Avrupa birliğinin kuruluşuna bakarsan önce ekonomik işbirliği

ardından olay siyasi işbirliğine dönüşüyor ve artık tek para

tek vatandaşlık vs. çıkıyor. Yani Avrupa Birliği'nin kuruluşu da buna benziyordu. Müttefik olmak

askeri birlik kurmak

siyasi olarak bir arada olmak ancak o ülkelere orduyla girilince olur. Yani olmaz. Mütefik olmaktan kastın işbirliği ise D-8'in başlangıç projelerini ve ilk 10 yıl için planlarını incele. Ben incelemiştim. Sadece orta ölçekli projelerden birine örnek:
D-8 arabası
Malezya o yıllarda bazı parçaları ithal edilmek üzere Malay adında bir araba çıkarıyordu. D-8 zirvesinde bir öneri sunuldu: "Bu arabanın üretimini 8'e bölelim. Her ülkede montaj fabrikaları kurulsun. Ülkeler arasında parçalar para ile değil parça ile takas edilsin ve her ülke kendi bünyesinde otomobil üretimini tamamlasın." Alkışlar arasında kabul edilen bu projenin planı 2 aydan kısa bir sürede biter. Araba Toyota Corolla (o dönemde Dünya'da ortanın üstü) kalitesinde olacak ve maliyeti 4.000 dolar civarı olacaktı. Hiçbir otomobil üreticisinin yapmadığı kar olan %20 eklenip 5.000 dolardan araba her D-8 ülkesinde satışa sunulacaktı. Yani biz bugün 5.000 dolara yani 8 milyara ikinci el şahine kartala değil Volvo S40-S70 kalitesinde arabalara biniyor olabilirdik. D-8 ülkelerinde yanılmıyorsam Endonezya'da askeri darbe ve Türkiye'de hükümet değişikliğinden sonra zaten Türkiye'nin çabasıyla bir araya gelmiş olan ve tarihte hiç aynı masaya oturmamış olan Mısır ve İran da konuyu götüremeyince bu ve bunun gibi pek çok proje yatar. Tabi bu projenin orta ölçekli olduğuna bakma. Türkiye'nin arabadaki payı motor ve pompaydı. Bir arabanın en pahalı parçaları yani. Bu proje yatmasaydı Türkiye dünyanın en ileri motor üreticileriyle (İngiltere gibi) rekabet ediyor olabilirdi. Şimdi bütün bu anlattıklarımın orta düzey olduğunu düşün. Sen müttefik deyince aklıma ilk askeri ortaklık gelmişti. Sence üst düzey projeler nelerdi?