Teknolojinin Adresi & TEKplatform - Tekil Mesaj Gösterimi

~~**мυѕ†у**~~ · 18-03-2008, 23:56

Hz. ZEYNEB (r.a)

(Rasûlüllah'ın Kızı)
Peygamber (s.a.s)'in ikinci çocuğu ve kızlarının en büyüğü olup annesi
Hz. Hatice binti Huveylid b. Eslem'dir. Rasûlüllah'a nübüvvet gelmeden yaklaşık on yıl önce dünyaya gelmiştir. Bu sırada Peygamberimiz otuz yaşlarındaydı.
İbn Hişam onun Rukayye'den sonra dünyaya geldiğini İbnü'l-Kelbî ise Kasım'dan önce doğduğunu söylemelerine karşı ekseri kaynaklar; Hz. Zeyneb'in Kasım'dan sonra dünyaya geldiğini ve Rasûlüllah'ın kızlarının en büyüğü olduğunu kaydetmektedirler (İbn Hişam es-Sîretü'n-Nebeviyye Mısır 1955 I 190; el-Askalânî el-İsâbe fi Temyizi's-Sahâbe Beyrut VIII 91; İbnü'l-Esîr Üsdü'l-Ğâbe fi Ma'rifeti's-Sahâbe Kahire 1970 VII 130; İbn Abdi'l-Berr el-İstiâb fı Ma'rifeti'l-Ashâb IV 1853 1854; İbn Sa'd et-Tabakatü'l-Kübrâ Beyrut 1957 I 153).
Rasûlüllah (s.a.s)'in Hz. Hatice'den olan çocuklarının tümü vahyin nüzulünden önce dünyaya gelmişlerdir. Erkeklerin hepsi İslâm gelmeden önce vefat etmişler kızları ise İslâm devrine yetişmiş Rasûlüllah'a iman etmiş ve Medine'ye hicret etmişlerdir (İbn İshâk "Siyer" Trc. İstanbul 1988134). İbn Sa'd'a göre Rasûlüllah'ın et-Tayyib (Abdullah) ve et-Tahir adlı çocukları İslâmiyet döneminde dünyaya gelmişlerdir (bk. İbn Sa'd a.g.e. aynı yer).
Zeyneb büyüyüp evlenme çağına gelince teyzesi Hâle bint Huveylid kendisini oğlu Ebu'l-Âs b. er-Rebî'e istedi. Annesi Hz. Hatice kız kardeşinin bu isteğini memnuniyetle kabul etti. Zira o sırada Ebu'l-Âs gerek mal gerek ticaret gerekse güvenilir olma bakımından Mekke'nin sayılı adamlarından biriydi ve Hz. Hatice yeğenini çocukları kadar sevmekteydi. Rasûlüllah (s.a.s) de nübüvvetten önce gerçekleşen bu evliliğe muhalefet etmedi (İbn Hişam a.g.e. I 651 652).
Zeyneb'in Ebû'l-Âs b. er-Rebî'den
mâme ve Ali adında iki çocuğu oldu. Ali çocuk denecek yaşta vefat etti. Kızı Ümâme ise bilahere teyzesi Fâtıma'nın vefatından sonra Hz. Ali ile evlenmiştir (İbn İshak a.g.e. 309; İbnü'l-Esîr a.g.e. VII 130; İbn Abdi'l-Berr a.g.e. IV 1854; İbn Hazm Cemheretü Ensâbi İ Arab Kahire 1982 16 77).
Hz. Muhammed (s.a.s)'e risâlet gelince hanımı Hz. Hatice; başta Zeyneb olmak üzere dört kızı ile birlikte derhal O'na iman ettiler. Zeyneb'in kocası Ebu'l-Âs ise iman etmemiş uzun süre müşrik olarak kalmıştır.1slâm Zeyneb ile kocasının biri birlerinden ayrılmasını ön görüyordu (el-Mümtehine 60/10) fakat Peygamberimiz Mekke'de iken helal ve harama dair hükümleri uygulayabilme gücüne sahip değildi. Bu yüzden İslâmiyeti kabul etmiş olan Zeyneb'i putperest kocasından ayıramamıştır (İbnu'/Esir a.g.e. VII 130).
Rasûlüllah (s.a.s) insanları İslâm'a davet etmeye başlayınca Kureyş müşrikleri hanımını boşaması için Ebu'l-Âs'a baskı yaptılar. Fakat o hanımını çok sevdiği için: "Allah'a yemin olsun ki eşimden ayrılmam onun yerine Kureyş'ten başka bir kadının eşim olmasını da istemem" (İbn Hişam a.g.e.1 652) dedi ve baskılara direndi. Böylece Zeyneb Müslüman olduğu halde hicret edinceye kadar müşrik kocasıyla birlikte kaldı.
Kureyşliler Bedir Savaşında müslümanlara yenilip Mekke'ye döndüklerinde geride birçok esir bırakmışlardı. Ebû'l-Âs b. er-Rebî de esirler arasındaydı Ashab Medine'ye döndüklerinde onu Rasûlüllah'a teslim ettiler. Mekkeliler esirlerini kurtarmak için fidye gönderdikleri vakit Zeyneb de kocasını kurtarmak için bazı mallarla birlikte annesi Hz. Hatice'nin kendisine düğün hediyesi olarak verdiği gerdanlığı da göndermişti. (Rasûlüllah (s.a.s) bu gerdanlığı görünce son derece müteessir olmuş ashâbına; "Şayet esirini serbest bırakmayı ve malını da geri vermeyi uygun görürseniz bunu yapınız" buyurdu. Ashâbı da: "Olur ya Rasûlüllah!" diyerek Ebû'l-Âs'ı serbest bıraktıkları gibi Zeyneb'e ait tüm malları geri gönderdiler (İbn Hişam a.g.e. I 652 653; el-Askalânî a.g.e. VIII 91).
Bir rivayete göre Ebu'l-Âs serbest bırakılırken Rasûlüllah Zeyneb'in Medine'ye hicret etmesine izin vermesini şart koşmuştur. Başka rivayetlere göre ise Ebu'l-Âs bu sözü kendiliğinden vermiştir.
Ebu'l-Âs Mekke'ye gidince Rasûlüllah (s.a.s) Zeyneb'i getirmeleri için Zeyd b. Hârise ile Ensâr'dan birisini görevlendirdi ve onlara; "Zeyneb yanınıza gelinceye kadar Ye'cec vadisinde bekleyin sonra onu alıp bana getirin"dedi. Onlar da söylenen yere gidip beklemeye başladılar. Ebu'l-Âs Mekke'ye varınca Zeyneb'e hicret için izin verdi. O da hazırlığını yaparak kayınbiraderi Kinâne b. Er-Rebî'nin getirdiği deveye bindi ve birlikte yola çıktılar. Kureyşliler bunu haber alınca onları aramaya çıktılar. Nihayet Tuva denen yerde yetiştiler. Zeyneb'e ilk yetişen Habbar b. el-. Esved b. el-Muttalib'dir. Habbâr Zeyneb'i mızrağı ile dürterek yere düşürdü. Bunun üzerine kayınbiraderi Kinâne yere çöküp ok torbasını önüne serdi ve; "Allah'a yemin ederim ki bana kim yaklaşırsa ona ok atacağım" dedi adamlar da geri çekildiler.
Biraz sonra Ebu Süfyan Kureyş'in eşrafından bir grupla gelerek Kinâne'ye: "Be adam! Ok atmayı kes de seninle konuşalım" dedi. Kinâne ok atmayı kesince gelip yanında durdu ve; "Bu yaptığın doğru değildir kadını alenen çıkardın. Onu götürürsen insanlar başımıza gelen felaket (Bedir yenilgisi) dolayısıyla zelit olduğumuzu gücümüzü kaybettiğimizi sanacaklar. Hayatıma yemin olsun ki onu babasına gitmekten alıkoymaya ihtiyacımız yoktur onu hapsederek intikam almayı da düşünmüyoruz. Sen onu geri getir ta ki sesler kesilip insanlar onu geri getirdiğimizi sansınlar. Bilahare gizlice götürüp onu babasına kavuşturursun" dedi. Kinâne de öyle davrandı. Bir gece onu çıkarıp Zeyd b. Harise ve arkadaşına teslim etti. Onlar da Zeyneb'i Rasûlüllah (s.a.s)'e getirdiler (İbn Hişam a.g.e. I 655).
Ebu'l-Âs Mekke'de Zeyneb de Medine'de Rasûlüllah (s.a.s)'in yanında bir kaç yıl bu şekilde kaldı. Mekke fethinden kısa bir süre önce Ebu'l-Âs ticaret yapmak için Şam'a gidip kervanı ile dönerken Peygamber'in gönderdiği bir seriyye ile karşılaştı. Malını bırakarak kaçmak zorunda kaldı. Seriyye mallarla geri döndükten sonra Ebu'l-Âs karanlıktan istifade ile Medine'ye gelip Zeyneb'e iltica etti ve emân diledi Zeyneb de ona emân verdi. Rasûlüllah (s.a.s) sabah namazına tekbir getirip ashâb da O'na uyunca Zeyneb kadınların bulunduğu sofadan yüksek sesle; "Ey insanlar! Ebu'l-Âs b. er-Rebî'e emân verdim" diyerek onu himayesine aldığı bildirdi. Hz. Peygamber selâm verdikten sonra ashâbına dönerek; "Benim duyduğumu siz de duydunuz mu?" diye sordu. "Evet" cevabını alınca; Muhammed'in nefsini elinde bulunduran Allah â yemin ederim ki sizin de duyduğunu işitinceye kadar bu olaydan haberim yoktu. Bilin ki Müslümanların en zayıfı dahi emân verebilir" dedi. (İbn Hişam a.g.e. I 657 658 el-Askalânî a.g.e. VIII 92).
Başka bir rivayete göre Ebu'l-Âs seriyye tarafından esir edilmiş malları elinden alınmış ve müslüman olması karşılığında serbest bırakılacağı ve mallarının kendisine iade edileceği söylenmiş fakat kendisi bu teklifi reddetmiştir (İbn Hişam a.g.e. I 659; el-Askalânî a.g.e. VIII 92).
Daha sonra Rasûlüllah as'habına; "Bildiğiniz gibi bu adam bizdendir. Siz onun mallarını ele geçirmişsiniz. Eğer iyilik edip mallarını iade ederseniz memnun olurum. Kabul etmezseniz şüphesiz bu Allah'ın size helal kıldığı bir ganimettir siz buna layıksınız"dedi. Ashab da: "Malları geri vereceğiz" deyip ona iade ettiler. Ebu'l-Âs da Mekke'ye dönüp herkesin malını verdikten sonra kelime-i şehadet getirerek Müslüman oldu (İbn Hişam a.g.e. I 658; el-Askalânî a.g.e. VIII 92)
Ebu'l-Âs müslüman olduktan sonra Medine'ye geldi. Böylece Rasûlüllah (s.a.s) uzun zamandan beri kocasından ayrı yaşayan kızı Zeyneb'i yeniden Ebu'l-Âs'a nikahladı. İbn İshak İbn Abbas'tan rivayetle Hz. Peygamber'in Zeyneb'i yeni bir mehir kesmeksizin ilk nikahla Ebu'l-Âs'a iade ettiğini nakleder. Başka rivayetlerde ise eski mehre benzer bir mehir ve yeni nikahla eski kocasına iade ettiği söylenir (İbn Hişam a.g.e. I 659; İbnü'l-Esîr a.g.e. VII 131; el-Askalânî a.g.e. VIII 92).
Halid ERBOĞA

18-03-2008, 23:56	#2112 (permalink)
~~мυѕ†у~~	Cevap: Şamil İslam Ansiklopedisi... Hz. ZEYNEB (r.a) (Rasûlüllah'ın Kızı) Peygamber (s.a.s)'in ikinci çocuğu ve kızlarının en büyüğü olup annesi Hz. Hatice binti Huveylid b. Eslem'dir. Rasûlüllah'a nübüvvet gelmeden yaklaşık on yıl önce dünyaya gelmiştir. Bu sırada Peygamberimiz otuz yaşlarındaydı. İbn Hişam onun Rukayye'den sonra dünyaya geldiğini İbnü'l-Kelbî ise Kasım'dan önce doğduğunu söylemelerine karşı ekseri kaynaklar; Hz. Zeyneb'in Kasım'dan sonra dünyaya geldiğini ve Rasûlüllah'ın kızlarının en büyüğü olduğunu kaydetmektedirler (İbn Hişam es-Sîretü'n-Nebeviyye Mısır 1955 I 190; el-Askalânî el-İsâbe fi Temyizi's-Sahâbe Beyrut VIII 91; İbnü'l-Esîr Üsdü'l-Ğâbe fi Ma'rifeti's-Sahâbe Kahire 1970 VII 130; İbn Abdi'l-Berr el-İstiâb fı Ma'rifeti'l-Ashâb IV 1853 1854; İbn Sa'd et-Tabakatü'l-Kübrâ Beyrut 1957 I 153). Rasûlüllah (s.a.s)'in Hz. Hatice'den olan çocuklarının tümü vahyin nüzulünden önce dünyaya gelmişlerdir. Erkeklerin hepsi İslâm gelmeden önce vefat etmişler kızları ise İslâm devrine yetişmiş Rasûlüllah'a iman etmiş ve Medine'ye hicret etmişlerdir (İbn İshâk "Siyer" Trc. İstanbul 1988134). İbn Sa'd'a göre Rasûlüllah'ın et-Tayyib (Abdullah) ve et-Tahir adlı çocukları İslâmiyet döneminde dünyaya gelmişlerdir (bk. İbn Sa'd a.g.e. aynı yer). Zeyneb büyüyüp evlenme çağına gelince teyzesi Hâle bint Huveylid kendisini oğlu Ebu'l-Âs b. er-Rebî'e istedi. Annesi Hz. Hatice kız kardeşinin bu isteğini memnuniyetle kabul etti. Zira o sırada Ebu'l-Âs gerek mal gerek ticaret gerekse güvenilir olma bakımından Mekke'nin sayılı adamlarından biriydi ve Hz. Hatice yeğenini çocukları kadar sevmekteydi. Rasûlüllah (s.a.s) de nübüvvetten önce gerçekleşen bu evliliğe muhalefet etmedi (İbn Hişam a.g.e. I 651 652). Zeyneb'in Ebû'l-Âs b. er-Rebî'den mâme ve Ali adında iki çocuğu oldu. Ali çocuk denecek yaşta vefat etti. Kızı Ümâme ise bilahere teyzesi Fâtıma'nın vefatından sonra Hz. Ali ile evlenmiştir (İbn İshak a.g.e. 309; İbnü'l-Esîr a.g.e. VII 130; İbn Abdi'l-Berr a.g.e. IV 1854; İbn Hazm Cemheretü Ensâbi İ Arab Kahire 1982 16 77). Hz. Muhammed (s.a.s)'e risâlet gelince hanımı Hz. Hatice; başta Zeyneb olmak üzere dört kızı ile birlikte derhal O'na iman ettiler. Zeyneb'in kocası Ebu'l-Âs ise iman etmemiş uzun süre müşrik olarak kalmıştır.1slâm Zeyneb ile kocasının biri birlerinden ayrılmasını ön görüyordu (el-Mümtehine 60/10) fakat Peygamberimiz Mekke'de iken helal ve harama dair hükümleri uygulayabilme gücüne sahip değildi. Bu yüzden İslâmiyeti kabul etmiş olan Zeyneb'i putperest kocasından ayıramamıştır (İbnu'/Esir a.g.e. VII 130). Rasûlüllah (s.a.s) insanları İslâm'a davet etmeye başlayınca Kureyş müşrikleri hanımını boşaması için Ebu'l-Âs'a baskı yaptılar. Fakat o hanımını çok sevdiği için: "Allah'a yemin olsun ki eşimden ayrılmam onun yerine Kureyş'ten başka bir kadının eşim olmasını da istemem" (İbn Hişam a.g.e.1 652) dedi ve baskılara direndi. Böylece Zeyneb Müslüman olduğu halde hicret edinceye kadar müşrik kocasıyla birlikte kaldı. Kureyşliler Bedir Savaşında müslümanlara yenilip Mekke'ye döndüklerinde geride birçok esir bırakmışlardı. Ebû'l-Âs b. er-Rebî de esirler arasındaydı Ashab Medine'ye döndüklerinde onu Rasûlüllah'a teslim ettiler. Mekkeliler esirlerini kurtarmak için fidye gönderdikleri vakit Zeyneb de kocasını kurtarmak için bazı mallarla birlikte annesi Hz. Hatice'nin kendisine düğün hediyesi olarak verdiği gerdanlığı da göndermişti. (Rasûlüllah (s.a.s) bu gerdanlığı görünce son derece müteessir olmuş ashâbına; "Şayet esirini serbest bırakmayı ve malını da geri vermeyi uygun görürseniz bunu yapınız" buyurdu. Ashâbı da: "Olur ya Rasûlüllah!" diyerek Ebû'l-Âs'ı serbest bıraktıkları gibi Zeyneb'e ait tüm malları geri gönderdiler (İbn Hişam a.g.e. I 652 653; el-Askalânî a.g.e. VIII 91). Bir rivayete göre Ebu'l-Âs serbest bırakılırken Rasûlüllah Zeyneb'in Medine'ye hicret etmesine izin vermesini şart koşmuştur. Başka rivayetlere göre ise Ebu'l-Âs bu sözü kendiliğinden vermiştir. Ebu'l-Âs Mekke'ye gidince Rasûlüllah (s.a.s) Zeyneb'i getirmeleri için Zeyd b. Hârise ile Ensâr'dan birisini görevlendirdi ve onlara; "Zeyneb yanınıza gelinceye kadar Ye'cec vadisinde bekleyin sonra onu alıp bana getirin"dedi. Onlar da söylenen yere gidip beklemeye başladılar. Ebu'l-Âs Mekke'ye varınca Zeyneb'e hicret için izin verdi. O da hazırlığını yaparak kayınbiraderi Kinâne b. Er-Rebî'nin getirdiği deveye bindi ve birlikte yola çıktılar. Kureyşliler bunu haber alınca onları aramaya çıktılar. Nihayet Tuva denen yerde yetiştiler. Zeyneb'e ilk yetişen Habbar b. el-. Esved b. el-Muttalib'dir. Habbâr Zeyneb'i mızrağı ile dürterek yere düşürdü. Bunun üzerine kayınbiraderi Kinâne yere çöküp ok torbasını önüne serdi ve; "Allah'a yemin ederim ki bana kim yaklaşırsa ona ok atacağım" dedi adamlar da geri çekildiler. Biraz sonra Ebu Süfyan Kureyş'in eşrafından bir grupla gelerek Kinâne'ye: "Be adam! Ok atmayı kes de seninle konuşalım" dedi. Kinâne ok atmayı kesince gelip yanında durdu ve; "Bu yaptığın doğru değildir kadını alenen çıkardın. Onu götürürsen insanlar başımıza gelen felaket (Bedir yenilgisi) dolayısıyla zelit olduğumuzu gücümüzü kaybettiğimizi sanacaklar. Hayatıma yemin olsun ki onu babasına gitmekten alıkoymaya ihtiyacımız yoktur onu hapsederek intikam almayı da düşünmüyoruz. Sen onu geri getir ta ki sesler kesilip insanlar onu geri getirdiğimizi sansınlar. Bilahare gizlice götürüp onu babasına kavuşturursun" dedi. Kinâne de öyle davrandı. Bir gece onu çıkarıp Zeyd b. Harise ve arkadaşına teslim etti. Onlar da Zeyneb'i Rasûlüllah (s.a.s)'e getirdiler (İbn Hişam a.g.e. I 655). Ebu'l-Âs Mekke'de Zeyneb de Medine'de Rasûlüllah (s.a.s)'in yanında bir kaç yıl bu şekilde kaldı. Mekke fethinden kısa bir süre önce Ebu'l-Âs ticaret yapmak için Şam'a gidip kervanı ile dönerken Peygamber'in gönderdiği bir seriyye ile karşılaştı. Malını bırakarak kaçmak zorunda kaldı. Seriyye mallarla geri döndükten sonra Ebu'l-Âs karanlıktan istifade ile Medine'ye gelip Zeyneb'e iltica etti ve emân diledi Zeyneb de ona emân verdi. Rasûlüllah (s.a.s) sabah namazına tekbir getirip ashâb da O'na uyunca Zeyneb kadınların bulunduğu sofadan yüksek sesle; "Ey insanlar! Ebu'l-Âs b. er-Rebî'e emân verdim" diyerek onu himayesine aldığı bildirdi. Hz. Peygamber selâm verdikten sonra ashâbına dönerek; "Benim duyduğumu siz de duydunuz mu?" diye sordu. "Evet" cevabını alınca; Muhammed'in nefsini elinde bulunduran Allah â yemin ederim ki sizin de duyduğunu işitinceye kadar bu olaydan haberim yoktu. Bilin ki Müslümanların en zayıfı dahi emân verebilir" dedi. (İbn Hişam a.g.e. I 657 658 el-Askalânî a.g.e. VIII 92). Başka bir rivayete göre Ebu'l-Âs seriyye tarafından esir edilmiş malları elinden alınmış ve müslüman olması karşılığında serbest bırakılacağı ve mallarının kendisine iade edileceği söylenmiş fakat kendisi bu teklifi reddetmiştir (İbn Hişam a.g.e. I 659; el-Askalânî a.g.e. VIII 92). Daha sonra Rasûlüllah as'habına; "Bildiğiniz gibi bu adam bizdendir. Siz onun mallarını ele geçirmişsiniz. Eğer iyilik edip mallarını iade ederseniz memnun olurum. Kabul etmezseniz şüphesiz bu Allah'ın size helal kıldığı bir ganimettir siz buna layıksınız"dedi. Ashab da: "Malları geri vereceğiz" deyip ona iade ettiler. Ebu'l-Âs da Mekke'ye dönüp herkesin malını verdikten sonra kelime-i şehadet getirerek Müslüman oldu (İbn Hişam a.g.e. I 658; el-Askalânî a.g.e. VIII 92) Ebu'l-Âs müslüman olduktan sonra Medine'ye geldi. Böylece Rasûlüllah (s.a.s) uzun zamandan beri kocasından ayrı yaşayan kızı Zeyneb'i yeniden Ebu'l-Âs'a nikahladı. İbn İshak İbn Abbas'tan rivayetle Hz. Peygamber'in Zeyneb'i yeni bir mehir kesmeksizin ilk nikahla Ebu'l-Âs'a iade ettiğini nakleder. Başka rivayetlerde ise eski mehre benzer bir mehir ve yeni nikahla eski kocasına iade ettiği söylenir (İbn Hişam a.g.e. I 659; İbnü'l-Esîr a.g.e. VII 131; el-Askalânî a.g.e. VIII 92). Halid ERBOĞA