FirstLady

Yurttaşım! Kadınım! Haklarım Var!" adlı broşürde kadının aile içi toplumsal ve çalışma hayatında maruz kaldığı ekonomik fiziksel psikolojik şiddet taciz ve ayrımcılık gibi uygulamalara karşı yasalar çerçevesinde haklarını nasıl koruyacakları anlatılıyor.

Ankara Barosu Kadın Hakları Kurulu’nun hazırladığı broşüre göre fiziksel duygusal ekonomik ve cinsel şiddete uğrayan kadınların Ailenin Korunmasına Dair Yasa kapsamında yapması gerekenler şöyle:

Öncelikle en yakın karakola başvurup olayla ilgili şikayette bulunun ve bir tutanağa geçmesini sağlayın. Adli Tıp Kurumu’ndan rapor almak isteğinizi karakola bildirin. Cumhuriyet Başsavcılığı’na da başvurabilirsiniz. Başsavcılığa mutlaka Adli Tıp Kurumu’ndan rapor almak istediğinizi belirtin.

Bulunduğunuz ilin barosuna bağlı Kadın Dayanışma Merkezi veya Adli Yardım Bürosu’na başvurarak yasal haklarınızı ve şiddetten korunma yollarını öğrenin.

Ailenin Korunmasına Dair Yasa’dan yararlanmak için bir dilekçe ile Cumhuriyet Savcılığı’na başvurup aile içi şiddete uğradığınızı bildirin. Savcı yasanın uygulanması için talebiniz olmasa dahi gereken tedbirlerin alınması amacıyla kendiliğinden Aile Mahkemesi’ne bildirecektir.

Cumhuriyet Savcılığı’na başvurmaksızın nöbetçi aile mahkemesine vereceğiniz bir dilekçeyle de yasanın korumasından yararlanabilirsiniz.

Ailenin Korunmasına Dair Yasa ile ilgili olarak yapılacak her işlemlerden hiçbir harç ve masraf alınamaz.

KADINA ŞİDDETİN YASAL TAKİBİ

Broşürde aile içinde ve toplumsal yaşamın her alanında karşılaşılan fiziksel psikolojik ve cinsel şiddetin Türk Ceza Yasası’na göre suç olduğu vurgulandı. Eş veya diğer aile bireylerinden birinin bu şiddet türlerinden herhangi birine maruz kalması halinde hem Ailenin Korunmasına Dair Yasa hükümleri uyarınca ailenin korunmasını isteyebileceği hem de TCK’ya göre Cumhuriyet Savcılığı’na suç duyurusunda bulunulabileceği belirtildi. Cinsel şiddete uğrayan bir kadın uğradığı bu eylemi yasal olarak şöyle takip edecek:

"Olay anında en yakın polis veya jandarma karakoluna başvurun ve eylemde bulunandan şikayetçi olun. Adli Tıp Kurumu’na gönderilmenizi tecavüzün ve varsa yaralanmanın doktor raporu ile tespit edilmesini isteyin. Olaydan sonra Cumhuriyet Savcılığı’na bir dilekçe ile de başvuruda bulabilirsiniz. Tecavüz sırasında failin sperm ve kanının bulaştığı eşya var ise tecavüz bir araç yardımı ile işlenmiş ise bu eşyaları saklayın ve Cumhuriyet Savcılığı’na bildirin."

Evlilikte kadın-erkek eşitliği

Evlilik içinde kadın-erkek eşitliğini sağlayan yeni Türk Medeni Yasası’na göre kadınlara sağlanan haklardan bazıları şunlar:
"Kadın ve erkekler 17 yaşını doldurmadan evlenemezler. Ancak önemli bir neden varsa ve 16 yaşını doldurduysanız hakim kararı ile evlenmenize izin verilebilir. Herkes evleneceği kişiyi seçme hakkına sahip. Eğer evlenmeye zorlanıyorsanız Cumhuriyet Savcılığı’na şikayet edilebilirsiniz. Yaşadığınız aile konutunu eşiniz sizin rızanız olmadan satamaz kira sözleşmesini sona erdiremez. Bunu önlemek için tapu kütüğüne ‘aile konutu’ şerhi verilmesini isteyebilirsiniz. Meslek ve iş seçiminde kocanızın iznini almak zorunda değilsiniz. Çocuğunuzun velayetini kullanırken kocanızla ortak ve eşit haklara sahipsiniz. Eşinizle birlikte yaşarken ayrı yaşarken ve boşanma davası sırasında nafaka isteyebilirsiniz. Nafaka davasının Türkiye’nin her yerinde açabilirsiniz. Ortak hayat nedeniyle kişiliğiniz ekonomik güvenliğiniz veya ailenin huzuru ciddi biçimde tehlikeye düşmüşse ayrı yaşama hakkına sahipsiniz. Ailenin ekonomik varlığının korunmasını isteyebilirsiniz. Bu durumda kocanızın malları üzerindeki tasarruf yetkisinin sınırlandırılmasını hakimden isteyebilirsiniz.

Boşanma davası ve sonrası

Kocanız size kötü muamele ediyorsa hayatınıza kast veya onur kırıcı davranışlarda bulunuyorsa küçük düşürücü suç işlemişse veya haysiyetsiz bir hayat sürüyorsa evlilik dışı bir başka ilişki varsa evi terk ettiyse tedavisi imkansız akıl hastasıysa ve şiddetli geçimsizlik sebeplerinden birine veya birkaçına dayanarak boşanma davası açabilirsiniz. Eşinizden maddi ve-manevi tazminat isteme hakkına sahipsiz. Boşanma ile süresiz olarak nafaka yani yoksulluk nafakası isteyebilirsiniz. Boşanma kararı verilmesi durumunda çocukların velayetinin size verilmesini ve onlar için her zaman nafaka isteyebilirsiniz. Eşinizde kalan çeyiz ve ev eşyanız ile ziynet eşyanızın iadesini veya bedelinin ödenmesini isteyebilirsiniz. Boşanma davası açıldıktan sonra nasıl geçinirim nerede yaşarım endişesi taşımayın. Davaya bakan aile mahkemesi hakimi gerekli tedbirleri alacaktır.

Evlat edinme şartları

Evlat edinmek artık daha kolay. 30 yaşındaysanız ve en az 5 yıllık evliyseniz ve küçük bir çocuğu evlat edinmek istiyorsanız en az bir yıl ona bakmış ve eğitimini sağlamış olmak koşuluyla onu evlat edinebilirsiniz.

Eşinizin önceki evliliğinden doğan çocuğunu 2 yıllık evli olduğunuz takdirde evlat edinebilirsiniz.

Medeni Yasa’nın korumasından yararlanmak istiyorsanız resmi nikah yaptırın.

Evlilik birliği dışında doğan çocuğun velayeti anneye aittir ve bunun için bir mahkeme kararı gerekmez.

Evlilik birliği dışında doğan çocuk baba nüfusuna kayıt edilmişse evlilik içinde doğan çocukla aynı miras haklarına sahip olur.

Çalışan kadının hakları

Ankara Barosu Kadın Hakları Kurulu’nun broşüründe kadınların İş Kanunu kapsamında kadınların yasal haklarına da yer verildi. Broşürde kadınların bu kapsamdaki hakları şöyle sıralandı:
"İş ilişkisinde dil ırk cinsiyet siyasal düşünce felsefi inanç din ve mezhep ve benzeri nedenlere dayalı ayrım yapılamaz. Cinsiyet medeni hal aile yükümlülükleri hamilelik doğum ve süt izinlerini kullanmak iş akdinin feshi için geçerli sebepler değildir. Geçerli olmayan bir sebeple iş akdiniz feshedildiğinde işe iadenizi isteyebilirsiniz. Geçerli olmayan bir sebeple iş akdiniz feshedildiğinde veya fesih bildiriminde sebep gösterilmemiş ise tazminat ve diğer işçilik haklarınızı isteyebilirsiniz. Eğer ödemez ise 1 ay içinde iş mahkemesine dava açabilirsiniz. Çalışırken evlendiğiniz takdirde evlilik tarihinden itibaren 1 yıl içinde isterseniz kıdem tazminatını alarak işten ayrılma hakkınız var. İşe başladığınız gün yasa gereği sigortalı sayılırsınız. İşven çalışmanızı Sosyal Sigortalar Kurumu’na bildirmez ise işe giriş bildirgenizi siz verin."

Mahkeme giderlerine devlet yardımı
Broşürde mahkeme masraflarını karşılayacak maddi imkanlardan yoksun olanların talep etmeleri halinde mahkeme giderlerinin devlet tarafından karşılanmasına karar verilebileceği uyarısında da bulunuldu. Ayrıca Türkiye’deki bütün il barolarında verilen adli yardım hizmetinden yararlanılabileceği belirtildi.