vardiyasından gündüze geçen işgörenlerde yeterli bir günlük ritim uyumu yaklaşık 4-5 günde oluşur. Bazı işgörenlerde bu değişiklik daha uzun sürer ve ağır bir uyum stresi içinde kalırlar. Genelde gece vardiyasından gündüze geçiş daha kolaydır. Uyumsuzluk gösteren işgörenlerin en önemli sorunu uyku saatlerindeki değişmedir. Gece uyumayan bu insanlar gündüzleri de eski alışkanlıkları ile uyanık kalırlar yada düzensiz bir şekilde uyuyarak gerektiği kadar dinlenemezler. Bu nedenle de iş verimleri de düşüktür. Verim düşüklülüğü bir vardiyadan diğerine geçiş ve uyum süreleri içinde daha da belirgindir. Ayrıca yedi günü aşan gece vardiyalarından gündüze geçişte de önemli uyum zorlukları ortaya çıktığı saptanmıştır. Bu nedenle gece vardiyalarının gerek mesai saatleri ve gerekse gün sayısı açısından kısa tutulması önerilir. İnsanların günlük ritmi konusunda yapılan çalışmalarda aşağıdaki bulgular ilgi çekmiştir. Devamlı gece vardiyalarında ilk dört hafta içinde verim gündüz vardiyasındaki verimin çok altındadır. Bir gece vardiyasını izleyen gündüz vardiyalarında işgörenlerin göreve gelmedikleri gün sayısı oldukça yüksektir. İki haftalık gece vardiyalarında işe gelmeme olayları ikinci hafta giderek artmaktadır. Gece vardiyası uygulamalarının süresi arttıkça işe gelmeme olaylarında bir azalma görülmeye başlar. Örneğin dört haftalık gece vardiyalarında devamsızlık iki haftalık vardiyalardan daha düşük orandadır. Günlük ritim uyumu aktif iş şekillerinde daha çabuk oluşmaktadır. Bir hafta süreli gece vardiyalarında sabah saat 04:00 saatlerindeki işlem hataları gündüz vardiyalarına nazaran yüzde 100 daha fazla bulunmuştur. Vardiya Seçenekleri Vardiya çalışmalarına gereksinim duyulan işletmelerde ne tip bir vardiya sisteminin seçileceğine karar verirken; biyolojik teknik ve sosyal kriterler kullanılmaktadır. Bu konuda yapılan gözlemlerin sonuçları vardiya seçiminde yol gösterici olabilmektedir. Biyolojik kriterlere göre vardiyalar iki yada üç gün gibi kısa süreli yada en az dört hafta gibi uzun süreli olarak planlanmalıdır. Teknolojik yaklaşımlarda her işletmenin kendi gereksinimleri ve zorunlulukları dikkate alınmalıdır. Sosyal gereksinimler kriterine göre vardiyalar işgörenlerin sosyal yaşantısını tedirgin etmeyecek şekilde kısa süreli yada kişinin içinde bulunduğu toplumun yerleşik kurallarına en uygun bir zamanlama olarak düşünülmelidir. Kısa yada uzun vardiyalarda biyolojik ritim etkisi hafta sonlarında bozulur. Uzun süreli vardiya sistemlerinde bu etki daha az bahsedilir. Endüstrilerin çoğunda önerilen vardiya sistemleri genellikle değişen ekiplerin çeşitli vardiyalarda çalışma günlerini en aza indirmeyi amaçlar. İler endüstrilerde geliştirilen vardiya sistemleri Tablo-1 de gösterilmektedir. Tablo-1 Devamlı Değişen Vardiyalarda Günler ve Ekipler Pazar Pazartesi Salı Çarşamba Perşembe Cuma Cumartesi Pazar Pazartesi Salı Vardiya Saatleri 24 haftalık bir süre içinde dinlenme saatleri 0 = Dinlenme 2-2-2 sisteminde 21 defa 48 saat ve toplam 1008 saat 1 = 06:00 - 14::00 2-2-3 sisteminde 12 defa 48 saat 2 = 14:00 - 22:00 6 defa 72 saat ve toplam 1008 saat 3 = 22:00 - 16:00 2-3 sisteminde 16 defa 72 saat 8 defa 48 saat 8 defa 24 saat ve toplam 1728 saat Devamlı vardiya sistemi ile çalışılan işletmelerde genellikle 2-2-3 sistemi tercih edilir. Bu sistemde her dört haftada bir 72 saatlik uzun dinlenme arasına rastlanmaktadır. Bu sistemin uygulandığı yerlerde işçilerin genel sağlığında olumlu gelişmeler gözlemlenmiştir. Gece vardiyası çalışmalarının insan organizmasına getirdiği yük ve ritim değişikliği sürecinde verim düşüklükleri gibi nedenlerle vardiya sistemlerinin zorunlu olduğu işletmelerde bu çalışmaların yakından denetimi önerilmektedir. Özellikle yönetici kadrolarının vardiya çalışanları ile birlikte olmaları ve onların bu zorunlu çalışmalarını paylaşarak aynı özveriyi benimsemiş olmaları işgörenlerin iş hevesini arttırarak verimliliği yükseltir. Şüphesiz gece çalışanlara; ulaşım kolaylıkları dinlenme aralarında sıcak servis ve kantin kolaylıkları gibi destek hizmetleri vermek de yararlı olacaktır. B) Yorgunluk Yorgunluk belirli bir işi yada işlemi yapan insanın fizyolojik nedenlerle söz konusu iş daha fazla devam ettiremeyeceği ve psiko-somatik tükenme noktasına gelmesi şeklinde tarif edilebilir. Yorgunluk bazen ölçülebilir ve görünür düzeylerde oluşur. Yorulan insanın iş gücü ve verimliliği düşer. Yorgunluk belirtilerinin ortaya çıkması için insanın çok ağır fiziksel işler yapması da gerekmeyebilir. Bazen insanın kendisini yorgun hisseder ve bir tür isteksizlik ve bezginlik şeklinde belirtiler gösterir. Bu nedenle ergonomik yaklaşımlarda fizyolojik ve psikolojik yorgunluk hallerinden söz edilir. Fizyolojik yorgunluk kaslarda enerji metabolizmasının yavaşlaması ve yorgunluk kalıtıntılarının kas hücresi içinde birikmesi şeklinde oluşur. Çalışan kaslara kan gelmesini engelleyecek bir şekilde turnike kullandığında çalışma devam ederken önce bu bölgede bir şişme sertleşme ve ağrı ortaya çıkar. Kas etkinliği de giderek kaybolur. Aynı olay ağır fiziksel işlerde hücre içinde yorgunluk maddelerinin toplanması ve kas hücrelerinin şişmesi sonucu aradaki kılcal damarları sıkıştırarak kılcal damar dolaşımını engellemesinde de görülür. Bunun sonucunda kas hücrelerinde oksijen açığı meydana gelir ve hücre içi biyokimyasal enerji oluşumunu aksatır. Hücre içindeki bütün anerobik enerji kaynakları kullanıldıktan sonra artık kas hücresi işleyemez hale gelir. Kas çalışması maksimum performans kapasitesinin altında bir iş yükü ile yapılıyorsa ve her uygulama ardından yeterli ölçüde dinlenme fırsatı da varsa yorgunluk gecikir yada hiç oluşmaz. Fiziksel işin etkisi önemlidir. Kasların maksimum güç ve kapasitesine yaklaştıkça fiziksel iş yükünün yorgunluk etkiside artar. Hafif iş yükü ile yapılan çalışmalar yorgunluk oluşturmadan uzun süre devam ettirilebilir. Bu tür çalışmalar ağır fiziksel yük ve dinlenme araları ile çalışmaktan daha verimlidir. Ağır fiziksel işlerde yorgunluk hali görüldüğünde iş yükünü düşürmek işgörenlerin giderek dinlenmesine olanak sağlar. Bu arada kaslar az sayıda kasılma ve iş görme hareketi sonrası dinlemeye alınırsa kolayca dinlenirler. Çok tekrarlı hareketlerden sonra dinlenme süresi önemli ölçülerde artar. Örneğin belirli bir iş yükü ile 30 tekrarlı hareketten sonra yarım saatte dinlenebilen bir kas grubu aynı iş yükü ile 60 kasılma yapmaya zorlanırsa ancak iki saatte dinlenebilir. Yorgunluk araştırmalarında ergonomik testler sırasında deneklere fiziksel iş yükünün azaltıldığı söylenirse (iş yükünü sabit tutarak) gerçekten iş yükü azaltılmış gibi bir etki yaptığı saptanmıştır. Bu basit bulgu yorgunluğun bir de psikolojik yönünün bulunduğunu göstermektedir. Psikolojik yorgunluk bir tür kişilik özelliği gibi görünmektedir. Bezginlik şeklinde ifade edebileceğimiz bu tür bir yorgunluk farklı düzeylerde olabildiği gibi şahısların genel ruhsal haline göre de değişik özellikler gösterir. Psikolojik yorgunluk konusunda çarpıcı bir örnek sportif bir yarışma sonunda galip gelen tarafın oyuncuları ile kaybeden tarafın oyuncuları arasında gözlemlenebilmektedir. Galip gelen ekip canlı neşeli ve hareketli olduğu halde aynı boyutlarda bir mücadele yapmış olan diğer takımın oyuncuları yorgun bitkin ve bezgin görünürler. Psikolojik yorgunluk aslında kişinin moral gücüne de bağlıdır. Ayrıca her insan psikolojik yorgunluğunu farklı ölçülerde ortaya koymaktadır. Genelde psikolojik yorgunluk fizyolojik yorgunluk gibi kolayca fark edilmez. Aşırı duyarlılık içine dönük davranışlar hatalara karşı aşırı duyarlılık ve reaksiyon erken acıkma iş çevresinden şikayetlerin artması gereksiz sızlanmalar ve genel bir mutsuzluk hali psikolojik yorgunluğun belirtileri olabilmektedir. En önemlisi de psikolojik yorgunluğun aynen fizyolojik yorgunluk gibi iş gücü kayıplarına neden olmasıdır (Şekil 1). Besleneme yetersizliği Genel Oksijen yetersizliği Fizyolojik Kas ve Bağ zorlanması Yerel Yetersiz kan dolaşımı İşgücü ve Performans Can sıkıntısı Kayıpları İş Hevesi ile İlgili İçe dönüklük Psikolojik Gözlem hataları Bilgi Alma ve İşlem Bellek hataları Şekil-1. Yorgunluk olayında neden / sonuç ilişkisi (Dünya Sağlık Örgütü) Yorgunluğun incelenmesinde belli bir iş ritmi ve verimi ile çalışırken oluşmaya başlayan imalat hataları iş ritmi düzensizlikleri ve iş gecikmeleri gibi faktörler dikkate alınır. Aslında psikolojik yorgunluğun değerlendirilmesi oldukça güçtür. Çeşitli araştırmalarda; matematik muhakeme kavrama karar verme yeteneği reaksiyon zamanı ve el becerisi gibi değişik test yaklaşımları kullanılır. Bu testler genellikle belli bir iş yükü ile çalışma ardından hafif fakat aşırı dikkat isteyen işlerde ve uykusuzluk halinde çalışma gibi özel durumlarda kullanılarak duyarlılık açısından inceleme yaparlar.