23-03-2008, 23:21
|
#2 (permalink)
|
|
|
Cevap: Linuxu TanıyaLım
4. DOSYA VE DİZİN İŞLEMLERİ
Tıpkı MS-DOS’ta olduğu gibi Linux dosya yapısının da hiyerarşik bir yapıya sahip olduğu daha önce belirtilmişti. Temel dosya bilgisi önceki konularda anlatıldığında burada sadece dosya ve dizinlerle ilgili özelliklere değinilecektir.
4.1 Erişim Hakları
Erişim hakları Linux dosya sistemi güvenliğinin belkemiğini oluşturur. Her dosyaya ayrı verilebilen erişim izinleri sayesinde çok daha rahat bir sistem gerçekleştirilebilir. Bu konuya sadece sistem görevlisi tarafından yaklaşıldığı zaman çıkartılabilecek bir sonuçtur. Kullanıcı bazında erişim hakları bazen daha da anlamlı olabilir. Yanlış kullanıldığında hoş olmayan sürprizlere yol açabilir. Linux altında üç çeşit erişim hakkı vardır:
Okuma İzni : Dosyanın okuma izni varsa içeriği görülebilir dizinin okuma izni varsa içerdiği dosyaların listesi alınabilir.
Yazma İzni : Dosyanın yazma izni varsa dosyayı değiştirebilir veya silebilirsiniz. Dizine yazma izni verildiğinde dizin altındaki dosyalar yazılabilir veya silinebilir.
Çalıştırma İzni : Dosyayı çalıştırma hakkını verir.
Bir dosya veya dizin ilk yaratıldığında Linux tarafından ön tanımlı bazı izinler verilir. Genellikle bu izin çalıştırma ve okumadır. Dosyanın oluşma anında verilen izni değiştirmek için erişim yetki kalıbı olarak da bilinen umask komutu kullanılır.
Erişim haklarının dışında bir dosyanın üç izin düzeyi daha vardır. Bunla dosyanın sahibi dosyanın grubu ve diğer kullanıcılardır. Dosyanın sahibi o dosyayı oluşturan kişidir. Her kullanıcının bir grubu da olduğu için dosya oluştururken kullanıcı hangi grupta ise dosya da o gruba ait olacaktır. Dosyanın sahibi olmayan ve grubu da dosyanın grubuyla uyuşmayan sistemdeki kullanıcılar ‘diğer’ sınıfına girerler.
4.2 Dosya İzinlerinin Değiştirilmesi
Dosya izin bilgilerini görebilmek için ls komutu -l parametresiyle kullanılır.
Aşağıdaki dosya üzerindeki erişim haklarına göz atalım:
-rwxr-xr-x 2 gorkem users 182 Feb 12 03:58 deneme
Dosya bilgisinin an sol kısmında izin hakları yer alır. En baştaki “-“ işreti bunun düz dosya olduğunu belirtir. “gorkem” dosyasının sahibi; “users” ise grubudur. Ardından sırayla uzunluk son değiştirilme tarihi ve dosya ismi gibi bilgiler gelir. Son harf kümesine dosyanın modu da denir.
Solda yer alan rw ve x karakterleri sırayla okuma çalıştırma ve yazma haklarını belirtir. En soldaki “-“ işaretini ayırdığınız zaman geri kalan harfleri üçlü grup haline getirdiğimizde;
rwx r-x r-x
sırayla birinci harf kümesi dosya sahiplerinin izinlerini ikinci harf kümesi grup izinleri ve son küme de diğer kullanıcıların izinlerini belirtir. Buna göre yukarıdaki dosyada
rwx : Kullanıcı okuyabilir yazabilir çalıştırabilir.
r-x : Grup okuyabilir çalıştırabilir fakat yazamaz.
r-x : Diğerleri okuyabilir çalıştırabilir fakat yazamaz.
Sol baştaki karakter “d” olsaydı bir dizini inceliyor olacaktık.
Dosyanın izinlerini değiştirmek için chmod komutu kullanılır. Bu komutu kullanırken hangi izin düzeyine (kullanıcı grup veya diğerleri) hangi izinlerin verileceği veya kaldırılacağı yazılır.
Örnek olarak yukarıdaki dosyanın okuma iznini kaldırmak için;
$ chmod -r deneme
kullanılabilir.”-“ işareti iznin kaldırılacağını belirtir. İzin vermek için ise “+” yazılır. Dosyanın yeni görüntüsü şöyle olur:
--wx--x--x 2 gorkem users 182 Feb 12 03:58 deneme
sadece grubun sadece kullanıcının veya sadece diğerlerinin erişim hakkını değiştirebilmek için her izin düzeyi için bir harf tanımlanmıştır. Kullanıcı adı için “u” grup için “g” ve diğerleri için “o” yazarak belirli bir izin düzeyi için erişim hakkını değiştirmek mümkün olur. Bu üç harf izinden hemen önce yazılır.
$ chmod u+x deneme (dosyanın sahibi çalıştırabilir)
$ chmod o+r t2sac (diğerleri okuyabilir)
$ chmod g-w deneme (dosyanın grubu yazamaz)
Her izin için aynı zamanda izinler tanımlanmıştır. Dosyanın erişim izinlerini değiştirmek için izne ait sayıları kullanabiliriz. Aşağıdaki tabloda her izin düzeyi (dosyanın sahibi grubu ve diğerleri) için üçer tane olmak üzere toplam 9 sayıdan oluşan izin numaralarını görebilirsiniz. Bir izni vermek için sırayla numaraları toplayın. Örneğim sahibin okuması (400) yazması (200) çalıştırması (100) grubun okuması (40) çalıştırması (10) ve diğerlerinin okuması (4) ve çalıştırması (1) için kullanılan rakamların toplamı 755’tir.
$ chmod 755 deneme
400 sahibi okur
200 sahibi yazar
100 sahibi çalıştırır
040 grubu okur
020 grubu yazar
010 grubu çalıştırır
004 diğerleri okur
002 diğerleri yazar
001 diğerleri çalıştırır
Başka bir örnekte; sahibinin okuması (400) yazması (100) grubun okuması (40) diğerlerinin okuması (4) için izin numarasını bulmak için bu cümlede paran¤¤¤ içinde yer alan sayıları toplarsak 644 yapacaktır.
$ chmod 644 deneme
Aynen dosyalarda olduğu gibi bir dizinin de sahibi ve grubu vardır.
4.3 Dosyanın Sahibinin ve Grubunun Değiştirilmesi
Bir dosyanın sahibini sadece sistemdeki root kullanıcı değiştirebilme yetkisine sahiptir. Dosya sahibinin değiştirilmesi için chown komutu kullanılabilir.
Yukarıdaki dosyanın sahibi ozgur isimli kullanıcı ise;
# chown ozgur deneme
Dosyanın yeni hali şöyle olur:
-rwxr-xr-x 2 ozgur users 182 Feb 12 03:58 deneme
chgrp komutu yardımıyla da dosyanın grubunu değiştirilebilir. Yukarıdaki dosyanın grubunu www yapmak için;
# chgrp www deneme
komutu kullanılabilir. Chown komutu dosyanın hem kullanıcısını hem de grubunu değiştirebilme özeliğine sahiptir. Chown komutundan sonra kullanıcı ve grup isimleri aralarında bir nokta kalacak şekilde yazılırsa;
$ chown ozgur.www denem
$ ls-l deneme
-rwxr-xr-x 2 ozgur www 182 Feb 12 03:58 deneme
4.4 Diğer Dosya Sistemlerinin Kullanılması
Bir Linux işletim sisteminde dosyaların ve dizinlerin her birisi sabit disk CDROM veya diğer bilgi saklamaya yarayan cihazların birer parçası olan “dosya sistemlerinde” tutulur. Linux’ un desteklediği pek çok dosya sistemi vardır ve bunların her birisinin veri depolarken kullandıkları yöntem birbirinden farklıdır.
Linux’ ta her dosya sistemi farklı bir dizinde tutulur ve bu dizinlerin bilgisi /etc/fstab dosyasında yer alır. Açılış anında bu dosyada hangi dosya sistemlerinin hangi dizinler altına yerleştirileceği okunur ve buna göre makine açılır. Linux kendisi için özel olarak geliştirilen ext2 dosya sistemini kullanır.
Bir sistem görevlisi olarak çeşitli dosya sistemlerini tanımalı bu dosya sistemleri üzerinde hata oluşması durumunda zararı en aza indirecek yolu bilmelisiniz. Bilgisayar başında geçireceğiniz zamanınızın büyük bir bölümünü dosya sistemleri üzerinde harcayacaksınız.
4.4.1 Mount İşlemi
Bir dosya sisteminin kullanılabilmesi için boş bir dizin altına yerleştirilmesi gerekir. Ancak bu gerçekleşirse söz konusu dosya sistemini oluşturan dosyalar üzerinde işlem yapılabilir. Bu işlem mount komutu yardımıyla yapılır.
Mount komutu şu şekilde kullanılır:
Mount -t<tip><nereye><aygıt>
Tip: Dosya sitemi çeşidi. Örnek dosya sistem çeşitleri arasında ext2 minix msdos sayılabilir. Genellikle mount programı ne tür bir diske eriştiğini otomatik olarak anlayacaktır.
Nereye: mount edilecek dosya sisteminin hangi dizinin altına yerleştirileceğini belirtir.
Aygıt: Üzerinde dosya sisteminin bulunduğu sabit disk CD-ROM benzeri aygıt.
Linux’a bağlı tüm donanımlara ait bir giriş/dev dizinin altında bulunur. Bu dizin altındaki dosyalar özel olarak tanımlanmıştır ve bunlara kısaca “düğüm” adı verilir. Örneğin /dev/hda2 birinci IDE sabit diskin ikinci bölümünü; /dev/tty 1 ise birinci sanal konsolu gösterir.
Bir dosya sistemini erişilebilir hale getirebilmek için hangi düğüm ismine sahip olduğunu bilmemiz gerekir. Örnek olarak CD-ROM için /dev/cdrom birinci disket sürücü için /dev/fd0 gibi.
CD-Rom sürücüsünü /mnt altına mount etmek için
# mount -t iso9660 /dev/cdrom/mnt
yazılır. Eğer çekirdekte CD-ROM dosya sistemi desteği varsa ve sistem açılırken çekirdek CD-ROM’u tanımışsa /mnt dizini altında CD’deki dosya sistemi yerleştirilir. Buna benzer bir şekilde MS-DOS disket içeren dike sürücüyü ve üzerinde ext2 dosya sistemi bulunan ikinci IDE sabit diskin birinci bölümünü sırasıyla /-mnt/disk dizinlerine bindirmek için;
# mount -t msdos /dev/fd0/mnt/disket
ve
# mount -t ext2 /dev/hdb1/mnt/disk
yazılabilir. Bir mount işleminin tersini yapmak ve dosya sistemini erişilmez kılmak için umount komutu kullanılır. /disk altındaki /dev/hdb1 sabit disk bölümünü umount etmek için
# umount /disk
veya
# umount /dev/hdb1
kullanılır. Her iki yazım şekli de kabul edilir. Son olarak o an sistemde bindirilmiş halde bulunan tüm dosya sistemlerini görmek için mount komutunu parametresiz yazalım.
Mount veumount komutları ile bir dizin yapısını disk üzerinde konumlandırırken veya ayırırken üzerinde işlem yapılan dizinde bulunmamalı ya da o dizinde başka bir süreç çalışıyor olmamalıdır.
Aksi takdirde aşağıdaki hata mesajı alınır:
#pwd
/disk
#umount/disk
umount:/dev/hdb1: device is busy
Yapılması gereken ayırılacak dizinden dışarı çıkıp tekrar denemek. Diğer bir seçenek de fuser konutunu kullnamak. Bu komut ayırmak istediğiniz dizini kullanana tüm süreçleri ekranda gösterir. Böylelikle rahatlıkla yukarıdaki örnekteki gibi umount işlemi gerçekleştirebilir. fuser komutunun -km seçeneği ile o dizini kullanan süreçleri öldürelebilir.
#cd/
#fuser/disk
/disk: 78c
#fuser -km/disk
#umount/disk
fuser komutunu kullanırken dikkatli olama gerekir zira sistemi kilitleme noktasına getirebilir.
4.4.2 Dosya Sistemi Bilgileri
Linux açılırken mount komutu yardımıyla root dosya sistemine akleyeceği her değişik dosya sistemini /etc/fstab dosyasından okur veişlem koyar. Aşağıda örnek bir fstab dosyası yer alıyor.
/dev/hda2 / ext2 defaults 1 1
/swap none swap defaults 1 1
/dev/cdrom /cdrom iso9660 defaults 1 1
none /proc proc defaults 1 1
/dev/hda1 /dos msdos defaults 1 1
Çekirdek açılış mesajları içinde
VFS: Mounted root (ext2 filesystem) readonly.
Gibi bir satır göreceksiniz. Sistem açılırken en önce /dosya sistemini mount eder. Bu sayede bu dosya sistemi altında yer alan ve hayati önem taşıyan yazılımlara(fsck mount gibi) ulaşır. Daha sonra yerel dosya sistemleri ve en son da ağ üzerinden erişilen dosya sistemlerine (NFS) bağlanır. fstab dosyasında kullanıcının kendi dosyalarını yerleştirmediği fakat sistem tarafından kullanılan swap ve proc dosya sistemleri için de mount bilgileri bulunur.
Yukarıdaki fstab dosyasında ext2 dosya sistemine sahip /dev/hda2 sabit disk bölümü / dizinini oluşturuyor. MS-DOS formatlı /dev/hda1 bölümü de /dos dizinine erişilebilir olarak açılıl anında eklenecektir.
Sistemdeki CD-Rom sürücü /cdrom dizinini altına yerleştirilmiş olup root kullanıcı bunu istediği dizine koyabilir. Bu dosyaya mount komutundaki gibi parametreler de eklenebilir. dördüncü sırada yer alan defaults parametresini yanına eklemek istediğimiz opsiyonları yazarız. Bu parametrelerden bir tanesi de “user” olup root dışındaki kullanıcılara mount hakkını verir. CD-ROM sürücüyü normal sistem kullanıcılarının mount veya umount yapabilmesi için fstab dosyasındaki ilgili satırı
/dev/cdrom /cdrom iso9660 defaults user 1 1
satırıyla değiştirdiğimizde; defaults parametresi ise halihazırdaki doya sistemini okunup yazılabildiğini asenkron olduğunu üzerindeki bilgileri bloklar halinde alıp verdiğini (buna diğer örnekler CD-ROM ve disket sürücüleridir) içerdiği programların çalıştırılabilir olduğunu ve normal kullanıcıların mount umount yapamadığını gösterir.
4.4.3 Dosya Sistemi Desteğinin Eklenmesi
Çekirdek tarafından hangi dosya sistemlerinin desteklendiği /proc/filesystems dosyasından öğrenilebilir. Diğer modüller gibi dosya sistemlerinin hemen hemen tamamı çekirdeğe dışarıdan eklenen modüllerden oluşur.
$ cat /proc/filesystems
ext2
vfat
nodev proc
iso9660
nodev smbfs
yukarıdaki satırlar çekirdekte ext2 vfat proc iso9660 ve smbfs dosya sistemi desteği olduğunu gösteriyor.
Linux’de tüm modüller /lib/modules/preferred dizini altında yer alır. Bu dizine geçin.
$ ls
block fs misc net scsi
cdrom ipv4 modules.dep pcmcia
block: Blok aygıtlara ilişkin modüller
cdrom: Değişik tipteki CD sürücü modülleri
fs: Dosya sistemi modülleri
misc: Çeşitli tipteki modüller (ses kartı yazıcı)
net: Ağ modülleri
pcmcia: PCMCIA kartları modülleri
scsi: SCSI aygıt modülleri
normalde pek çok modül sizin isteyiniz dışında çekirdeğe eklenir ve çıkartılır. Bizim işimize yarayacak modüller fs dizini altındadır.
4.4.4 Dosya Sistemi Yaratılması ve Kontrolü
Bazen MS-DOS altında oluşturulamayan dosya sistemlerini (ext2 gibi) oluşturmak gerekebilir. Linux altında bir dosya sistemini oluştururken aynı zamanda bunu kontrol eden programlar vardır. Bunların en çok kullanılanı Slackware sürümünde gelen mkfs/’tir.
Mkfs ile Linux native (ext2) dosya sistemi oluşturmak için mkfs.ext2 programı kullanılır.
Mkfs.ext2<aygit><blok-sayısı>
“aygıt” yerine üzerine dosya sistemi kurulacak olan cihazın /dev dizini altındaki düğüm dosyasının ismi yazılır. Blok sayısı yerine fdisk yazılımından o bölümün kaç blok olduğunu öğrenip bu sayı girilmelidir. İbr blok 1024 bayttan oluşur. Örneğin;
# mke2fs/dev/hda3 163829
komutu /dev/hda3 disk bölümünde ext2 dosya sistemini kurar. Bu komutu kullanmadan önce iyi düşünülmelidir zira burada yer alan tüm dosyalar silinir ve bu hatanın geri dönüşü olmaz. Aşağıdaki komut ile ibr disket üzerinde ext2 dosya sistemi kuruluyor.
# mke2fs/dev/fd0 1440
mke2fs ile mkfs.ext2 komutları aynıdır. Benzer şekilde MS-DOS dosya sistemi yaratmak için mkfs.msdos minix dosya sistemi yaratmak için mkfs.minix kullanılabilir. Blok sayısı girilmez ise mke2fs bunu otomatik olarak bulacaktır.
Herhangi bir sebepten dolayı diskte bozulma ve veri kaybını aza indirmek için de yazılımlar vardır. Fsck ile dosya sistemi kontrolü yapılabilir. Fsck ile ext2 dosfsck (veya fsck.msdos) ile MS-DOS formatlı alanlar kontrol edilir.
Linux:~# fsck /dev/hda2
Parallelizing fsck version 0.5b (14-Feb-95)
E2fsck 0.5b 14-Feb-95 for EXT2 FS 0.5a 95/03/19
/dev/hda2 is mounted. Do you really want to contunie (y/n)? Yes
Pass1: checking inodes blocks and sizes
Pass2: checking directory structure
Pass3: checking directory connectivity
Pass4 checking reference counts
Pass5 checking group summary information
Fix summary information<y>? Yes
Block bitmap differences:-46486 -46487 -46489 -46490. FIXED
Free blocks count wrong for group 5 (2803 counted=2808). FIXED
Free blocks count wrong (16326 counted=16331). FIXED
/dev/hda2: ***** FILE SYSTEM QWAS MODIFIED *****
/dev/hda2: ***** REBOOT LINUX *****
/dev/hda2:3494/29632 files 42904/59235 blocks
Bir dosya sistemini kontrol etmeden önce okunan bölüm root dosya sisteminden ayrılır ve kontrol işleminden sonra kapatılıp tekrar açılır. Debugfs programı dosya sistemi parametrelerini incelemek için kullanılır. Disk üzerine doğrudan erişim yaptığı için dikkatli kullanılmalıdır. Ext2fs yardımıyla kurtarılamayan bazı dosyalar (özellikle silinmiş dosyalar) debugfs yardımıyla kurtarılabilir.
4.5 Sembolik Bağlantılar
Bazı durumlarda bir dosyayı oluşturup bu dosyanın başka bir dosyayı işaret etmesi istenebilir. Genellikle sistem yöneticileri tarafından kullanılan sembolik bağlantı yardımıyla bir dosya veya dizin bunlara karşılık gelen başka bir dosya veya dizin olarak gösterilir.
Aşağıda sembolik bağlantı örneği yer alıyor. Sistem görevlisi /root dizini altındayken /usr/scr/linux dizinine geçmek istiyor. /usr/scr/linux dizinine işaret eden bir bağlantı kurmak için ln komutu kullanılır. -s parametresi bu bağlantının sembolik olacağına işaret eder.
ln-s<nereye-baglanti-yapilacak><hangi-isimle-yapilacak>
linux:~# ls-l
total 116
drwxr-xr-x 2 root root 1024 Feb 14 08:13 kernel
-rw-r--r-- 1 root root 115695 Sep 15 1994 lodlinv15.zip
drwx------ 2 root root 1024 Jan 7 1980 mail
-r-r--r-- 1 root root 0 Feb 15 08:14 typescript
linux:~#ln-s /usr/scr/linux linux
linux:~3ls-l
total116
drwxr-xr-x 2 root root 1024 Feb 14 08:13 kernel
-rw-r--r-- 1 root root 115695 Sep 15 1994 lodlinv15.zip
drwx------ 2 root root 1024 Jan 7 1980 mail
lrwxrwxrwx 1root root 9 Feb 15 08:14 linux -> /usr/scr/linux
-r-r--r-- 1 root root 0 Feb 15 08:14 typescript
Bu işlemden sonra kullanıcının /usr/scr/linux dizinine geçmesi için cd linux” yazması yetecektir. Sembolik bağlantı dosyasını diğerlerinden ayıran satırın en solundaki l karakteridir.
4.6 Sabit Bağlantılar
Eğer -s parametresini kullanmazsanız ln komutu iki dosya arasında sabit bağlantı (hard link) koyacaktır.
# ln /etc/group /etc/group2
#ls -al /etc/group*
-rw-r-r- 2 root root 390 Mar 17 20:15 /etc/group
-rw-r-r- 2 root root 390 Mar 17 20:15 /etc/group2
/etc/group dosyası üzerinde yapılacak tüm değişiklikler /etc/group2 dosyasınada anında yansıtılır. Sabit bağlantıları sistem yöneticileri genelde önemli sistem dosyalarının (/etc/paswd /etc/shadow vb.) bir kopyasını tutmak için kullanır.
4.7 Dosya Arşivleme ve Sıkıştırma
Linux altında dosya arşivlenmesi ve sıkıştırılması neredeyse belirli ve standartlaşmış birkaç komut ile gerçekleştirilir. tar komutu yardımıyla istenilen dosyalar arşivlenebilir bunların üzerine yenileri eklenebilir istenildiği zaman da tekrar açıp eski haline getirilebilir. GNU gzip komutu ise dosyaların sıkıştırılması (zip) ve sıkıştırılmış dosyaların açılması (unzip) işlemlerini yapabiliyor. Fazla disk alanı yoksa bu iki komut her zaman işe yarayacaktır.
4.7.1 Dosya Arşivleme
Tar (tape Archive) programı bir veya birden fazla dosyayı tek bir forma sokar. Genellikle bir dizin ve bu dizinin altında yer alan tüm alt dizinleri bir araya getirmek için kullanılır tar dosyalarının üzerinde sıkıştırma işlemini normalde uygulayamaz. Fakat tar’ın GNU sürümü (Linux’ta kullanılan) bu işlemi gzip kullanmadan da yapabilir.
Tar konutuna bir örnek verilecek olursa;
$ tar -cf arşiv.tar tmp/
bu komut -c (create archive) parametresi yardımıyla tmp dizini altındaki herşeyi pakatleyip arsiv.tar ismli dosyaya yollar. -f parametresi hangi dosyaya yazılacağını belirtir. İstenldiği zaman dosyayı tekrar açmak istendiğinde:
$ tar -xf arsiv.tar
koutu kullanılır. -x (extract) parametresi -f ile belirtilen dosyayı açacaktır.-r opsiyonu ile dah önce yaratılmış bir arşive dosya eklenebilir. Böylece dosyayı açma ve tekrar arşiv oluşturma işleminden kurtulunmuş olur.
# $ tar -rf arsiv.tar ekleme.txt
dosyanın içeriğini önceden görebilmek için -t parametresi kullanılır. Bazı durumlarda arşivlenmiş yazılım kendine ait bir dizin açmak yerine içerdiği dosyaları bulunduğu yere yazabilir.
Tar -tf arsiv.tar
Hangi dosyaların açıldığını ekranda görebilmek için -v parametresi eklenir:
#tar-zcvf tmp.tgz/tmp
tar:Removing leading /form absolite path names in the archive.
tmp/
tmp/tar-error
tmp/.X11-unix/
tmp/rc.inet1.Old
tmp/networks.OLD
tmp/linux/
tmp/linux/fss.txt
tmp/lilo.conf
tmp/PKGTOOL:REMOVED
aşağıdakş komut arşivlenen dosyaları diske kaydetmaye yarıyor. Bunun için temiz bir disket yuvasına yerleştirilir ve aşağıdaki satır yazılır.
#tar -cf/dev/fd0 tmp/
tmp dizini altındaki her şey diskete kaydedilmiştir. Açmak için bilinen yöntem kullanılır.
#tar -xf/dev/fd0
4.7.2 Dosya Sıkıştırma ve Açma
Dosya sıkıştırma amacıyla sıkça kullanılan iki yazılım vardır: gzip ve compress. Her iki yazılımda da Slackware Linux dağıtımında bulunmaktadır. GNU’nun dağıtımı olan gzip tar ile birlikte kullanılan ve dosya sıkıştırma ve arşivlemede neredeyse standart hale gelmiş bir program. Bir dosyayı sıkıştırmak için parametre girmeden gzip komutunun ardından bir dosya ismi yazıldığında;
$ gzip alvis
$ ls-al
elvis.gz
gzip ile sıkıştırma dosyalarının sonu .gz ile biter. Bunları açmak için gunzip komutu kullanılır
$ gunzip elviz.gz
compress ve unsompress de sırayla bir dosyayı sıkıştırmak ve açmak için kullanılır. Aslında Linux’ta uncompress adında bir yazılım yoktur bu dosya ismi compress dosyasına bağlantılıdır compress il sıkıştırılan dosyaların sonu .Z ile biter.
$ ls-al web.html
-rw-r--r-- 1 gorkem users 41450 Jan 27 13:40 web.html
$ compress web.html
$ls-al web.html.Z
-rw-r--r-- 1 gorkem users 18906 Jan 13:40 web.html.Z
yukarıdaki web.html dosyasını sıkıştırdığımızda dosyanın boyutu 42450
bayttan 18906 bayta indi. Açmak için:
$ uncompress web.html.Z
Bir dosyanın uzantısından ne tür bir dosya olduğu anlaşılamaz ise file komutu yardıma koşar. Linux’ta belirli uzantılı dosyaların başı bilinen bir harf veya harf grubu ile başlar. File komutu dosyanın başındaki karakterleri kontrol ederek ve buları bir listeyle(/etc/magic) karşılaştırarak dosyanın ne tür olduğunu söyler.
#file tmp.gz
tmp.tgz:gzip compressed data-deflate methodlast modified at Feb 15 08:21:50 1997 os:Unix
# file tmp.tar.Z
tmp.tar.Z:compressed data 16 bits
4.7.3 Dosya Türleri
.Z Sıkıştırılmış dosya (compress ile)
.tar Arşivlenmiş dosya
.gz Sıkıştırılmış dosya (gzip ile)
.bz2 Sıkıştırılmış dosya (bzip ile)
.tgz tar ve gzip yardımıyla sılıştırılmış ve arşivlenmiş dosya
.txt düz metin dosya
.html HTML dosyası
.htm HTLM dosyası
.ps PostScript dosyası
.au ses dosyası
.wav bir başka ses dosyası
.xpm resim dosyası
.jpg Jpeg formatlı resim dosyası
.gif Gif formatlı resim dosyası
.png resim dosyası
.rpm RPM dosyası
.h C/C++ başlık dosyası
.c Cdosyası
.c++ C++ dosyası
.cxx C++ dosyası
.o C obje dosyası
.pl Perl dosyası
.tcl TCL/tk betiği (script)
4.7.4 Birlikte Kullanım
ftp adreslerimde Linux için yer alan yazımlar genellikle tar ve gzip nadiren de ta ve compress ile sıkıştırılıp arşivlenerek saklanırlar. Çünkü ta komutu tek başına arşivi skıkştırmaz bu işlem için gzip veya compres kullanılır. Bunların açılabilmesi için tar komutu ve birkaç parametre yeterli olur.
$ ls
netscape-4.0.linux-elf.tar.gz
yukarıdaki dosya önce tar ile arşivlenmiş ardından gzip ile sıkıştrılmış. Tek adımda bu iki dosyayı açmak için tar dosyasına x ve f parametrelerinin dışında z parametresi de eklenir.
$ tar-zxf netscape-4.0.lınux-elf.tar.gz
$ls
netscape-4.0.lınux-elf
eğer dosya sıkıştırılırken compress komutu kullanılmışsa z yerine Z parametresi yazılır.
$ ls
folder.tar.Z
$ tar-Zxf folder.tar.Z
$ ls
folder
benzer şekilde bir dosyayı aynı anda hem tar ile arşivlemek hem de sıkışrtırmak istersek c ve f parametreleri dışında compress ile Z gzip ile z parametrelerini girmek yeterlidir. Aşağıda sırayla gn-gopher dizisinin önce tar ve gzip ile ardından tar ve compress ile arşivlenmesi görülüyor.
$ ls
gn-gopher/
$ tar-zcf gopher.tgz gn-gopher/
$ tar-Zcf gopher.tar.Z gn-gopher/
4.8 Dizin Tarama
Linux işletim sistemi kurulduğu anda yünlerce dizin altında binlerce dosya olacaktır. Find komutu bu dosyaların arasında tarama yapabilmek için geliştirlmiştir. Bu komutla sadece dosya sistemlerine değil dosyanın sahibi eriim haklaı son erişim tarihi gibi verilere de ulaşmak mümkündür. Find komutunun en ık kullanılılş şekli şudur:
Find<dizin-ismi>-name<ne-aratiliyor>
Dizin ismi yerine tarancak olna dosyanın bulunduğu dizin ismi yazılır. -name parametresinden sonra ise aranana dosyanın ismi girilir. Burada “*” ve “
*” gibi joker karakterleri de kullanılabilir.
Aşağıda find komutunun kullanımına ilişkin birkaç örnek yer alıyor.
$ find .-name “*.html”
(bulunduğunuz dizinden itibaren sonu.html ile biten dosyalarıarar)
$ find/home/halil-name “screeen”
(/home/halil dizininden itibaren screen isimli dosyaları arar)
Bu komut -type d parametresi yardımıyla sadece dizin isimleri rarsında arama yapar.
$ find /usr/-name “linux” -type d
find komutuna bir alternatif olan locate komutu ile dosyalar çok kısa bir sürede taranabilir. Update koutu her sabah belirli bir saatteki tüm dosya ve dizin isimlerini bir veri tabanına yükler. Daha sonra bu dosyada yer alan belirli bir dosya veya dizin ismi ile arayabilirsiniz:
# locate pico
/usr/bin/pico
/usr/man/man1/pico.1.gz
Yukarıdaki komut ile içinde pico kelimesi geçen dosyalar bulunur.
4.9 mtools MSDOS Arabirimi
Linux altından MS-DOS formatlı disketlere ulaşmayı kolaylaştıran paketin ismi mtools olarak biliniyor. Bu isim paketin tüm komutlarının ilk harfinin “m” olmasından kaynaklanmış. Paketle birlikte gelen çeşitli yardımcı programlar sayesinde MS-DOS formatlı diskette yer alan dosyalar listelenebilir silinebilir disket formatlanabilir hatta disketin kimliği değiştirilebilir.
Son çıkan mtools paketi 2MB formatlı disketleri de tanıyabiliyor. Aşağıda mtools paketinden çıkan bazı komutlar ve örnek kullanımları gösteriliyor.
mdir : disket içeriğini görüntüler.
Linux:~ mdir a:
Volume in drive A i SYSTEM_BT
Directory for A:/
IO SYS 40566 9-30-93 6:20a
MSDOS SYS 38138 9-30-93 6:20a
AUTOEXECBAT 91 3-29-95 10.23a
NDD <DIR> 3-29-95 10.26a
CHKLIST MS 81 11-07-96 7:00p
VGA_45 <DIR> 3-29-95 10:28a
YARDIM <DIR> 3-29-95 10:17a
UTIL <DIR> 3-29-95 10:17a
VIRUS <DIR> 3-29-95 10:17a
9 File(s) 291328 bytes free
linux:~#
mcopy : Bir dosyayı Linux’tan diskete disketten linux’a aktarır.
Linux:~# mcopy a:/autoexec.bat.
Copying AUTOEXEC.BAT
mdel : DOS dosyasını siler.
mformat : Disketi formatlar.
mmd : Disket üzerinde dizin oluşturulur.
MSDOS mtools arabirimi aynı zamanda VFAT tipi uzun dosya isimlerini de ekranda gösterebilir. Eğer dosya ismi tek bir Dos ismi içine sığmıyorsa ve 8+3 kuralını bozuyorsa uygun bir kısa isim yaratılır.
Bunun yanında mtools’un 2MB’lık disketleri okuyabilme özelliği de vardır. Mtools paketinin konfigürasyon dosyası /etc/mtools.conf’tur. bu dosyanın kullanımı için mtools(1) man dosyasından yararlanabilirsiniz.
5. LİNUX SİSTEM YÖNETİMİ
Linux’a sorumluluk sahibi sistem yöneticisi tarafından açık tutulduğu süre içerisinde verimli ve düzgün çalışması için gerekli özen gösterilmelidir. Donanımsal etkenler bir tarafa bırakılırsa sistem yöneticisinin uyması gereken ve internet etikleri denilen davranış kuralları vardır. Bu kurallara öncelikle sistem sorumlusu uymalı ve kullanıcıları da uymaya zorlamalıdır.
5.1 Yetkili Kullanıcı
Sistemin en büyük sorumlusu root şifresini bilen kullanıcıdır. Sistem yöneticisi makinedeki kullanıcıların karşılıklı güven içinde istek ve şikayetlerini yönelttikleri tek merci durumundadır.
Sistem yöneticisinin sahibinin haberi olmaksızın sistem kullanıcılarına ait dosyaların yerini ve izinlerini değiştirmesi uygun değildir. Yönetici zaman zaman kullanıcıları bilgilendirmelidir. ( Unix veya İnternet hakkında veya Linux’a eklenen uygulama programları ile ilgili dökümanlar kullanıcılara gönderilebilir.)
5.2 Sistem Kuralları
Hemen akla gelebilecek birkaç basit kural bir hesabın birden fazla kişiyle kullanılmaması sistemin güvenliğini zedeleyecek ¤¤¤¤¤ satan cops gibi programların diğer kullanıcıların zararına çalıştırılmaması sistem kaynaklarının sorumsuzca tüketilmemesi olarak sayılabilir.
5.3 Kullanıcı İşlemleri
5.3.1 Kullanıcı Hesabı Açmak (Adduser)
Kullanıcı hesabı açmak iki şekilde yapılabilir. Bunlardan birincisi adduser komutu yardımıyla yapmak diğeri ise bu komutun yaptığı işlemleri sırasıyla elden yapmaktır. İlk önce adduser komutunu kullanmak için sisteme root olarak girilir ve bu komut çalıştırılır.
#adduser
Login name for new user ( 8 character or less ) [] : eyeze
Kullanıcı ismi en az 3 karakter en fazla 8 karakter olmalıdır.
User id for eyeze [ defaults to next available ] :
Initial group for eyeze [ users ] :
Eğer özel olarak değiştirmek istemezseniz her kullanıcının grup numarasını (GID = Group ID) 100 olarak tanımlayacaktır. Bu gruba karşılık gelen isim users ‘ tır. Kullanıcı kimliği (UID = User ID) ise genellikle 500’den sonra gelen ve kullanılmayan ilk sayı olarak atanır.
Additional groups for eyeze [] :
Eyeze’s home directory [ /home/eyeze]:
Eyeze’s shell [/bin/bash]:
Sisteme girişte çalıştırılacak kabuk için seçimi ya kullanıcıya bırakır ya da ön tanımlı olarak bash verebilirsiniz.
Eyeze’s account expiry date ( MM/DD/YY) []:
Changing password for eyeze
Enter the new password ( minimum of 6 maximum of 8 character )
New password:
Re-enter new password:
Password changed.
Done...
Her şeyin doğru olduğunu emin olduktan sonra /etc/skel dizini altında yer alan tüm dosyalar bu kullanıcının dizinine kopyalanacaktır. Bu dizinin altına her kullanıcının home dizinine yüklenmesi istenen sistem dosyaları yerleştirilebilir. Bu işlemden sonra kullanıcı sisteme girebilir.
Adduser komutunu kullanmadan kullanıcı hesabı açmak için /etc/passwd ve /etc/shadow dosyalarına birer satır eklenmelidir. /etc/passwd dosyasına aralarına ‘:’ koyarak sırasıyla hesap ismi ‘x’ grup kimliği kullanıcı kimliği kullanıcı isim ve soyadı ev dizini ve kabuk programı eklenir.
eyeze :100:504:Evren Demir:/home/eyeze:/bin/bash
/etc/shadow dosyasına ise ;
eyeze::9990:0:99999:7::::
satırı eklenir. Bu satırda kullanıcı şifresi daha sonra verileceği için ikinci girdi boş bırakılmıştır.
Tüm bunların ardından /home/eyeze dizini oluşturulur ve dizin grubu ayarlanır. Gelen e-postalar içinse /var/spool/mail dizininde bir dosya tanımlanır. /etc/skel içinde yer alan dosyalar kullanıcının dizinine kopyalanır ve sonra bu kullanıcı sisteme girebilir.
#mkdir /home/eyeze
#chown -R eyeze.users /home/eyeze
#touch /var/spool/mail/eyeze
#chown eyeze.mail /var/spool/mail/eyeze
5.3.2 Kullanıcı Grubu
Users grubuna bağlı kalmadan wwwadm veya ftpadm gibi grup isimleri belirtilebilir bu gruplar da bir veya birkaç kullanıcıya ait olacak şekilde değiştirilebilir.
Bir kullanıcının kullanıcı kimliğini öğrenmek için id komutu kullanılır.
$ id eyeze
UID=504 (eyeze) GID=100 (eyeze)
Users grubunun dışında birden fazla grup tanımlaması sistemin denetlenmesini güçleştirse de sistem güvenliğini arttırır. Her kullanıcının en az bir grubu vardır. Bazı kullanıcıların birden fazla grubunun olmasıyla bu kullanıcılar sistemde root kullanıcısının üstlenmesi gereken işleri yapabilirler.
Grup kimliğinin değiştirilmesi veya yeni grubun eklenmesi için /etc/group dosyası kullanılır. Bu dosyaya grubun ismi numarası grup şifresi ve gruba ait kullanıcılar yazılır.
/etc/group dosyasının iki satırında yer alan parametreler;
root::0:root
sys::3:rootbinsysadm gibidir.
Sırayla ‘:’ ile ayrılmış her kolon grup ismigrup şifresigrup numarası ve gruba ait kullanıcılardır.
Grup ismi ls -l komutunu işletince kullanıcı isminin hemen sağında görülen kelimedir.
Grup şifresi gruba ait olmayan kullanıcıların dosyasına erişim için nadiren kullanılır.
Grup numarası kullanıcının ait olduğu grubun karşılığıdır.
Gruba ait kullanıcılar ise her biri birer virgülle ayrılmış olarak yazılır.
Kullanıcı sisteme girdiği zaman otomatik olarak /etc/password dosyasında yer alan grup ismi aktif olur. Bu yüzden her kullanıcının ismi /etc/groups dosyasına yazılmaz.
Hangi grubun veya grupların içinde olduğumuzu öğrenmek için groups komutu kullanılır.
$ groups eyeze
users
5.3.3 Yeni Kullanıcı Grubu Eklenmesi
Sisteme yeni bir kullanıcı grubu eklemek için groupadd komutu kullanılır.
# groupadd deneme
Bir kullanıcıyı bu gruba dahil etmek içinse
# gpasswd -a eyeze deneme yazılır.
5.3.4 Kullanıcı Grubunun Silinmesi
Bir kullanıcı grubunu sistemden kaldırmak için groupdel komutu kullanılır.
#groupdel deneme
5.3.5 Kullanıcı Hesabının Silinmesi
Bir kullanıcıya ait hesabı silmek için /etc/passwd dosyasında bu kullanıcıya ait olan satırdaki şifre kolonunun başına ‘*’ işareti koyulabilir. Bir parolanın içinde * karakteri olmayacağından bu kullanıcı sisteme bir daha giremez.
Hesabı tamamen kaldırmak için sırasıyla aşağıdaki işlemler yapılır:
Kullanıcının home dizinini ve e-postalarını yedekledikten sonra sistemde kullanıcıya ait olan dosyalar ve home dizini silinir. /etc/passwd ve /etc/group dosyasından kullanıcının isminin geçtiği satırlar silinir. Sistemde kullanıcıya ait olabilecek tüm dosyaları silmek için /etc/passwd dosyasından kullanıcıya ait olan satırlar silinmeden önce $ find /-user eyeze -ls-exec rm {}\; komut satırı kullanılır.
5.4 Sistemin Yedeklenmesi
Makinenin belli aralıklarla yedeklenmesi sistem güvenliğinin bir parçasıdır. Yedekleme ile kullanıcı hatalarının önüne geçilebilir. Yedekleme genellikle tüm sistem üzerinde yapılmaz. Sadece önemli bilgileri içeren dizinler üzerinde yedekleme işlemi yapılabilir. Yedekleme üniteleri olarak teyp disket veya başka diskler kullanılabilir. Kullanışlı olması için yedeklemeyi yapan program yedeklenen dosyalar arasındaki belirli bir dosyayı açabilmelidir.
Yedeklenecek olan dizinlerden en önemlileri sistem konfigürasyon dosyalarının yer aldığı /etc bazı Xwindow dosyalarının bulunduğu /usr/X11/lib/X11 dizini altındaki bazı dosya ve dizinler kullanıcı dizinlerinin yer aldığı /home /usr ve /usr/local dizininde yer alan bazı dizin ve dosyalar ve /root dizinidir.
$ tar cvMf /dev/fd0 /usr /home
Yukarıdaki komut ile /usr ve /home dizinleri diskete yedeklenir. Sıkıştırarak yedeklemek için bu komuta z seçeneği vermek yeterlidir. Açmak içinse
$ tar xf /dev/fd0
komutu kullanılır. Eğer sıkıştırarak yedeklediyseniz açarken de z seçeneği kullanılır. tar’ın yanısıra kullanılan yedekleme komutları olarak dump restore cpio dd kullanılabilir.
Bir TCP/IP ağınız varsa ve birden fazla Linux veya Unix makinesi kullanıyorsanız tek bir teyp sürücü ile bütün makinelerinizin hatta Windows makinelerinizin bile yedeğini alabilirsiniz.
5.5 Sistemin Güncellenmesi
Yeniden Linux yüklenecek olan makine üzerinde Linux bulunmasının yararları ve sakıncaları vardır. Yapılacak aslında işletim sisteminin bulunduğu bölümü değiştirmektir. Takas alanının ayrılması kullanıcı alanını ayrılması gibi işlemler önceden yapılmış oluyor.
Değiştirecek bir sebep olmadığı sürece bir işletim sisteminin güncellemesinden kaçınılmalı veya en aza indirilmelidir. Yeni bir sistem yeni bilinmeyenler ve az da olsa çalışmama riski getirecektir.
Eğer sistem üzerinde belirli hizmetler veriliyorsa o hizmetlerle ilgili verilerin güncelleme esnasında yok olmamasına dikkat edilmelidir. Makineye ait tanımların (/etc) ve standart dağılım dışında yüklenmiş paketlerin önceden yedeklenmesi gerekir.
Güncelleme için iki yöntem vardır. Biri doğrudan yeni sistemi eskisinin üzerine yüklemek diğeri eskisini silerek yenisini yüklemektir. Güncelleme gerektiren dizinler; /var/spool/mail /root dahil tüm kullanıcı dizinleri /usr altında gerekli dizinler /var/adm ve /etc ‘ dir.
Daha önce shadow kullanmayan bir sistemden shadow kullanılan bir sisteme geçerken /etc/passwd ve /etc/shadow dosyalarında gerekli değişiklikler yapıldıktan sonra yeni yerine kopyalanmalıdır.
5.6 Çekirdeğin Derlenmesi
Genel anlamda çekirdek yazılımın ve donanımın arasında bekleyerek iletişimi sağlayan bir arabirimdir. Çalışan tüm programların ve süreçlerin hafıza ile olan ilişkilerini düzenler. İşlemcinin gücünün tüm bu programlar arasında düzenli bir şekilde dağıtımını üzerine alır.
Çekirdek kaynak dosyaları diskte çok yer tutar. Kullandığımız sisteme göre de çekirdeğin derlenme süresi değişkenlik gösterir. Çekirdek kaynak kodu tsk11.mit.edu adresinin yansısını tutan herhangi bir adresten alınabilir. Bu dizin altındaki Linux sürümlerinin bir tanesini seçtikten sonra altındaki dosya alınır. Dosyanın ismi linux-x.y.z.tar.gz yapısındadır.
5.6.1 Çekirdek Konfigürasyonu
/usr/scr/linux dizini altındayken make config yazılır. Bu komut bir konfigürasyon dosyası yaratmak için bazı sorular sorar. Bu sorulara ‘y’ evet veya ‘h’ hayır ile cevap vermek gerekir. Bazı aygıt sürücülerde ‘m’ seçeneği de olabilir. Bunun anlamı sistem o programı modül olarak derleyecek ve çekirdeğe dahil etmeyecek demektir. Kullanıcı derleme aşamasından sonra istediği zaman bu modülü çekirdeğe dahil edebilir işi bittikten sonra çıkarabilir.
Bazı konfigürasyon parametreleri;
Matematikçi İşlemci Emülasyonu : Kullanılan makinenin işlemcisi yardımcı matematik işlemcisine sahip değilse bu seçeneğe evet cevabı verilmelidir.
Normal (MFM/RLL) disk ve IDE disk/cdrom desteği : Hemen herkesin kullandığı PC sabit diskleri standart olduğu için evet cevabı verilmelidir.
Ağ desteği : Makine herhangi bir ağ üzerinde ise veya internete bağlanmak için SLIPPPP gibi programlar kullanılmak isteniyorsa bu seçeneğe evet cevabı verilmelidir. Fakat ağ üzerinde bulunulmasa bile yeni uygulama programlarının ve paketlerin ağ desteğine ihtiyaç duyduğu düşünülürse bu seçeneğe evet cevabı vermek şarttır.
En fazla 16 Mb hafıza: Bazı hatalı 386 DMA denetleyicileri hafızanın 16 Mb’tan yüksek bölümlerine ulaşamazlar. Eğer bu durum makinede varsa evet cevabı verilmelidir.
Sistem V IPC: IPC desteği verir. Bazı Perl programları ve oyunlar bu seçenek olmadan çalışmazlar.
İşlemci tipi: Çekirdek hangi makine için derleniyorsa onun tipi girilir.
SCSI desteği: SCSI aygıtlarınız varsa bu seçeneğe evet cevabı verilir ve sonra SCSI aygıtlarından uygun olanlar seçilir.
Ağ kartı desteği: Ağa bağlanmak için bir kart kullanılacaksa veya SLIPPPP bağlantıları ya da paralel port üzerinden yapılacak her türlü işlemler için bu seçenek işaretlenmelidir. Sonra ekrana gelen kart tiplerinden uygun olanlar seçilir.
Dosya sistemleri: Bazı dosya sistemlerinden kullanmak istenilenler seçilebilir. Bu dosya sistemleri minix extended file system second extended file system xiafs msdos umsdos proc NFS ISO9660 OS/2 HPFS system V’ dir.
Karakter aygıtlar: Yazıcı fare teyp yedekleme sürücüleri gibi karakter aygıtları(iletişimi karakter karakter sağlayan aygıtlar) için sürücüler eklenebilir.
Ses kartı: Linux’un ses kapasitesi için bu destek eklenmelidir.
Çekirdek işlemleri: Çekirdekten doğan hataların bulunmasını kolaylaştırmak için bu seçenek eklenmelidir.
5.6.2 Temizlik
Fazla dosyaları temizlemek gerekli olan dosyaların yerinde olup olmadığını kontrol etmek için sırasıyla;
# make dep
# make clean
yazılmalıdır. Bunun ardından tüm nesne dosyaları ve eski sürümden kalan dosyalar silinecektir. Temizlik işleminden sonra
# make zImage
veya # make zdisk
yazılmalıdır. Eğer kişisel bir bilgisayarda çalışıyorsanız ilk seçenekte çekirdek derlenip /usr/src/linux/arch/i386/boot dizini altına zImage adıyla yerleştirilecektir. Buraya yerleştirilmeden önce yerden kazanmak için çekirdek sıkıştırılır. Diğer durumda ise yeni çekirdek sabit diskiniz yerine disket sürücüsüne yazılır. Disket üzerine yazmanın bir avantajı karalı olmayan ve sistemi açmayan çekirdek ile karşılaşılması halinde sistemi sabit disk üzerindeki eski çekirdekten açabilme imkanı bırakmasıdır.
5.6.3 Çekirdeğin Kurulması
LILO bilgisayarın açılışı anında çekirdek ile ilgili düzenlemeleri okur buna göre hangi çekirdekten açması gerektiğini anlar.
/etc/lilo.conf dosyasının içinde gerekli olan kurulum bilgileri vardır.
image = /vmlinuz
label = linux
root = /dev/hdal
other = /dev/hdal
label = dos
table = /dev/hda
image= ifadesi kurulu olan çekirdeği ifade eder. label= bölümünde hangi işletim sistemi veya çekirdek sürümünün açılışta kullanılacağını yazar. Hemen altındaki root bölümünde ise label= kısmında seçilen işletim sisteminin hiyerarşik sırada en üst dizin yapısı yazılır.
LILO programı çalıştırıldığında * karakteri çalıştırılacak ilk çekirdeği veya sistemi gösterir.
# lilo
Added linux *
Added dos
Yeni bir çekirdeği derledikten sonra LILO üzerinden ekleme yapmak ve açılış anında kullanmak için /etc/lilo.conf dosyasındaki
image = /vmlinuz
label = linux
root = /dev/hdal
satırlarının kopyasını çıkarıp image label root yerlerine sırasıyla yeni derlenen çekirdeğin sabit disk üzerindeki yeri ismi ve Linux işletim sisteminin kök dizini yazılır.
Açılış anında bekleme sağlamak ve seçim yapabilmek için konfigürasyon dosyasının başına delay=xxx eklenebilir. xxx sayısı gecikme zamanı saniyenin onda biri olarak verilebilir.
|
|
|